V KR 86/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN C. Gajewski.Sędziowie SN: J. Cieślak, J. Musioł (spr.).Przy udziale Prokuratora Prok. Gen. G. Fronczaka.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 1977 r. sprawy W. K. oskarżonego z art. 227 § 1 k.k. z powodu rewizji założonej przez oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 15 lutego 1977 r., sygn. akt (...):I.zmienia zaskarżony wyrok w pkt I w ten sposób, iż przyjmuje, że oskarżony W. K. dopuścił się czynu opisanego w pkt I aktu oskarżenia i za to na podstawie art. 205 § 1 k.k., stosując art. 36 § 3 k.k., skazuje go na karę jednego (1) roku i sześciu (6) miesięcy pozbawienia wolności oraz 5.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 50 dni pozbawienia wolności;II.w pozostałej części utrzymuje zaskarżony wyrok w mocy;III.zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa 5.200 zł opłaty za obie instytucje i obciąża go kosztami postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktyczneW. K. oskarżony został między innymi o to, że w okresie od dnia 17 do dnia 21 lutego 1976 r. w K. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził W. T. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, wprowadzając go w błąd w ten sposób, że dał mu do rozmienienia na drobne 4 banknoty 50 złotowe i jeden 100 złotowy z dopisanymi ołówkiem przy nominale zerami jako banknoty 500 zlotowe oraz banknot 1.000 złotowy w zamian za co otrzymał od T. pieniądze w kwocie 2.000 złotych, to jest o czyn przewidziany w art. 205 § 1 k.k.Zaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki uznał oskarżonego za winnego tego, "że w okresie od 17 do 21 lutego 1976 r. w K. przerabiał polskie pieniądze w ten sposób, że do banknotów 50 złotowych i 100 złotowych dopisywał przy nominale cyfrowym zero, a następnie wprowadzał je do obiegu jako banknoty 500 złotowe i 1.000 złotowe, tj. czynu wyczerpującego dyspozycję art. 227 § 1 i art. 227 § 2 k.k. w zw. z art. 10 § 2 k.k. i za ten czyn na podstawie art. 227 § 1 k.k. w zw. z art. 10 § 3 k.k., art. 36 § 3 k.k. i art. art. 40 § 1 pkt 3 k.k." - skazał go na 3 (trzy) lata pozbawienia wolności i 5.000 (pięć tysięcy) zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 50 dni zastępczej kary pozbawienia wolności oraz pozbawienie praw publicznych na okres lat dwóch (2).Powyższy wyrok zaskarżył oskarżony W. K. i w swojej rewizji zarzucił:1.błąd w ustaleniach faktycznych przez przyjęcie, że oskarżony przerabiał pieniądze i że w ogóle zakwestionowane pieniądze są przerabiane w rozumieniu art. 227 § 1 k.k.2.naruszenie przepisów proceduralnych, a mianowicie art. 3, 4 i 357 k.p.k. przez nietrafną ocenę zeznań świadków i wyjaśnień oskarżonego w zakresie dotyczącym rzekomego przekazania przez oskarżonego zakwestionowanych pieniędzy.Podnosząc te zarzuty rewizja wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzutu opisanego w pkt I, ewentualnie o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Ustalenia Sądu Wojewódzkiego w tej części, w której przyjął, iż oskarżony wręczył zabezpieczone w sprawie banknoty z dopiskiem dokonanym ołówkiem zero - i w ten sposób wprowadził W. T. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem - są prawidłowe.Prawidłowo tez ustalił ten Sąd, że oskarżony, rozmieniając te banknoty na drobne, wyłudził od T. pieniądze w kwocie 2.000 zł.Sąd Wojewódzki swe ustalenia oparł głównie na zeznaniach świadków P. A. i W. T. oraz szeregu dowodach pośrednich.Zarzuty rewizji sprowadzają się w tej części do polemiki z prawidłowo dokonanymi ustaleniami i prawem Sądu do swobodnej oceny dowodów. Sąd Wojewódzki wskazał dowody, na jakich się oparł, dokonując tych ustaleń i logiczne wyciągnął z nich wnioski.Trudno jednak odmówić słuszności rewizji w tej części, w której kwestionuje dwa elementy:a.przerabianie przez oskarżonego pieniędzy,b.czy zakwestionowane pieniądze są przerobione w rozumieniu art. 227 i 1 k.k.Jeśli chodzi o pierwszy element to w sprawie brak jest jakichkolwiek przekonywujących dowodów, iż oskarżony przerabiał pieniądze. Przypisanie więc przez Sąd Wojewódzki, iż oskarżony pieniądze przerobił było niesłuszne, oparte na przypuszczeniach, które nie mogło stanowić podstawy do skazania.Jeśli chodzi natomiast o pytanie czy zakwestionowane pieniądze są przerabiane w rozumieniu art. 227 § 1 k.k. to Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Prawdą jest, iż orzecznictwo karne ukształtowało pogląd, że każda zmiana dotycząca wyglądu pieniądza, która mogłaby mu nadawać pozór wyższej wartości jest jego przerobieniem. Kryterium oceny, czy wprowadzona zmiana możliwość taką stwarza, nie należy poszukiwać w rozeznaniu człowieka dobrze zorientowanego w wyglądzie pieniądza, wystarczy, że zmiana ta mogła wprowadzić w błąd człowieka niedoświadczonego (m.in. OSPiKA 73/63).Sąd Najwyższy przeprowadził dowód, nie ze zdjęć zabezpieczonych pieniędzy, lecz z oryginalnych banknotów, w których dopisano zero i doszedł do jednoznacznego wniosku, iż zmiana dokonana na tych banknotach nie może wprowadzić w błąd nawet człowieka niedoświadczonego. W grę bowiem wchodziło bardzo nieudolnie dopisanie ołówkiem zera przy nominale banknotów 100 i 50 złotowych. Jeśli zdjęcia czarno-białe z tak przerobionych banknotów mogły rodzić jakiekolwiek wątpliwości, to oględziny oryginalnych banknotów zabezpieczonych w tej sprawie wątpliwości te rozwiały i pozwoliły na jednoznaczne stwierdzenie, że wprowadzona na tych banknotach zmiana nie może wprowadzić w błąd nawet człowieka niedoświadczonego. To, że oskarżonemu udało się wprowadzić w błąd W. T. i wyłudzić od niego pieniądze - zadecydowały inne okoliczności: zaufanie do oskarżonego i niesprawdzenie wręczanych banknotów oraz pora w jakiej wręczenie tych pieniędzy następowało. Była to zwykle pora wieczorna i sprawność widzenia u podeszłych wiekiem W. T. i P. A. była ograniczona.Działanie oskarżonego należy więc ocenić jako oszustwo, a więc czyn z art. 205 § 1 k.k., tak jak to zakwalifikował prokurator w pkt I aktu oskarżenia. Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok w pkt I w ten sposób, iż przyjął, że oskarżony dopuścił się czynu opisanego w pkt I aktu oskarżenia i za to na podstawie art. 205 § 1 k.k., stosując art. 36 § 3 k.k., skazał go na karę jednego roku i sześciu miesięcy pozbawienia wolności oraz 5.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 50 dni pozbawienia wolności.Sąd Najwyższy podziela stanowisko zajęte przez Sąd Wojewódzki jeśli chodzi o karę. Musi ona bowiem czynić zadość wymogom prewencji ogólnej i szczególnej. Opinia o oskarżonym, tryb życia jaki prowadził i te wszystkie momenty, które Sąd Wojewódzki wymienił na str. 6 uzasadnienia wyroku - zadecydowały o rozmiarze kary.W pozostałej części Sąd Najwyższy utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.O opłacie i kosztach postępowania Sąd Najwyższy orzekł, jak w pkt III wyroku.