III KO 22/54

SentencjaSąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym w sprawie Jadwigi K., osk. z art. 264 § 1 k.k., po wysłuchaniu wniosku Prokuratora,postanowił:przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Szczecinie w trybie art. 390 § 1 k.p.k. kwestię prawną, wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy przepis art. 178 k.k. ma zastosowanie tylko do przestępstwa, polegającego na puszczaniu w obieg pieniędzy podrobionych lub przerobionych, czy też również do przestępstw polegających na puszczaniu w obieg pieniędzy nie będących prawnym środkiem płatniczym na skutek zmiany systemu pieniężnego?"- rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzepisy rozdziału XXVI kodeksu karnego dotyczące fałszowania (podrabiania, przerabiania) polskich lub obcych pieniędzy, puszczania w obieg takich pieniędzy podrobionych lub przerobionych, lub innych czynów przestępnych przewidzianych w art. 175-180 k.k., dotyczą wyłącznie pieniędzy mających obieg prawny w kraju lub zagranicą. Pieniądze (banknoty, monety), które na skutek zmiany systemu pieniężnego lub z innych przyczyn (np. wycofania pewnych serii przez właściwy bank emisyjny) przestały być prawnym środkiem płatniczym w kraju lub zagranicą, nie są chronione przez wymienione przepisy kodeksu karnego, przedmiotem bowiem ochrony karno-prawnej według powołanych wyżej przepisów są "pieniądze", czyli takie banknoty i monety, którym prawo (krajowe i obce) nadaje moc zwalniania od zobowiązań.W Państwie Polskim na mocy art. 2 ustawy z dn. 28.X.1950 r. o zmianie systemu pieniężnego, znakami pieniężnymi mającymi obieg prawny są wyłącznie banknoty i monety (bilon) emitowane przez Narodowy Bank Polski i opiewające na złote (lub grosze), uznane za jednostkę pieniężną w Państwie Polskim stosownie do postanowień art. 1 cytowanej ustawy. Banknoty opiewające na złote dotychczasowe, a nie przedstawione w terminie do wymiany, są z mocy art. 7 cytowanej ustawy nieważne, z czego wynika, że przestały one być "pieniędzmi" również w rozumieniu przepisów rozdziału XXVI kodeksu karnego.Puszczanie w obieg unieważnionych znaków pieniężnych krajowych lub obcych, a w szczególności puszczanie w obieg banknotów Narodowego Banku Polskiego, unieważnionych z mocy art. 7 ustawy z dn. 28.X.1950 r. o zmianie systemu pieniężnego, w celu wyłudzenia świadczenia przez wprowadzenie kontrahenta w błąd podobieństwem zewnętrznym unieważnionych banknotów do banknotów będących prawnym środkiem płatniczym, zawiera znamiona oszustwa przewidzianego w art. 264 § 1 k.k. Jeżeli zaś takie działanie podjęte zostało w celu wyłudzenia mienia społecznego, sprawca odpowiada bądź według odpowiednich przepisów dekretu z dn. 4.III.1953 r. o wzmożeniu ochrony własności społecznej, bądź - zależnie od okoliczności - z dekretu z dn. 4.III.1953 r. o ochronie własności społecznej przed drobnymi kradzieżami.