III CZP 14/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Pietrzykowski. Sędziowie SN: W. Bryl (sprawozdawca), J. Majorowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Andrzeja Z. przeciwko Janowi S., Mieczysławowi S. i Leszkowi M. o odszkodowanie po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Krośnie postanowieniem z dnia 24 sierpnia 1977 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy ustalenia wyroku skazującego jednego pozwanego (art. 11 k.p.c.) za spowodowanie uszkodzenia oka poszkodowanemu podczas pobicia stwarzają po jego stronie wyłączną odpowiedzialność za szkodę i zwalniają Sąd od stosowania przepisu o solidarności (art. 441 k.c.) w stosunku do pozostałych dwóch pozwanych uczestników pobicia wówczas, gdy poszkodowany dochodzi odszkodowania wyłącznie w związku z uszkodzeniem oka?"postanowiłudzielićnastępującejodpowiedzi:Osoby skazane za udział w pobiciu, w wyniku którego doszło do uszkodzenia ciała, odpowiadają względem poszkodowanego solidarnie za doznaną przez niego szkodę (art. 441 k.c.) także wtedy, gdy sąd karny przypisał w prawomocnym wyroku skazującym spowodowanie tego uszkodzenia tylko jednemu z uczestników pobicia. Uzasadnienie faktycznePytanie prawne przedstawione przez Sąd Wojewódzki, jako rewizyjny, do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu wynikło na tle następującego stanu faktycznego:Pozwani wzięli udział w pobiciu powoda i w związku z tym zostali uznani przez były Sąd Powiatowy w Jaśle prawomocnym wyrokiem karnym z dnia 14.II.1975 r. za winnych popełnienia przestępstwa z art. 155 § 1 pkt 2 k.k., art. 158 § 2 k.k. w związku z art. 10 § 2 k.k., popełnionego w ten sposób, że w dniu 19.X.1974 r. w G., będąc pod wpływem alkoholu i działając wspólnie, wzięli udział w pobiciu powoda, przy czym pozwany S. uderzył go kilkakrotnie pięścią w twarz i okolicę oczu, na skutek czego spowodował u niego przebicie odłamkami szkła z okularów rogówki, wypłynięcie soczewki i wypadnięcie tęczówki oka prawego, co pociągnęło za sobą trwałe kalectwo w postaci niewidzenia w tym oku, a pozostali pozwani kopali powoda butami po całym ciele.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, mając na uwadze przytoczony pokrótce stan faktyczny i udzielając wyżej wskazanej odpowiedzi, zważył, co następuje:Ustalenie sądu karnego, że pewne osoby, działając wspólnie, wzięły udział w pobiciu poszkodowanego, wiąże sąd cywilny (art. 11 k.p.c.).Mając to ustalenie na względzie, należy przyjąć, że gdyby nie było wspólnego działania sprawców pobicia, mogłoby nie dojść do wyrządzenia poszkodowanemu szkody. Poszczególni sprawcy bowiem mogliby powstrzymać się od ataku na osobę poszkodowaną.Stąd też należy uznać, że napastnicy są współsprawcami wyrządzonej szkody. Stanowili oni bowiem grono osób, które z zamiarem czynnego zaatakowania poszkodowanego wzięły udział w jego pobiciu, z którego wynikała dla poszkodowanego szkoda.Za skutki tego działania muszą więc ponosić odpowiedzialność względem osoby poszkodowanej wszyscy sprawcy napadu na zasadzie art. 415 k.c., niezależnie od tego, od czyjego ciosu poszkodowany doznał uszkodzenia ciała. Odpowiedzialność ta jest solidarna. Wynika ona z treści art. 441 k.c., który w § 1 statuuje zasadę solidarnej odpowiedzialności we wszystkich wypadkach, gdy kilka osób odpowiada za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym, a o takim czynie jest mowa w pytaniu prawnym.Artykuł 441 § 1 k.c. nie przewiduje możliwości uchylenia solidarności, jak to czynił art. 137 § 1 k.z., przez wykazanie stopnia przyczynienia się poszczególnych osób odpowiedzialnych do wyrządzenia szkody. Kwestia ta może być przedmiotem rozważania przez Sąd w razie wystąpienia przez tego, kto szkodę naprawił, z roszczeniem regresowym przeciwko innym sprawcom wyrządzenia szkody (art. 442 § 2 k.c.).Pogląd Sądu Wojewódzkiego wyrażony w uzasadnieniu postanowienia przedstawiającego zagadnienie prawne, że przepis art. 441 k.k., "na pewno nie dotyczy osób, które wyrządziły szkodę, lecz dotyczy osób za szkodę odpowiedzialnych", nie znajduje oparcia w § 1 art. 441 k.c.Przepis art. 441 k.c. przewidujący odpowiedzialność solidarną dotyczy zarówno sprawców szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, jak również osób, które ponoszą odpowiedzialność za cudze czyny na podstawie odpowiednich przepisów prawa cywilnego.Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy powziął wymienioną uchwałę.