III UZP 2/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN A. Filcek. Sędziowie SN: Z. Świeboda, Z. Zieliński (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, J. Downarowicza, w sprawie z wniosku Kazimiery L. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - oddział w S. o prawo do renty rodzinnej, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie postanowieniem z dnia 13 lutego 1979 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych"Czy osoba małoletnia, pobierająca naukę zawodu w zakładzie rzemieślniczym i ucząca się tylko przez pewien czas w ciągu roku szkolnego w ośrodku dokształcania zawodowego, może być uznana za osobę uczęszczającą do szkoły w rozumieniu art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 października 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 6 z późn. zm.)?"po zapoznaniu się z poglądem Centralnej Rady Związków Zawodowych uchwalił:Młodociany odbywający rzemieślniczą naukę zawodu dokształcający się w Ośrodku Dokształcania Zawodowego ma prawo do renty rodzinnej, niezależnie od sposobu i formy pobierania nauki w tym Ośrodku.Uzasadnienie faktyczneW dniu 8.II.1978 r. wskutek wypadku przy pracy zmarł Władysław L. pozostawiając dwoje małoletnich dzieci: syna Mieczysława i córkę Alinę. Kazimiera L. jako ustawowa przedstawicielka wystąpiła w imieniu wymienionych dzieci do ZUS Oddział w S. o przyznanie im renty rodzinnej.Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. decyzją z dnia 17.XI.1978 r. przyznał rentę rodzinną na rzecz Aliny L., a odmówił przyznania tej renty małoletniemu Mieczysławowi L. na tej podstawie, że nie uczęszcza on do szkoły pomimo ukończenia 16 lat. Rada Nadzorcza Oddziału ZUS w S. orzeczeniem z dnia 18.XII.1978 r. zatwierdziła decyzję organu rentowego akceptując wyrażone przez ten organ stanowisko, że uczęszczanie na trzymiesięczny kurs w Ośrodku Dokształcania Zawodowego w B., filia w C. nie jest równoznaczne z uczęszczaniem do szkoły.Przy rozpoznaniu odwołania Kazimiery L. Okręgowy Sąd przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia budzące poważne wątpliwości zagadnienie prawne zawarte w pytaniu ujętym w sentencji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Ze złożonych do akt rentowych zaświadczeń wynika, że Mieczysław L. odbywa rzemieślniczą naukę zawodu w Usługowym Zakładzie Stolarskim Antoniego G. w L. i pobiera z tego tytułu wynagrodzenie w kwocie 300 zł miesięcznie w roku szkolnym 1978/79.Na tle okoliczności sprawy wątpliwości wysunięte przez Okręgowy Sąd sprowadzają się do wykładni pojęcia "uczęszczanie do szkoły" w rozumieniu art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o p.z.e., gdyż tylko takie dzieci mają prawo do renty rodzinnej, które nie przekroczyły 16 lat życia, a w razie uczęszczania do szkoły 24 lat.Według art. 191 § 1 i § 2 k.p. możliwe jest zatrudnianie młodocianych, którzy ukończyli co najmniej szkołę podstawową, a jeżeli nie posiadają kwalifikacji zawodowych mogą być zatrudnieni tylko w celu przygotowania zawodowego, natomiast zatrudnianie młodocianych nie posiadających kwalifikacji zawodowych w rzemieślniczych zakładach pracy dopuszczalne jest tylko w celu nauki zawodu (art. 206 § 1 k.p.).Rzemieślnicza nauka zawodu prowadzona jest według programów praktycznej nauki zawodu ustalonych przez Centralny Związek Rzemiosła w porozumieniu z Ministrem Oświaty i Wychowania, a zatrudnienie młodocianego odbywającego taką naukę dopuszczalne jest tylko przy pracach objętych programem praktycznej nauki zawodu (§ 14 rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 30 grudnia 1974 r. w sprawie nauki zawodu i przyuczenia do wykonywania określonych prac przez młodocianych w rzemieślniczych zakładach pracy - Dz. U. Nr 51, poz. 535). Ogólna liczba godzin przeznaczonych na dokształcanie nie może przekroczyć 18 godzin tygodniowo, przy przyjęciu jako okresu rozliczeniowego roku szkolnego (§ 15 wymienionego rozporządzenia).Z powyższego wynika, że przeznaczony na dokształcanie młodocianego pobierającego naukę zawodu w rzemieślniczym zakładzie pracy czas rozliczony jest rokiem szkolnym, co nie oznacza, iż obowiązkowe dokształcanie młodocianego musi odbywać się w całym roku szkolnym, gdyż może ono być prowadzone systemem turnusowym, byleby zachowana była liczba godzin przewidziana programem nauki w roku szkolnym.Ośrodek Dokształcania Zawodowego w B., filia w C., który wystawił zaświadczenie stwierdzające, że Mieczysław L. jest uczniem klasy II wielozawodowej, podlega właściwemu organowi administracji szkolnej (kuratorium) i ma charakter szkoły w rozumieniu art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o p.z.e., niezależnie od sposobu i formy pobierania nauki zawodu w zakresie teoretycznego dokształcania.Powyższe rozważania prowadzą zatem do wniosku, że młodocianemu odbywającemu rzemieślniczą naukę zawodu dokształcającemu się w Ośrodku Dokształcania Zawodowego przysługuje prawo do renty rodzinnej i dlatego udzielono na przedstawione pytanie odpowiedzi jak w sentencji.