I KR 75/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN A.Hapon.Sędziowie SN: J. Gaj (spr.), S. Mirski.Protokolant: I. Kazimierczak.Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Słoka.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna po rozpoznaniu sprawy Henryka S. oskarżonego z art. 200 § 1 k.k. i art. 239 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z dnia 20 października 1978 r., sygn. II K (...),utrzymuje zaskarżony wyrok w mocy; od opłat za drugą instancję i kosztów postępowania rewizyjnego zwalnia oskarżonego.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym wyrokiem został między innymi skazany Henryk S.:I. na podstawie art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 36 § 3 k.k. i art. 42 § 1 k.k. na karę 2 lat pozbawienia wolności i 20.000 zł grzywny, z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 200 dni zastępczej kary pozbawienia wolności oraz orzeczono wobec niego zakaz zajmowania stanowisk kierowniczych i związanych z materialną odpowiedzialnością na okres 3 lat za to, że:w okresie od stycznia 1975 r. do grudnia 1975 r. w C., będąc kierownikiem Oddziału Remontowo-Budowlanego miejscowej Fabryki Maszyn Rolniczych "A.", odpowiedzialnym za nadzór nad powierzonym mu mieniem w związku z zajmowanym stanowiskiem, przywłaszczył materiały malarskie o łącznej wartości około 15.100 zł na szkodę ww. Fabryki;II. na podstawie art. 239 § 1 k.k. w zw. z art. 36 § 3 k.k. na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności i 20.000 zł grzywny, z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 200 dni zastępczej kary pozbawienia wolności za to, że:w czasie i miejscu jak wyżej, będąc kierownikiem Oddziału Remontowo-Budowlanego miejscowej Fabryki Maszyn Rolniczych "A." i pełniąc funkcję inspektora nadzoru nad robotami malarskimi wykonywanymi przez Henryka Z. i Zygmunta S., członków Rzemieślniczej Spółdzielni Usług Remontowo-Budowlanych w S., przyjął od Henryka Z. 5.000 zł i Zygmunta S. 11.900 zł, w zamian za niesprawdzanie szczegółowe przedstawionych kosztorysów powykonawczych wykonanych robót malarskich;III. na podstawie art. 66, 67 § 1, 70 § 1 i 71 § 1 k.k. wymierzono Henrykowi S. karę łączną 3 lat pozbawienia wolności i 30.000 zł grzywny, z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 300 dni zastępczej kary pozbawienia wolności oraz zakaz zajmowania stanowisk kierowniczych i związanych z materialną odpowiedzialnością na okres 3 lat;IV. na podstawie art. 363 § 1 k.p.k. zasądzono od oskarżonego na rzecz Fabryki Maszyn Rolniczych "A." odszkodowanie pieniężne w kwocie 15.100 zł z 8% od dnia 1 grudnia 1975 r.;V. na podstawie art. 83 § 1 k.k. zaliczono oskarżonemu okres tymczasowego aresztowania od dnia 16 lutego 1978 r. do dnia 20 października 1978 r.Od powyższego wyroku rewizję wniósł obrońca oskarżonego.Rewizja zarzuca wyrokowi:1)błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mogący mieć wpływ na treść wyroku, a mianowicie błędne przyjęcie, że oskarżony Henryk S. złożył samorzutnie oświadczenie o popełnionych przez siebie przestępstwach w początkowej fazie śledztwa, podczas gdy porównanie daty złożenia oświadczenia z datą wydania postanowienia o wszczęciu śledztwa i datą sporządzenia protokołu kontroli wskazuje na to, że oświadczenie oskarżonego było wcześniejsze i spełnia warunki zawiadomienia z art. 243 k.k.;2)rażącą niewspółmierność kary orzeczonej w stosunku do oskarżonego Henryka S. przez wymierzenie jej w wysokości zbliżonej do kar wymierzonych pozostałym oskarżonym wobec uznania za obciążające i decydujące o konieczności surowego potraktowania oskarżonego okoliczności należących do istoty przestępstwa z art. 239 § 1 k.k.W konkluzji rewizja wnosi o zmianę wyroku w zaskarżonej części przez nadzwyczajne złagodzenie orzeczonych w stosunku do oskarżonego Henryka S. kar jednostkowych i wymierzonej na ich podstawie kary łącznej oraz o złagodzenie kary grzywny.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja obrońcy oskarżonego nie jest zasadna.1. Wbrew twierdzeniu rewizji brak jest podstaw do uznania, że oskarżony złożył oświadczenie przed kontrolą finansową, tj. przed dniem 29 października 1976 r.Z materiału dowodowego wynika, że oświadczenie zostało złożone przez oskarżonego Henryka S. w dniu 29 listopada 1976 r., a nie zaś w dniu 29 lutego 1976 r., jak to stara się wykazać obrońca oskarżonego.Podstawę do wymienionego ustalenia stanowi wyjaśnienie oskarżonego złożone w postępowaniu przygotowawczym, w którym podał, że oświadczenie sporządził w dniu 29 listopada 1976 r. Rewizja obrońcy oskarżonego, kwestionując ustalenie Sądu I instancji w tym zakresie, nieściśle cytuje materiał dowodowy.Podniesiony przez rewizję zarzut obrazy art. 243 k.k. przez jego niezastosowanie nie może więc być uznany za trafny, skoro oskarżony nie spełnił wymagań, od których uzależnione jest zastosowanie dobrodziejstwa przewidzianego w przepisie art. 243 k.k.Brak jest również podstaw do zastosowania wobec oskarżonego odnośnie do czynu określonego w art. 239 § 1 k.k. nadzwyczajnego złagodzenia kary.Wprawdzie oskarżony Henryk S. szczerze przyznał się do winy, ale samo szczere przyznanie się do winy, choć niewątpliwie stanowi istotną okoliczność łagodzącą, nie może być uznane za decydujące dla zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary.Zgodnie z art. 57 § 2 k.k., zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary nie jest obowiązkiem, lecz prawem Sądu i to w wyjątkowych "szczególnie uzasadnionych" wypadkach, kiedy nawet najniższa kara przewidziana za przestępstwo byłaby niewspółmiernie surowa.W praktyce odnosi się to najczęściej do współsprawców przestępstwa grupowego i to takich, którzy spełniali całkowicie drugorzędną rolę i osiągnęli z przestępstwa niewielką korzyść, a tylko ze względu na współsprawstwo odpowiadają za bardzo ciężkie przestępstwo, zagrożone b. surową karą.W stosunku do oskarżonego Henryka S. taka szczególna i wyjątkowa sytuacja nie zachodzi. Działał on samodzielnie, jego rola nie była drugorzędna, lecz pierwszoplanowa, zaś działalność przestępcza również nie ograniczała się do jakiegoś jednorazowego "ulegnięcia pokusie", lecz trwała przez okres kilku miesięcy i polegała na kilkakrotnym przyjmowaniu korzyści majątkowych.Sąd Wojewódzki w obszernych motywach zaskarżonego wyroku wyczerpująco wskazał na wszystkie istotne okoliczności przemawiające za i przeciw oskarżonemu i z tych okoliczności wyprowadził słuszne wnioski zarówno co do oceny stopnia społecznego niebezpieczeństwa jego czynów, stopnia jego zawinienia i demoralizacji, jak również co do celów kary w zakresie jej społecznego oddziaływania oraz zapobiegawczej i wychowawczej jej funkcji, jaką ma osiągnąć w stosunku do oskarżonego.Sąd Najwyższy nie dopatrzył się dalszych okoliczności łagodzących oraz innej oceny, aniżeli dokonał Sąd Wojewódzki.W świetle tych okoliczności należy podzielić pogląd Sądu Wojewódzkiego o współmierności wymierzonych oskarżonemu kar za poszczególne czyny oraz kary łącznej. W żadnym jednak razie wymierzonej oskarżonemu kary łącznej nie można uznać za nadmiernie surową i to w stopniu rażącym (art. 387 pkt 4 k.p.k.).Ocena stanu majątkowego skłoniła Sąd Najwyższy na podstawie art. 556 k.p.k. do zwolnienia oskarżonego od ponoszenia opłat i kosztów postępowania za drugą instancję.