I PZP 23/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN W. Formański. Sędziowie SN: T. Kasiński (sprawozdawca), Z. Zaziemski.SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, E. Oborskiego, w sprawie z wniosku Władysława K. przeciwko Ośrodkowi Transportu Leśnego w M. o wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie postanowieniem z dnia 20 maja 1980 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych"Czy pracownikowi zatrudnionemu na stanowisku mechanika-kierowcy pogotowia technicznego w Ośrodku Transportu Leśnego wlicza się do czasu pracy przejazd pojazdem pogotowia technicznego do miejsca awarii i z powrotem, jeżeli za prowadzenie pojazdu otrzymuje dodatek według zasad wyrażonych w zarządzeniu Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 31 sierpnia 1968 r. (M.P. Nr 42, poz. 293) oraz diety wynikające z delegacji służbowych?",po zapoznaniu się z poglądem Centralnej Rady Związków Zawodowych powziął następującą uchwałę:Pracownikowi zatrudnionemu na stanowisku mechanika-kierowcy pogotowia technicznego w Ośrodku Transportu Leśnego wlicza się do czasu pracy przejazd pojazdem pogotowia technicznego z Ośrodka do miejsca awarii i z powrotem; za przepracowane w takiej sytuacji godziny nadliczbowe przysługuje należne wynagrodzenie również wtedy, gdy pracownik ten otrzymuje dodatek przewidziany w zarządzeniu Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 31 sierpnia 1968 r. (M.P. Nr 42, poz. 239) oraz diety z tytułu podróży służbowej.Uzasadnienie faktyczneWedług ustalonego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych stanu faktycznego wnioskodawca pracuje w pozwanym Ośrodku Transportu Leśnego na stanowisku mechanika-kierowcy pojazdu pogotowia technicznego. Miejscem jego pracy jest siedziba dyrekcji OTL w M. Pojazdy i inny sprzęt mechaniczny OTL znajdują się w różnych miejscowościach na terenie kilku województw. Do obowiązków wnioskodawcy należy naprawa pojazdów i sprzętu w razie awarii, w związku z czym wykonując dyspozycję kierownictwa wyjeżdża do określonej miejscowości samochodem pogotowia technicznego, a po wykonaniu naprawy wraca do swojej bazy w M. Zakład pracy wydaje mu każdorazowo delegację służbową i po ewentualnym przekroczeniu 8 godzin w terenie wypłaca diety. Za prowadzenie i obsługę pojazdu wnioskodawca otrzymuje dodatek 30 zł dziennie. Wnioskodawca uważając, że cały czas przebywania w terenie jest czasem pracy, domagał się wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, a wobec odmowy jego zapłaty przez zakład pracy, wystąpił z wnioskiem w tej sprawie do Zakładowej Komisji Rozjemczej, żądając ponadto przewidzianego w układzie zbiorowym pracy dodatku za obsługę urządzeń pogotowia technicznego.Zakładowa Komisja Rozjemcza orzeczeniem z dnia 2.IV.1980 r. oddaliła roszczenie wnioskodawcy o wypłatę wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, uznając za słuszne stanowisko strony pozwanej, że dodatek 50% lub 100% należy się mu tylko za godziny efektywnie przepracowane jako mechanikowi przy usuwaniu awarii, nie należy się zaś za godziny nadliczbowe, w których prowadzi on pojazd.Rozpatrując odwołanie wnioskodawcy od tego orzeczenia, Okręgowy Sąd Pracy powziął wątpliwość prawną, czy wnioskodawcy należy wliczyć do czasu pracy przejazd pojazdem pogotowia technicznego do miejsca awarii i z powrotem, jeżeli za prowadzenie pojazdu otrzymuje dodatek według zasad wyrażonych w zarządzeniu Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 31 sierpnia 1968 r. - M.P. Nr 42, poz. 293 - oraz diety wynikające z delegacji służbowych. Zagadnienie to Okręgowy Sąd Pracy przedstawił do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Z nie kwestionowanego stanu faktycznego sprawy wynika, że wnioskodawca zatrudniony był począwszy od 1.XII.1976 r. na stanowisku mechanika-kierowcy pogotowia technicznego OTL w M. z wynagrodzeniem wg VIII kategorii zaszeregowania wraz z dodatkami przysługującymi dla tego stanowiska w myśl obowiązującego pozwany zakład pracy układu zbiorowego (pismo angażujące z dnia 2.XII.1976 r. w aktach osobowych wnioskodawcy), co nastąpiło w związku uzyskaniem przez niego w dniu 30.XI.1976 r. kwalifikacyjnego tytułu mistrza w zawodzie "kierowca mechanik samochodowy". Do tego czasu wnioskodawca zatrudniony był w charakterze kierowcy samochodowego w brygadzie transportowej pozwanego Ośrodka. Wnioskodawca posiadał więc kwalifikacje i zaangażowany został do wykonywania pracy zarówno mechanika, jak i kierowcy pojazdów mechanicznych. Z samej funkcji jego wynika zatem, że prowadzenie pojazdu pogotowia technicznego z bazy transportowej w M. do miejsca awarii i z powrotem stanowiło wykonywanie pracy zgodnie z warunkami umowy o pracę, jeżeli zaś praca ta ulegała przedłużeniu poza obowiązujące godziny, wnioskodawcy przysługiwało wynagrodzenie w godzinach nadliczbowych zgodnie z art. 134 § 1 k.p.Oczywiście chybione jest stanowisko strony pozwanej i jej jednostki nadrzędnej, że z uwagi na wypłacanie wnioskodawcy diet i dodatku za prowadzenie samochodu służbowego wynagrodzenie za godziny nadliczbowe mu nie przysługuje. Diety - jak to trafnie stwierdził Okręgowy Sąd Pracy w uzasadnieniu przedstawionego pytania prawnego - stanowią ekwiwalent pieniężny za zwiększone koszty utrzymania w czasie podróży służbowej i nie zastępują wynagrodzenia za pracę ponadnormatywną. Wynagrodzenia tego nie zastępuje również dodatek za prowadzenie pojazdu mechanicznego wypłacany wnioskodawcy stosownie do § 1 cyt. wyżej zarządzenia Przewodniczącego KPiP z dnia 31 sierpnia 1968 r. Celem tego dodatku jest wynagrodzenie dodatkowego trudu związanego z prowadzeniem oraz eksploatacją i obsługą pojazdu pracownika państwowych jednostek organizacyjnych, a z § 4 zarządzenia wynika, że dodatek ten nie jest wynagrodzeniem za godziny nadliczbowe. Dyskusyjne jedynie może być, czy prowadzenie przez wnioskodawcę pojazdu pogotowia technicznego w wykonywaniu swej funkcji kierowcy stanowiło prowadzenie pojazdu służbowego w rozumieniu powyższego zarządzenia, a w konsekwencji, czy do wnioskodawcy to zarządzenie miało zastosowanie. Wątpliwość ta nie ma jednak żadnego wpływu na uprawnienie wnioskodawcy - w stanie faktycznym sprawy - do wynagrodzenia za godziny nadliczbowe w razie powrotu z miejsca awarii do bazy po obowiązujących godzinach pracy.Z powyższych przyczyn na przedstawione pytanie prawne należało udzielić odpowiedzi jak w sentencji uchwały.