III PZ 9/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN A. Filcek (sprawozdawca). Sędziowie SN: W. Formański, E. Jachczyk.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Mariana G. przeciwko Zakładom Mechanicznym w W. o jednorazowe odszkodowanie i rentę, na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 17 lutego 1978 r.uchyliłzaskarżone postanowienie w części dotyczącej uznania niewłaściwości sądu do rozpoznania sprawy i przekazania jej do rozpoznania zakładowej komisji rozjemczej przy pozwanych Zakładach; pozostawił Sądowi Wojewódzkiemu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się zasądzenia od pozwanych Zakładów jednorazowego odszkodowania oraz renty uzupełniającej. Roszczenia swoje uzasadniał tym, że w okresie zatrudnienia w pozwanych Zakładach (od 1960 r. do 12.VI.1971 r.) na skutek niewłaściwych warunków pracy zachorował na niewydolność krążeniowo-oddechową, w związku z czym Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyrokiem z dnia 22.V.1975 r. uznał go za inwalidę II grupy z ogólnego stanu zdrowia. W postępowaniu przed tym sądem oraz poprzedzającym je postępowaniu rentowym w ZUS powód nie powoływał się na związek swej choroby z warunkami pracy. Uczynił to dopiero w niniejszej sprawie.Sąd Wojewódzki zaskarżonym postanowieniem uznał się niewłaściwym do rozpoznania sprawy i polecił przekazanie sprawy do rozpoznania zakładowej komisji rozjemczej przy pozwanych Zakładach.W wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego Sąd Wojewódzki doszedł do wniosku, że schorzenie powoda spowodowane zostało niewłaściwymi warunkami pracy w pozwanych Zakładach, w szczególności nadmiernym zagęszczeniem pyłów i gazów na stanowisku pracy powoda. Schorzenie to stanowi chorobę zawodową ujętą w wykazie chorób zawodowych. Ponieważ spowodowało ono uszczerbek na zdrowiu powoda w postaci inwalidztwa II grupy, stwierdzony wyrokiem Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22.V.1975 r., do sprawy niniejszej zgodnie z art. 48 ust. 2 ustawy z 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 20, poz. 105) mają zastosowanie przepisy obowiązujące w dacie wydania wymienionego wyroku, czyli przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 czerwca 1968 r. w sprawie rozciągnięcia na choroby zawodowe przepisów ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy. W świetle zaś przepisów tej ustawy wyłączona jest możliwość dochodzenia w drodze procesu cywilnego odszkodowania od zakładu pracy za uszczerbek na zdrowiu spowodowany chorobą zawodową, a roszczenia z tego tytułu podlegają rozpoznaniu przez zakładową komisję rozjemczą.W zażaleniu na powyższe postanowienie powód zarzuca, że dotąd nie ustalono we właściwym trybie, że cierpi on na chorobę zawodową, w związku z czym roszczenia jego powinien rozpoznać Sąd Wojewódzki na podstawie przepisów prawa cywilnego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Wojewódzki uznał się przedwcześnie niewłaściwym do rozpoznania niniejszej sprawy. Orzeczenie w tym przedmiocie podjął Sąd Wojewódzki na podstawie błędnej wykładni art. 48 ustawy wypadkowej z 12 czerwca 1975 r. Jak bowiem wyjaśnił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu orzeczenia z dnia 29.III.1977 r., III PR 3/77 (OSNCP 1977, z. 11, poz. 244), charakter "stwierdzenia uszczerbku na zdrowiu spowodowanego chorobą zawodową" w rozumieniu powołanych przepisów ma w świetle art. 36 wymienionej ustawy orzeczenie komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia stwierdzające stały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu oraz jego związek z chorobą zawodową. Ustalenie istnienia lub nieistnienia choroby zawodowej następuje zgodnie z art. 35 ustawy wypadkowej z 12 czerwca 1973 r. oraz § 2 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 listopada 1974 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 45, poz. 271) w drodze decyzji właściwego państwowego inspektora sanitarnego. Orzeczenia i decyzje powyższych organów podlegają w razie sporu kontroli sądu i wówczas może się zdarzyć, że dopiero orzeczenie sądowe stwierdzi u pracownika uszczerbek na zdrowiu spowodowany chorobą zawodową. Natomiast sąd nie może zastępować powyższych organów i samodzielnie bez wyczerpania wskazanego wyżej trybu postępowania ustalać uszczerbek na zdrowiu oraz stwierdzać istnienie choroby zawodowej, jak to uczynił Sąd Wojewódzki w zaskarżonym orzeczeniu. Uzasadnia to uchylenie tego orzeczenia. Ponieważ jednak od toczącego się postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia z powoda choroby zawodowej zależy w świetle art. 48 ustawy wypadkowej z 12 czerwca 1975 r. zarówno tryb dochodzenia przez powoda należnych mu roszczeń, jak też ich zakres Sąd Wojewódzki powinien na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. zawiesić postępowanie w niniejszej sprawie do czasu wydania decyzji przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego.