II UZP 8/79
WyrokIzba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych1979-05-30
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nagroda specjalna przyznana nauczycielowi za wybitne osiągnięcia dydaktyczno-wychowawcze wchodzi w skład podstawy wymiaru emerytury nauczycielskiej?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że nagroda specjalna przyznana nauczycielowi za wybitne osiągnięcia dydaktyczno-wychowawcze nie wchodzi w skład podstawy wymiaru emerytury. Rozporządzenie Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 25 lipca 1972 r. w sprawie ustalania podstawy wymiaru emerytur i rent dla nauczycieli wyczerpująco określa składniki wynagrodzenia uwzględniane przy ustalaniu tej podstawy, a nagroda nie jest jednym z nich. Brak przepisu szczególnego wyklucza jej wliczenie.Stan faktyczny
Zofia C. wniosła o zaliczenie do podstawy wymiaru emerytury nauczycielskiej nagrody II stopnia przyznanej przez Ministra Oświaty i Wychowania za wybitne osiągnięcia dydaktyczno-wychowawcze. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wliczenia tej nagrody, uznając, że przepisy nie przewidują takiej możliwości. Sprawa trafiła do Sądu Najwyższego w trybie zagadnienia prawnego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił odwołanie wnioskodawczyni, stwierdzając, że nagroda specjalna nie wchodzi w skład podstawy wymiaru emerytury nauczycielskiej.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Rejman (sprawozdawca). Sędziowie SN: W. Dębicka, J. Knap.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Zofii C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. o podstawę wymiaru emerytury na skutek odwołania wnioskodawczyni od orzeczenia Rady Nadzorczej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia 21 grudnia 1978 r. oraz zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w L. postanowieniem z dnia 2 marca 1979 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych.1) przyjął sprawę do rozpoznania;2) oddalił odwołanie wnioskodawczyni.Uzasadnienie faktycznePrzedstawione przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zagadnienie prawne wynikło na tle następującego stanu faktycznego:Zofia C. wniosła o zaliczenie do podstawy wymiaru emerytury nauczycielskiej nagrody II stopnia w kwocie 7.000 zł przyznanej przez Ministra Oświaty i Wychowania za wybitne osiągnięcia dydaktyczno-wychowawcze. Decyzją z dnia 14.XI.1977 r. zatwierdzoną orzeczeniem Rady Nadzorczej z dnia 21.XII.1978 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. odmówił wliczenia tej nagrody do podstawy wymiaru emerytury, uznając, że przepisy rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 25 lipca 1972 r. w sprawie ustalania podstawy wymiaru emerytur i rent dla nauczycieli (Dz. U. Nr 32, poz. 219) nie przewidują wliczenia do podstawy wymiaru tego rodzaju nagrody.Sąd Najwyższy, przejąwszy sprawę do rozpoznania, oddalił odwołanie wnioskodawczyni jako nieuzasadnione. Jak wynika z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 19.IV.1979 r. II UZP 5/79, nagroda specjalna przyznana nauczycielowi na podstawie art. 24 ustawy z dnia 27 kwietnia 1972 r. karta praw i obowiązków nauczyciela (Dz. U. Nr 16, poz. 114) za szczególne osiągnięcia w pracy dydaktyczno-wychowawczej nie wchodzi w skład podstaw wymiaru emerytury.Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela to stanowisko z następujących powodów:Rozporządzenie Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 25 lipca 1972 r. w sprawie ustalania podstawy wymiaru emerytur u rent dla nauczycieli (Dz. U. Nr 32, poz. 219 z późn. zm.) normuje kwestię podstawy wymiaru emerytury lub renty inwalidzkiej dla nauczycieli i nauczycieli akademickich. W § 1 stanowi mianowicie, że podstawę wymiaru dla nauczycieli objętych przepisami ustawy z dnia 27 kwietnia 1972 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 114) stanowi przeciętny miesięczny zarobek - zależnie od wniosku zainteresowanego - albo z ostatnich 12 miesięcy zatrudnienia, albo z kolejnych 24 miesięcy dowolnie zgłoszonych przez niego z ostatnich 12 lat zatrudnienia. Za przeciętny zaś miesięczny zarobek uważa się: uposażenie zasadnicze, wynagrodzenie za pracę w godzinach ponadwymiarowych, dodatek służbowy za trudne warunki pracy, a także dodatki: funkcyjny, specjalny, za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych oraz dodatek służbowy.Za przeciętny miesięczny zarobek uważa się ponadto inne składniki uposażenia nauczycielskiego w przeciętnej miesięcznej ich wysokości w okresie, z którego zarobki przyjmuje się do podstawy wymiaru (§ 2 ust. 1 wymienionego rozporządzenia). Rozporządzenie, o którym mowa, zostało wydane w wykonaniu delegacji ustawowej przewidzianej w art. 104 ust. 5 karty praw i obowiązków nauczyciela i nawiązuje do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 1972 r. w sprawie uposażenia nauczycieli i nauczycieli akademickich (Dz. U. Nr 16, poz. 115).Rozporządzenie to normuje uposażenie zasadnicze, wynagrodzenie za pracę w godzinach ponadwymiarowych oraz dodatki: funkcyjny, specjalny, służbowy oraz za pracę w szczególnych warunkach. Tak więc problem składników przeciętnego miesięcznego zarobku nauczycieli i nauczycieli akademickich, jaki należy przyjąć dla nich za podstawę wymiaru emerytury lub renty inwalidzkiej, został w rozporządzeniu Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych unormowany w sposób wyczerpujący i dlatego § 11 stanowiący, że w sprawach nim nie unormowanych stosuje się zasady ogólne, nie ma w rozważanym przypadku zastosowania. Nagroda nie jest składnikiem wynagrodzenia i ze względu na brak przepisu szczególnego nie wlicza się jej do podstawy wymiaru emerytury lub renty inwalidzkiej.Artykuł 24 karty praw i obowiązków nauczyciela stanowi o nagrodzie specjalnej przyznawanej nauczycielom za wybitne rezultaty w pracy dydaktycznej i wychowawczej. Taką też nagrodę otrzymała wnioskodawczyni od Ministra Oświaty i Wychowania.Z tych przyczyn odwołanie podlega oddaleniu (art. 61 o sądach pracy i ubezpieczeń społecznych).
Powiązane orzeczenia
- II UR 5/79 1979-05-30Czy nagroda specjalna przyznana nauczycielowi za wybitne osiągnięcia dydaktyczno-wychowawcze wchodzi w skład podstawy wymiaru emerytury nauczycielskiej?
- III UZP 12/82 1982-05-19Czy nagrodę przyznaną nauczycielowi dyrektorowi Poradni Wychowawczo-Zawodowej za szczególne osiągnięcia w pracy dydaktyczno-wychowawczej wlicza się do podstawy wymiaru emerytury?
- II URN 200/88 1988-11-23Czy nagrody przyznane nauczycielowi przez organizacje pozarządowe za osiągnięcia dydaktyczne mogą być wliczone do podstawy wymiaru emerytury na podstawie art. 88 ust. 2 Karty Nauczyciela?
- II URN 122/85 1986-11-02Czy wynagrodzenie z tytułu dodatkowego zatrudnienia nauczyciela w innej szkole, zawarte na podstawie umowy o pracę z dyrektorem szkoły, powinno być wliczane do podstawy wymiaru emerytury jako zatrudnienie dodatkowe?
- II URN 102/88 1988-03-06Czy wynagrodzenie uzyskane z dodatkowego zatrudnienia nauczyciela w Studium Nauczycielskim, które nie było wykonywane nieprzerwanie przez co najmniej 5 lat w ciągu ostatnich 12 lat, może być wliczone do podstawy wymiaru…
Powołane przepisy
art. 66art. 24art. 104 ust. 5art. 61§ 1§ 2 ust. 1§ 11
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 12.07.2026.