II URN 200/88

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Bała. Sędziowie SN: B. Błachowska, S. Szymańska (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej, J. Szewczyka, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Marii K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o emeryturę, na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego od wyroku Sądu Wojewódzkiego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie z dnia 28 marca 1988 r.:o d d a l i ł rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie faktyczneMaria K. urodzona dnia 3 maja 1936 r., legitymująca się 30-letnim stażem pracy nauczycielskiej, przeszła z dniem 1 września 1985 r. na emeryturę na podstawie art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. Nr 3, poz. 19 ze zm.).W decyzji z dnia 8 sierpnia 1985 r. organ rentowy za podstawę wymiaru emerytury przyjął kwotę 26.726 zł, tj. przeciętne miesięczne wynagrodzenie z ostatnich 12 miesięcy zatrudnienia od dnia 1 września 1984 r. do dnia 31 sierpnia 1985 r.W dniu 23 listopada 1987 r. wnioskodawczyni wystąpiła z wnioskiem o wliczenie do podstawy wymiaru emerytury dwóch nagród w wysokości 10.000 zł każda: Towarzystwa Kultury Teatralnej - Zarządu Głównego w W. przyznanej przez jury centralnego pokazu teatrów dramatycznych - za wykorzystanie teatru w szkolnym procesie dydaktycznym oraz "Tygodnika Kulturalnego" za dydaktyczne wartości zajęć prowadzonych w Klubie Miłośników Teatru TV przy Liceum Ogólnokształcącym w J.L.Organ rentowy decyzją z dnia 10 grudnia 1987 r. odmówił wliczenia powyższych nagród, gdyż praca, za którą wnioskodawczyni je otrzymała nie była wykonywana na podstawie umowy o pracę.Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie zaskarżonym wyrokiem oddalił odwołanie wnioskodawczyni. Sąd uznał, iż nagrody były wprawdzie przyznane w wymaganym okresie, tj. w okresie, z którego przyjęto zarobki do podstawy wymiaru emerytury, ale nie miały one charakteru nagród zawodowych, ponieważ nie zostały przyznane przez organy resortu oświaty i wychowania. Zdaniem Sądu, nagrody te mają jedynie charakter nagród honorowych i w świetle art. 88 ust. 2 Karty Nauczyciela nie mogą być wliczone do podstawy wymiaru świadczeń emerytalno-rentowych.Od wyroku tego wniósł rewizję nadzwyczajną Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego.Zarzucając rażące naruszenie art. 88 ust. 2 Karty Nauczyciela rewidujący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającej go decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 10 grudnia 1987 r. i zmianę tego wyroku przez wliczenie do podstawy wymiaru emerytury Marii K. spornych nagród.Zdaniem rewidującego, stanowisko Sądu Wojewódzkiego nie uwzględnia orzecznictwa Sądu Najwyższego, a mianowicie uchwały z dnia 12 grudnia 1986 r. (III UZP 50/86 - OSNCP 1988, z. 1, poz. 7), w której stwierdzono, że do podstawy wymiaru emerytury lub renty nauczyciela wlicza się z mocy art. 88 ust. 2 wszystkie nagrody za osiągnięcia zawodowe uzyskane przez nauczyciela w okresie, z którego wynagrodzenie stanowi podstawę wymiaru emerytury lub renty.Skoro zatem sporne nagrody zostały przyznane i wypłacone wnioskodawczyni w okresie, z którego wynagrodzenie przyjęto do obliczenia podstawy wymiaru emerytury, to podlegają one wliczeniu w pełnej wysokości do podstawy wymiaru emerytury.Ponadto - jak wywodzi rewidujący - nie można się zgodzić ze stanowiskiem Sądu Wojewódzkiego, że przyznane wnioskodawczyni nagrody nie miały charakteru zawodowego, ponieważ nie zostały przyznane przez organy resortu oświaty i wychowania. Z powołanej uchwały Sądu Najwyższego nie wynika, że do podstawy wymiaru emerytury wlicza się jedynie nagrody resortu oświaty i wychowania. Skoro zaś, według Sądu Najwyższego, wlicza się wszystkie nagrody za osiągnięcia zawodowe, a wnioskodawczyni przedmiotowe nagrody otrzymała za osiągnięcia dydaktyczne zajęć prowadzonych w Klubie Miłośników Teatru TV, które to zajęcia prowadzone były w ramach zajęć zawodowych, to należy uwzględnić jej roszczenie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Nie jest trafne powołanie się rewizji nadzwyczajnej na uchwałę Sądu Najwyższego z 12 grudnia 1986 r. III UZP 50/86.Uchwała ta została wydana w sprawie, w której stan faktyczny różnił się w sposób zasadniczy od stanu faktycznego niniejszej sprawy. Mianowicie, w tamtej sprawie chodziło o wliczenie do podstawy wymiaru emerytury nagrody przyznanej nauczycielowi za wybitne osiągnięcia w pracy dydaktycznej i wychowawczej. Nagroda ta zatem miała charakter nagrody resortowej, przyznanej przez właściwego ministra. W sprawie nie zachodziła potrzeba rozważania zagadnienia, czy podlegają uwzględnieniu przy obliczaniu podstawy wymiaru emerytury nauczycieli nagrody inne niż resortowe, gdyż zagadnienie prawne przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia nie obejmowało tej kwestii.Zagadnienie to natomiast wystąpiło w niniejszej sprawie. Bezsporne jest, że przedmiotowe nagrody nie mają charakteru nagród resortowych, gdyż zostały przyznane przez Towarzystwo Kultury Teatralnej - Zarząd Główny w W. oraz "Tygodnik Kulturalny". Trafne zatem jest stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że nagrody te nie podlegają wliczeniu do podstawy wymiaru emerytury wnioskodawczyni na podstawie art. 88 ust. 2 Karty Nauczyciela, mimo iż zostały wypłacone w okresie, z którego wynagrodzenie stanowiło podstawę wymiaru emerytury.Przy rozważaniu niniejszego zagadnienia należy mieć na uwadze, że art. 88 ust. 2 Karty Nauczyciela w sposób jednoznaczny odsyła w części pierwszej do zasad ogólnych obliczania podstawy wymiaru emerytury lub renty określonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. Oznacza to, że podlegają wliczeniu takie nagrody, które nauczyciel otrzymuje w ramach stosunku pracy wykonywanej na rzecz szkoły, w której jest zatrudniony. Takie unormowanie jest wynikiem obowiązującej w prawie ubezpieczeń społecznych zasady, że przy ustalaniu podstawy wymiaru świadczeń emerytalno-rentowych dla pracowników uwzględnia się wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę. Specyfika uregulowania zawartego w art. 88 ust. 2 Karty Nauczyciela polega zaś na tym, że przy obliczaniu podstawy wymiaru emerytury lub renty nauczyciela uwzględnia się wszystkie nagrody uzyskane przez niego za osiągnięcia zawodowe w okresie, z którego wynagrodzenie stanowi podstawę wymiaru. Warunkiem wliczenia nagrody jest ustalenie, że jest to nagroda za osiągnięcia zawodowe, uzyskana w okresie, z którego wynagrodzenie stanowi podstawę wymiaru świadczenia.Ocena, czy osiągnięcia zawodowe nauczyciela dają podstawę do przyznania nagrody, leży w gestii władz szkoły, w której jest on zatrudniony. Jednakże do takiej oceny uprawnione są także organy resortu, któremu dana szkoła podlega. Dlatego nagroda przyznana przez właściwe ministerstwo bądź kuratora lub inspektora oświaty i wychowania za osiągnięcia zawodowe podlega wliczeniu do podstawy wymiaru emerytury lub renty nauczyciela. Taka nagroda stanowi w istocie nagrodę za osiągnięcia zawodowe, przyznaną nauczycielowi z tytułu pracy wykonywanej na rzecz szkoły. Dlatego przy obliczaniu podstawy wymiaru emerytury lub renty dla nauczyciela podlegają uwzględnieniu nagrody za osiągnięcia zawodowe przyznane przez szkołę zatrudniająca nauczyciela oraz nagrody o charakterze resortowym - przyznane z tego tytułu (art. 88 ust. 2 Karty Nauczyciela).Pogląd ten jest zbieżny z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 14 października 1988 r. III UZP 30/88, w której stwierdzono, że nie podlega wliczeniu do podstawy wymiaru emerytury nauczyciela akademickiego nagroda wojewódzka za wybitne osiągnięcia w działalności zawodowej i społecznej przyznana w okresie, z którego wynagrodzenie stanowi podstawę wymiaru (art. 157 ustawy z dnia 4 maja 1982 r. o szkolnictwie wyższym - jedn. tekst: Dz. U. z 1985 r. Nr 42, poz. 201).Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy uznał rewizję nadzwyczajną za nieuzasadnioną, w związku z czym oddalił ją na mocy art. 421 § 1 k.p.c.