III KR 275/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia C. Gajewski. Sędziowie: S. Mirski, M. Szczepański (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Olborski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Ryszarda G., oskarżonego z art. 138 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w P. z dnia 29 kwietnia 1980 r.:1) zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylił orzeczenie o odszkodowaniu zasądzonym na rzecz PZU w W. (pkt III wyroku sądu pierwszej instancji (...);2) w pozostałych częściach tenże wyrok utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w P. z dnia 29 kwietnia 1980 r. Ryszard G. uznany został za winnego tego, że w nocy z dnia 29 na dzień 30 września 1979 r. w S. sprowadził pożar zagrażający życiu i mieniu w znacznych rozmiarach przez to, że podpalił stodołę należącą do Michała Ł., w wyniku czego spaleniu uległy stodoła, znajdujące się w niej: samochód marki "Syrena", motocykl SHL 175, motorower oraz wiele przedmiotów gospodarstwa domowego łącznej wartości co najmniej 300.000 zł, czym działał na szkodę Michała Ł., tj. popełnienia zbrodni określonej w art. 138 § 1 k.k. - i za to na podstawie wymienionego przepisu skazany został na karę 4 lat pozbawienia wolności.Ponadto - tymże wyrokiem - na podstawie art. 363 § 1 k.p.k. zasądzono od Ryszarda G. na rzecz PZU Inspektorat w W. 132.367 zł z 8% od dnia 18 marca 1980 r., a powództwo cywilne Michała Ł. pozostawiono bez rozpoznania.Obrońca oskarżonego, wnosząc w rewizji o:a) uchylenie zaskarżonego wyroku i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji;b) zmianę wyroku przez obniżenie wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności;c) pozostawienie w każdym razie powództwa cywilnego PZU bez rozpoznania;d) zwolnienie powoda od kosztów powództwa cywilnego - zarzucił temu wyrokowi m.in. (...) obrazę art. 316 § 1 k.p.c. i art. 362 § 3 k.p.k., wskutek zasądzenia w pełni powództwa cywilnego PZU, chociaż suma 62.500 zł dotycząca ruchomości, jakie znajdowały się w stodole, nie została co do jej zasadności potwierdzona żadnymi dowodami, a zasądzenie jej oparte zostało wyłącznie na treści elaboratu PZU bez żadnych dowodów źródłowych (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:(...) Uchylić należało zaskarżony wyrok w części dotyczącej zasądzonego odszkodowania na rzecz PZU, ale nie z powodów, na które powołał się autor rewizji błędnie wywodząc, że wypłacone poszkodowanemu przez PZU odszkodowanie jest wygórowane, i nazywając PZU powodem, którym w wyniku uchylenia sądu pierwszej instancji PZU nie stał się.Zasądzając na rzecz PZU odszkodowanie w wysokości wypłaconej pokrzywdzonemu w ramach ubezpieczenia, sąd pierwszej instancji - poza powołaniem się na art. 363 § 1 k.p.k. - nie uzasadnił swego stanowiska w motywach zaskarżonego wyroku i nie wiadomo, dlaczego tak postąpił. Prawidłowa wykładnia art. 363 § 1 k.p.k. prowadzi do wniosku, że orzeczenie w tym zakresie sprzeczne jest zarówno z treścią § 1 art. 363 k.p.k., jak i § 2 tego artykułu.Gramatyczna wykładnia art. 363 § 1 (zdanie drugie) k.p.k. prowadzi do wniosku, że zasądzenie odszkodowania na rzecz zakładu ubezpieczeń, który pokrył szkodę wyrządzoną przez przestępstwo, może nastąpić tylko wtedy, gdy pokryta została szkoda wyrządzona przestępstwem zagarnięcia mienia społecznego, a nie jakimkolwiek przestępstwem, w związku z którym zakład ubezpieczeń pokrył szkodę w ramach ubezpieczenia.Wszelkie wątpliwości w tej mierze usuwa treść § 2 art. 363 k.p.k., który dotyczy możliwości zasądzenia odszkodowania (także na rzecz zakładu ubezpieczeń, który pokrył szkodę) w razie spowodowania szkody w mieniu społecznym przestępstwem innym niż zagarnięcie mienia społecznego (np. określonym w art. 217 czy 218, a także 138 § 1 k.k., jeśli w tym ostatnim wypadku wyrządzona została szkoda w mieniu społecznym). Tak więc art. 363 § 1 i 2 k.p.k. nie mógł być podstawą zasądzenia odszkodowania na rzecz PZU, i dlatego należało zaskarżony wyrok w tej części uchylić.