V KRN 149/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Karolus. Sędziowie: Z. Nyczaj, M. Szczepański (sprawozdawca). Prokurator Prokuratury Generalnej: M. Tuszyńska.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Kazimierza Piotra P., skazanego z art. 215 § 2 d.k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez prokuratora generalnego PRL od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 18 czerwca 1970 r. i od wyroku Sądu Powiatowego w Lublinie z dnia 23 marca 1970 r.zmienił powyższe wyroki w ten sposób, że uchylił orzeczenie o zasądzeniu od oskarżonego Kazimierza Piotra P. na rzecz PZU - Inspektorat w Lublinie odszkodowania w kwocie 32.742 zł wraz z odsetkami sądowymi.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Powiatowego w Lublinie z dnia 23 marca 1970 r. Kazimierz Piotr P. został skazany na podstawie art. 215 § 2 d.k.k. w związku z art. 2 § 1 k.k. i na zasadzie art. 61 § 1 i 2 d.k.k. na karę roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania za to, że w dniu 26 września 1969 r. w N. nieumyślnie spowodował katastrofę w komunikacji lądowej w ten sposób, że kierując samochodem "Star" jechał w zbyt bliskiej odległości za nie ustalonym autobusem, na skutek czego przy omijaniu stojącego po prawej stronie jezdni samochodu marki "Jelcz", i wymijaniu innego pojazdu najechał na ów samochód marki "Jelcz" powodując uszkodzenie kierowanego przez siebie samochodu, a w następstwie - stratę w wysokości 36.660,50 zł na szkodę Przedsiębiorstwa Instalacji Elektrycznych w L. i Państwowego Zakładu Ubezpieczeń w L.Poza tym na podstawie art. 363 § 2 k.p.k. zasądzono od oskarżonego tytułem odszkodowania pieniężnego na rzecz Państwowego Zakładu Ubezpieczeń - Inspektorat Powiatowy w L. kwotę 32.742 zł z 8% od dnia 12 marca 1970 r., a z tytułu powództwa cywilnego zasądzono od oskarżonego na rzecz Przedsiębiorstwa Instalacji Elektrycznych w L. kwotę 3.918,50 zł z 8% od dnia 12 marca 1970 r.Od tego wyroku rewizję wniósł oskarżony.Sąd Wojewódzki w Lublinie wyrokiem z dnia 18 czerwca 1970 r. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylił orzeczenie o zasądzeniu od oskarżonego na rzecz Przedsiębiorstwa Instalacji Elektrycznych w L. kwoty 3.918,50 zł z 8% od dnia 12 marca 1970 r. i w tej części powództwo cywilne pozostawił bez rozpoznania, a w pozostałych częściach wyrok ten utrzymał w mocy.Od powyższych wyroków w części dotyczącej zasądzenia odszkodowania na rzecz PZU rewizję nadzwyczajną na korzyść oskarżonego wniósł Prokurator Generalny PRL i zarzucając im: "obrazę art. 363 § 4 k.p.k. przez zasądzenie od oskarżonego na rzecz Państwowego Zakładu Ubezpieczeń - Inspektorat Powiatowy w L. kwoty 32.742 zł z 8% od dnia 12 marca 1970 r., aczkolwiek zasądzenie tego odszkodowania od oskarżonego z tytułu naprawienia szkody wyrządzonej przez ruch pojazdu mechanicznego w danym wypadku było niedopuszczalne wobec tego, że za szkodę tę odpowiada Powszechny Zakład Ubezpieczeń z tytułu ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej", wniósł w konkluzji o ich zmianę przez uchylenie orzeczenia o zasądzeniu od oskarżonego Kazimierza Piotra P. na rzecz Państwowego Zakładu Ubezpieczeń - Inspektorat Powiatowy w L. kwoty 32.742 zł z 8% od dnia 12 marca 1970 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna, gdyż zaskarżony wyrok wydany został z obrazą art. 363 § 2 i 4 k.p.k. Zgodnie bowiem z § 4 tego przepisu, przepisy art. 363 § 1-3 k.p.k. nie mogą być stosowane między innymi także wtedy, gdy powództwo cywilne jest niedopuszczalne w ogóle lub w postępowaniu karnym, a taka właśnie sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Tak więc z pisma Inspektoratu Powiatowego w Lublinie z dnia 11 listopada 1970 r. (ujawnionego przez Sąd Najwyższy w trybie art. 402 § 3 k.p.k.) wynika, że w ramach umowy ubezpieczenia od uszkodzeń (tzn. auto-casco) pojazdów samochodowych gospodarki uspołecznionej zostało wypłacone odszkodowanie na rzecz pracodawcy oskarżonego i że PZU zgodnie z umową (podkreślenie SN) nie jest uprawniony do wystąpienia z powództwem cywilnym przeciwko oskarżonemu, albowiem roszczenie PZU do oskarżonego istniałoby tylko wtedy, gdyby oskarżony spowodował wypadek rozmyślnie (umyślnie) lub w stanie nietrzeźwości albo gdyby pojazdu ubezpieczonej instytucji użył samowolnie. Ponieważ żadna z tych okoliczności nie miała miejsca, nie powstało roszczenie PZU do oskarżonego i stąd brak było podstaw do stosowania art. 363 § 2 k.p.k.Z tych względów należało zaskarżony wyrok uchylić w zaskarżonej części (art. 387 pkt 2 i 386 § 1 i 2 k.p.k.).