V KRN 424/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Karolus. Sędziowie: J. Szamrej (sprawozdawca), W. Żebrowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Strzałkowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 17 października 1972 r. sprawy Antoniego R., oskarżonego z art. 145 § 1 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Prokuratora Generalnego PRL na korzyść oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi jako rewizyjnego z dnia 24 kwietnia 1972 r.zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:a) określił okres próby warunkowego umorzenia postępowania na 2 lata,b) uchylił orzeczenie o zobowiązaniu oskarżonego Antoniego R. do naprawienia szkody wyrządzonej jego czynem - pokrzywdzonym Józefowi i Zofii S. (...).Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Powiatowego w Brzezinach Łódzkich z dnia 16 listopada 1971 r. Antoni R. skazany został na podstawie art. 145 § 1 k.k. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 2 lat oraz na podstawie art. 75 § 1 k.k. na 5.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia jej w terminie na 90 dni pozbawienia wolności, a na podstawie art. 75 § 2 pkt 4 k.k. zobowiązany do wykonania świadczeń na cele społeczne przez wpłacenie na rzecz PKPS Oddział w B. 500 zł w ciągu miesiąca od daty uprawomocnienia się wyroku za to, że w dniu 15 lutego 1971 r. w D. nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym przez to, iż kierując samochodem osobowym marki "Opel-Rekord" nie zachował należytej ostrożności w czasie jazdy, a w szczególności przystąpił do wyprzedzenia samochodu ciężarowego bez uprzedniego dostatecznego upewnienia się, czy droga przed pojazdem jest widoczna na dostateczną odległość potrzebną do wyprzedzenia oraz czy ma przed sobą dostateczne miejsce do wyprzedzenia bez narażenia kogokolwiek na niebezpieczeństwo, i w czasie wykonywania manewru wyprzedzania uderzył w nadjeżdżającą z przeciwnej strony furmankę konną powożoną przez Józefa S., w wyniku czego woźnica Józef S. i jadąca z nim Zofia S. spadli z wozu, doznając następujących obrażeń: Józef S. - złamania kości kończyny dolnej prawej, co spowodowało naruszenie prawidłowego funkcjonowania tego narządu na okres powyżej 7 dni, Zofia S. - obrażeń twarzy i kolan powodujących rozstrój zdrowia na okres poniżej 7 dni, a ponadto wóz konny został uszkodzony, koń zaś, łamiąc kończynę, poddany został ubojowi z konieczności.Z powodu rewizji wniesionej od tego wyroku przez obrońcę oskarżonego sprawę rozpoznał Sąd Wojewódzki w Łodzi, który wyrokiem z dnia 24 kwietnia 1972 r. uchylił wyrok sądu pierwszej instancji, i na podstawie art. 27 § 1 i 2 k.k. umorzył warunkowo postępowanie karne w stosunku do oskarżonego Antoniego R., a na podstawie art. 28 § 2 pkt 1 i 3 k.k. zobowiązał go do naprawienia pokrzywdzonym do dnia 30 września 1972 r. części wyrządzonej im przestępstwem szkody w wysokości 8.000 zł i do wpłacenia w tym samym terminie 2.000 zł na rzecz PKPS Oddział w B. Od tego ostatniego wyroku Prokurator Generalny PRL wniósł rewizję nadzwyczajną, zarzucając obrazę przepisów prawa materialnego, polegającą na warunkowym umorzeniu postępowania karnego w stosunku do oskarżonego Antoniego R. bez oznaczenia - wbrew art. 29 § 1 k.k. - okresu próby oraz na zobowiązaniu oskarżonego do naprawienia części wyrządzonej jego czynem szkody, pomimo że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 kwietnia 1968 r. w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych (Dz. U. Nr 15, poz. 89) za szkodę odpowiada PZU, i wnosząc o zmianę wyroku w zaskarżonych częściach przez orzeczenie okresu próby warunkowego umorzenia na 2 lata oraz przez uchylenie orzeczenia o zobowiązaniu oskarżonego Antoniego R. do naprawienia szkody wyrządzonej jego czynem - pokrzywdzonym Józefowi i Zofii S.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z brzmieniem art. 29 § 1 k.k. w wypadku warunkowego umorzenia postępowania karnego na podstawie art. 27 § 1 k.k. należy orzec okres próby, na który nastąpiło warunkowe umorzenie. W zaskarżonym wyroku nie zastosowano się do art. 29 § 1 k.k. z oczywistą obrazą tego przepisu prawa. Orzeczenie zaś o zobowiązaniu oskarżonego do naprawienia szkody wyrządzonej pokrzywdzonym nie było dopuszczalne z następujących powodów: Sąd Najwyższy uchwałą składu siedmiu sędziów z dnia 26 marca 1969 r. - VI KZP 42/68 (OSNKW 1969, z. 7-8, poz. 77) orzekł o niedopuszczalności w świetle art. 66 i 67 k.p.k. z 1928 r. oraz § 18 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 kwietnia 1968 r. w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych (Dz. U. Nr 15, poz. 89) powództwa cywilnego w postępowaniu karnym przeciwko oskarżonemu o naprawienie szkody wyrządzonej przez ruch pojazdu mechanicznego w wypadku, gdy za szkodę odpowiada PZU z tytułu ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej. Rozstrzygnięte tą uchwałą zagadnienie przedstawia się identycznie na gruncie art. 52 i 54 k.p.k. oraz cytowanego uprzednio § 18 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 kwietnia 1968 r. w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych.Wobec niedopuszczalności powództwa cywilnego o naprawienie szkody wyrządzonej przez ruch pojazdu mechanicznego w wypadku, gdy w związku z obowiązkowym ubezpieczeniem od odpowiedzialności cywilnej PZU wypłaca świadczenia (§ 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 kwietnia 1968 r.), zastosowanie w takim wypadku przepisu art. 28 § 2 pkt 1 k.k. przy warunkowym umorzeniu postępowania karnego należy również uznać za niedopuszczalne.Odmienne stanowisko sprzeciwiałoby się tym względom, którymi Sąd Najwyższy kierował się, orzekając o niedopuszczalności powództwa cywilnego w procesie karnym przeciwko posiadaczowi lub kierowcy pojazdu mechanicznego, gdy za spowodowaną przez ruch ich pojazdu szkodę odpowiada PZU z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia komunikacyjnego. Stanowisko takie mogłoby też powodować trudności w stosowaniu art. 29 § 2 k.k., jeżeli sprawca, za którego PZU obowiązany jest do świadczenia z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia komunikacyjnego, uchyla się w okresie próby od wykonania zobowiązania orzeczonego na podstawie art. 28 § 2 k.k.W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy uznał, że rewizja nadzwyczajna jest zasadna, i dlatego orzekł zgodnie z jej wnioskiem jak w części dyspozytywnej wyroku.