V KRN 584/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Mirski. Sędziowie: J. Polony (sprawozdawca), A. Pyszkowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Strzałkowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 1972 r. sprawy Adama S., oskarżonego z art. 145 § 2 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej założonej przez Prokuratora Generalnego PRL na korzyść oskarżonego od wyroku Sądu Powiatowego w Kętrzynie z dnia 9 czerwca 1970 r.,zmienił powyższy wyrok w ten sposób, że:1. przyjął za podstawę skazania oskarżonego Adama S. za przypisany mu czyn art. 236 § 2 k.k. z 1932 r. w związku z art. 2 § 1 k.k., a za podstawę warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności - art. 61 § 1 k.k. z 1932 r.;2. powództwo cywilne pozostawił bez rozpoznania (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Kętrzynie wyrokiem z dnia 9 czerwca 1970 r. skazał Adama S. z art. 145 § 2 k.k. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 2 lat na mocy art. 73 § 1 k.k., za to, że w dniu 9 listopada 1969 r. w J. nieumyślnie spowodował ciężkie uszkodzenie ciała Stanisława K. i Barbary K., naruszając normalne funkcje ich ustroju na okres powyżej dni 20 przez to, iż kierując w warunkach słabej widoczności nie posiadającym prawidłowego światła drogowego motocyklem marki "SHL-175", uderzył w przydrożne drzewo.Ponadto uwzględniając powództwo cywilne wniesione przez prokuratora, Sąd zasądził od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonej Barbary K. 15.000 zł tytułem odszkodowania z 8% od dnia 8 czerwca 1970 r.Od wyroku tego Państwowy Zakład Ubezpieczeń - Oddział Wojewódzki w Olsztynie wniósł w dniu 10 lipca 1970 r. rewizję, zarzucając w niej rozpoznanie powództwa pomimo niezapozwania Zakładu wbrew § 18 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 kwietnia 1968 r. (Dz. U. Nr 15, poz. 89) oraz zasądzenie odszkodowania niewspółmiernego do doznanych przez pokrzywdzoną Barbarę K. uszkodzeń ciała.Postanowieniem z dnia 11 lipca 1970 r. Sąd Powiatowy w Kętrzynie nie przyjął rewizji, ponieważ PZU nie jest stroną w postępowaniu karnym przeciwko oskarżonemu Adamowi S.Powyższy wyrok został zaskarżony rewizją nadzwyczajną przez Prokuratora Generalnego PRL na korzyść oskarżonego.Rewizja nadzwyczajna zarzuca wyrokowi obrazę art. 52 i 54 k.p.k. oraz § 18 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 kwietnia 1968 r. w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych (Dz. U. Nr 15, poz. 89), polegającą na uwzględnieniu powództwa cywilnego wytoczonego prokuratora na rzecz pokrzywdzonej Barbary K., mimo że powództwo takie było niedopuszczalne, oraz obrazę przepisów prawa materialnego polegającą na skazaniu oskarżonego Adama S. z art. 145 § 2 k.k., mimo że zgodnie z art. 2 § 1 k.k. podstawę skazania go powinien stanowić przepis art. 236 § 2 k.k. z 1932 r.i wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku przez pozostawienie powództwa cywilnego bez rozpoznania, o poprawienie przyjętej w zaskarżonym wyroku błędnej kwalifikacji prawnej z art. 145 § 2 k.k. na art. 236 § 2 k.k. z 1932 r. oraz art. 73 § 1 i 74 § 1 k.k. (jako podstawy warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności) na art. 61 § 1 k.k. z 1932 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wszystkie podniesione w rewizji nadzwyczajnej zarzuty są zasadne.Przede wszystkim w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1969 r. VI KZP 42/68 (OSNKW z 1969 r. nr 7-8, poz. 77), wydanej na gruncie obowiązujących wówczas przepisów art. 66 i 67 k.p.k. z 1928 r. oraz § 18 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 kwietnia 1968 r. w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych (Dz. U. Nr 15, poz. 89), niedopuszczalne jest powództwo cywilne w postępowaniu karnym przeciwko oskarżonemu o naprawienie szkody wyrządzonej przez ruch pojazdów mechanicznych w wypadku, gdy za szkodę tę odpowiada PZU z tytułu ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej.Mimo późniejszej zmiany ustawodawstwa karnego uchwała powyższa nie straciła na aktualności ze względu na identyczne uregulowanie prawne powództwa adhezyjnego zawarte w art. 52 i 54 k.p.k. oraz istniejący w myśl § 18 ust. 3 cytowanego rozporządzenia obowiązek zapozwania PZU obok posiadacza lub kierowcy pojazdu mechanicznego. Niemożliwość realizacji tego obowiązku w procesie dodatkowym w postępowaniu karnym prowadziłaby w rezultacie do pozbawienia PZU prawa do obrony swego interesu, która to sytuacja miała miejsce właśnie w niniejszej sprawie, jak to wynika z treści rewizji PZU.Ponadto wbrew dyspozycji art. 2 X 1 k.k. Sąd Powiatowy zastosował błędnie nową ustawę (art. 145 § 1, 73 i 74 § 1 k.k.) zamiast dawnej, względniejszej dla oskarżonego, a mianowicie art. 236 § 2 k.k. z 1932 r. jako podstawy skazania, a w konsekwencji także art. 61 § 1 k.k. z 1932 r. jako podstawy warunkowego zawieszenia wykonania kary.Niezależnie od powyższych uchybień należy stwierdzić że Sąd nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla oceny prawnej czynu oskarżonego, a w szczególności nie ustalił z pomocą biegłych stopnia uszkodzeń ciała doznanych przez pokrzywdzonych, mimo że ujawniona na przewodzie sądowym dokumentacja lekarska i zeznania świadków wskazują na bardzo poważne skutki wypadku, a mianowicie: u Barbary K. - stłuczenie pnia mózgu, porażenie splotu barkowego i zaburzenia psychiczne w postaci charakteropatii pourazowej, a u Stanisława K. pęknięcie kości czaszki.W związku z tym mogłaby ewentualnie mieć zastosowanie surowsza kwalifikacja z art. 235 § 2 k.k. z 1932 r. w zależności od wyniku wskazanych wyżej badań. Ze względu jednak na upływ terminu z art. 463 § 2 k.p.k. naprawienie tych uchybień w drodze rewizji nadzwyczajnej byłoby obecnie niemożliwe.