I KO 44/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia R. Staszkiewicz. Sędziowie: L. Jax (sprawozdawca), F. Kozłowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: W. Grzeszczyk.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Tadeusza D. o odszkodowanie za oczywiste niesłuszne aresztowanie, po rozpoznaniu wniosku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 25 sierpnia 1980 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między tymże Sądem Wojewódzkim a Sądem Wojewódzkim w N. i po wysłuchaniu wniosku prokuratora postanowił uznać Sąd Wojewódzki w W. za właściwy do rozpoznania wniosku Tadeusza D. o odszkodowanie za oczywiście niesłuszne aresztowanie.Uzasadnienie faktyczneTadeusz D. został wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w N. z dnia 6 grudnia 1978 r. skazany za przestępstwo określone w art. 240 pkt 1 k.k. na karę 4 lat pozbawienia wolności z zaliczeniem na poczet tej kary okresu tymczasowego aresztowania od dnia 12 października 1977 r., a ponadto na grzywnę w wysokości 20.000 zł oraz pozbawienie praw publicznych na okres 3 lat.W dniu 20 marca 1979 r. Sąd Najwyższy - po rozpoznaniu rewizji oskarżonego - uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w N. do ponownego rozpoznania. Jednocześnie Sąd Najwyższy z urzędu postanowił uchylić zastosowane wobec Tadeusza D. aresztowanie tymczasowe i zarządził jego zwolnienie z zakładu karnego.W dniu 16 października 1979 r. Sąd Wojewódzki w N. po ponownym rozpoznaniu sprawy wydał wyrok uniewinniający. Wyrok ten uprawomocnił się.W dniu 16 lutego 1980 r. Tadeusz D. wystąpił do Sądu Wojewódzkiego w N. z wnioskiem o zasądzenie na jego rzecz odszkodowania za oczywiście niesłuszne aresztowanie w okresie od dnia 12 października 1977 r. do dnia faktycznego zwolnienia, tj. do dnia 22 marca 1979 r.Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 1980 r. Sąd Wojewódzki w N. uznał się za miejscowo niewłaściwy do rozpoznania sprawy Tadeusza D. o odszkodowanie i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w W. do rozpoznania. W uzasadnieniu tegoż postanowienia podano, że z akt tej sprawy wynika, iż Tadeusz D. został zwolniony z tymczasowego aresztowania na podstawie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 1979 r., i dlatego - zgodnie z art. 488 § 1 k.p.k. - właściwy do rozpoznania sprawy o odszkodowanie za oczywiście niesłuszne aresztowanie jest Sąd Wojewódzki w W., tj. sąd, w okręgu którego zapadła decyzja uprawnionego organu o uchyleniu aresztowania tymczasowego.Sąd Wojewódzki w W. w dniu 25 sierpnia 1980 r. postanowił wszcząć spór o właściwość i wystąpić do Sądu Najwyższego z wnioskiem o rozstrzygnięcie w kwestii właściwości miejscowej i ustalenia, czy sądem właściwym do rozpoznania sprawy Tadeusza D. o odszkodowanie jest Sąd Wojewódzki w N., w którym nastąpiło merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy karnej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przepis art. 488 § 1 k.p.k., stanowiąc o właściwości miejscowej sądu wojewódzkiego do rozpoznania spraw o odszkodowanie za oczywiste niesłuszne aresztowanie, używa określenia wiążącego tę właściwość z miejscem, w którym nastąpiło zwolnienie z tymczasowego aresztowania.W postanowieniu z dnia 11 listopada 1972 r. (OSNKW 1973 z. 2-3, poz. 38) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że o właściwości miejscowej sądu wojewódzkiego w sprawach o odszkodowanie za oczywiście niesłuszne tymczasowe aresztowanie rozstrzyga ustalenie sądu wojewódzkiego, w którego okręgu taka decyzja uprawnionego organu zapadła.Niesporne jest, że w niniejszej sprawie decyzja o uchyleniu tymczasowego aresztowania wydana została przez Sąd Najwyższy, tj. na terenie okręgu Sądu Wojewódzkiego w W., a zatem ostatnio wymieniony sąd jest miejscowo właściwy do rozpoznania wniosku Tadeusza D. o odszkodowanie.Zauważyć należy, że art. 488 § 1 k.p.k. ma dwa człony, z których pierwszy wiąże wyraźnie właściwość miejscową sądu wojewódzkiego do rozpoznania spraw o odszkodowanie za niesłuszne skazanie z okręgiem sądu, w którym wydano orzeczenie merytoryczne w pierwszej instancji, natomiast drugi człon tegoż przepisu wyraźnie w sposób odmienny normuje zagadnienie właściwości miejscowej sądu wojewódzkiego właściwego do rozpoznania spraw o odszkodowanie za oczywiście niesłuszne aresztowanie (art. 487 § 1 k.p.k.). W ostatnio wymienionych sprawach o właściwości miejscowej sądu wojewódzkiego decyduje wyłącznie miejsce, w którym wydana została decyzja o zwolnieniu z tymczasowego aresztowania. Tak więc nie można podzielić poglądu wyrażonego we wniosku Sądu Wojewódzkiego w W., że właściwy do rozpoznania sprawy o odszkodowanie za oczywiście niesłuszne aresztowanie jest Sąd Wojewódzki w N. jako ten sąd, w którym nastąpiło merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy karnej.Pogląd taki bowiem jest wyraźnie sprzeczny z art. 488 § 1 k.p.k. gdyż wbrew treści tego przepisu prowadziłby do wniosku, że o właściwości miejscowej we wszystkich sprawach o odszkodowanie decyduje jedynie to, który z sądów wojewódzkich rozpoznał sprawę karną.Z podanych przyczyn należy stwierdzić, że w wypadkach, gdy decyzja o uchyleniu tymczasowego aresztowania wydana została przez Sąd Najwyższy, właściwy do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za oczywiście niesłuszne aresztowanie jest zgodnie z art. 488 § 1 k.p.k. Sąd Wojewódzki w W. - jako ten sąd, w którego okręgu nastąpiło zwolnienie z tymczasowego aresztowania.