IV PZ 57/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN T. Kasiński. Sędziowie SN: E. Jachczyk (sprawozdawca), M. Rafacz-Krzyżanowska.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Jerzego P.-N., Lesława G. i Bohdana P. przeciwko Polskiej Żegludze Morskiej w Sz. o odszkodowanie na skutek zażalenia powodów na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 12 września 1979 r.uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Szczecinie do merytorycznego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowodowie żalą się na postanowienie Sądu Wojewódzkiego z dnia 12.IX.1979 r. odmawiające podjęcia (art. 394 § 1 k.p.c.) postępowania w wytoczonej przez nich przed tym Sądem sprawie o dalsze wynagrodzenie za stosowanie przez pozwaną Polską Żeglugę Morską projektu racjonalizatorskiego, którego autorami są powodowie. Postępowanie to zawiesił Sąd w dniu 18.III.1975 r. na podstawie art. 177 § 1 pkt. 3 k.p.c. w związku z podniesionym przez pozwaną PŻM zarzutem, że rozwiązanie, którego twórcami są powodowie, choć zgłoszone przez nich i przyjęte przez PŻM do stosowania jako projekt racjonalizatorski, nie jest jednak - jak obecnie twierdzi PŻM - projektem racjonalizatorskim. W szczególności pozwana PŻM wystąpiła w dniu 3.I.1975 r. do Ministra Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej z wnioskiem o uchylenie prawomocnej decyzji z dnia 30.I.1973 r. pozwanej PŻM, mocą której sporny projekt uznano za racjonalizatorski.Jednakże Ministerstwo Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej pismem z dnia 7.II.1975 r. zwróciło ten wniosek wraz ze wskazówką, że należy go skierować do Urzędu Patentowego w trybie postępowania spornego. W dołączonej zaś opinii prawnej Ministerstwo m.in. stwierdziło, że wobec istnienia dwóch dokumentów stwierdzających autorstwo projektu wynalazczego, tj. decyzji, o której mowa w art. 90 ust. 3 powołanej ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. Nr 43, poz. 272), i świadectwa racjonalizatorskiego, o którym mowa w art. 84 ust. 1 tej ustawy, nieuzasadniony jest pogląd o konieczności odrębnego postępowania przed jednostką gospodarki uspołecznionej lub jej jednostką nadrzędną w sprawie uchylenia prawomocnej decyzji (na podstawie przepisów k.p.a. o wznowieniu postępowania czy też o uchyleniu i zmianie decyzji i odrębnego postępowania przed Urzędem Patentowym o unieważnienie świadectwa racjonalizatorskiego. Rozstrzyganie przez dwa różne organy w drodze odrębnych postępowań tej samej sprawy dla tego samego celu byłoby - zdaniem Ministerstwa Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej - sprzeczne z obowiązującym porządkiem prawnym.Pozwana PŻM w dniu 19.II.1975 r., a więc przed wykonaniem powyższej dyrektywy Ministerstwa, sama wznowiła postępowanie i uchyliła swoją prawomocną decyzję z dnia 30.I.1973 r. dotyczącą uznania spornego rozwiązania za projekt racjonalizatorski, następnie w dniu 17.V.1975 r. wydała decyzję nie uznającą spornego rozwiązania za projekt racjonalizatorski, nie negując jednakowoż autorstwa powodów i zastosowania tego rozwiązania przez PŻM, po czym dopiero w dniu 14.XI.1975 r. PŻM wystąpiła do Urzędu Patentowego z wnioskiem o unieważnienie w trybie postępowania spornego z art. 109 ust. 1 pkt. 1 ustawy o wynalazczości z 1972 r. wydanego powodom świadectwa racjonalizatorskiego. W postępowaniu tym prawomocną decyzją z dnia 11.V.1979 r. Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym oddalono powyższy wniosek pozwanej PŻM.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zażalenie powodów jest uzasadnione:Błędny jest - uzasadniający odmowę podjęcia postępowania w sprawie roszczeń powodów - pogląd Sądu Wojewódzkiego, jakoby podjęciu postępowania stał na przeszkodzie brak decyzji ustalającej, że zgłoszony przez nich i stosowany projekt jest projektem racjonalizatorskim, lub brak w sentencji orzeczenia Urzędu Patentowego, które wiązałoby inne organy, pozytywnego ustalenia w trybie art. 109 ust. 1 pkt. 8 ustawy o wynalazczości z 1972 r. (a nie k.p.c. - jak mylnie podano w uzasadnieniu wyroku Sądu Wojewódzkiego), że projekt jest projektem racjonalizatorskim, albo niewykazanie przez powodów podstaw do uchylenia decyzji PŻM z dnia 17.V.1975 r. Niezależnie bowiem od niejednolitych poglądów stron, Ministerstwa Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej oraz doktryny w sprawie konieczności lub dopuszczalności unieważnienia świadectwa racjonalizatorskiego także w trybie administracyjnym zwykłym, a więc poza trybem spornym przewidzianym w art. 109 i nast. ustawy, nie ulega wątpliwości, że ostatecznie w tym przedmiocie orzeka Urząd Patentowy w spornym trybie. Gdy zaś w tym trybie oddalono prawomocnie wniosek pozwanej PŻM o unieważnienie świadectwa racjonalizatorskiego, świadectwo to tym samym nie utraciło swej mocy jako dokument w rozumieniu przepisów art. 244 § 1 k.p.c., stanowiący dowód tego, co zostało w tym świadectwie urzędowo zaświadczone. Jest więc także to świadectwo dowodem uznania spornego rozwiązania za projekt racjonalizatorski (przyjęcie do stosowania zgłoszonego przez powodów rozwiązania przez PŻM oraz autorstwo powodów nie były przez pozwaną PŻM kwestionowane).Należało zatem dojść do wniosku, że zbędne byłoby ponowne ustalenie tego faktu w treści orzeczenia wydanego przez Urząd Patentowy w spornym trybie, zwłaszcza że postępowanie przed tym Urzędem zostało wszczęte na skutek wniosku pozwanej PŻM o unieważnienie uznania spornego rozwiązania za projekt racjonalizatorski. Tym samym, rzecz jasna, nie mógł mieć zastosowania przepis art. 109 ust. 1 pkt. 8 ustawy o wynalazczości z 1972 r. Nie mogło też mieć miejsca uchylenie decyzji PŻM z dnia 17.V.1975 r. jako nie objęte żądaniem odwołującej się PŻM. W tych okolicznościach należało uznać za udowodniony przez powodów fakt, że sporne dotychczas rozwiązanie jest projektem racjonalizatorskim oraz że bezpodstawne są odmienne twierdzenia PŻM.Skutek procesowy powyższego orzeczenia Urzędu Patentowego jest taki, że zaświadczone w świadectwie z dnia 30.I.1973 r. uznanie rozwiązania powodów za projekt racjonalizatorski nie może być obecnie kwestionowane przez pozwaną PŻM przed Sądem Wojewódzkim w procesie wytoczonym przez powodów o wynagrodzenie pomimo nieuchylenia decyzji PŻM z dnia 17.V.1975 r., Sąd zaś rozpatrujący sprawę o wynagrodzenie twórców projektu racjonalizatorskiego nie jest powołany do oceny zasadności i legalności - jako aktów administracyjnych nie podlegających kontroli sądowej - zarówno decyzji, które stanowiły przesłanki wydania powyższego świadectwa, późniejszych decyzji podważających jeden z faktów (że sporne rozwiązanie jest projektem racjonalizatorskim) zaświadczonych tym świadectwem, jak i prawomocnego orzeczenia, którego skutkiem jest utrzymanie w mocy prawnej tego świadectwa w całej rozciągłości.Wydane przez Urząd Patentowy w trybie art. 109 ust. 1 pkt. 1 ustawy o wynalazczości z dnia 19 października 1972 r. (Dz. U. Nr 43, poz. 272) prawomocne orzeczenie oddalające wniosek j.g.u. o unieważnienie świadectwa racjonalizatorskiego, wydanego w trybie art. 84 tej ustawy, pozbawia tę jednostkę - w procesie wytoczonym przed sądem przez twórców projektu racjonalizatorskiego o wynagrodzenie - prawa do dalszego skutecznego kwestionowania jako projektu racjonalizatorskiego zaświadczonego tym świadectwem rozwiązania przyjętego przez nią do stosowania; świadectwo racjonalizatorskie jest w tej sytuacji jedynym i wystarczającym dowodem (art. 244 k.p.c.) tego, że przyjęte do stosowania rozwiązanie jest projektem racjonalizatorskim, a sąd nie jest powołany do badania zasadności i legalności uznania tego rozwiązania za projekt racjonalizatorski (art. 84, 85, 109 ust. 1 pkt. 1 i pkt. 8 oraz art. 110 ust. 1 wymienionej ustawy o wynalazczości).W konsekwencji powyższego należało uznać, że usunięta została (art. 180 pkt. 4 k.p.c.) przeszkoda, która uzasadniała zawieszenie postępowania, i zaistniały wskazane dla niniejszej sprawy w postanowieniach Sądu Najwyższego z dnia 8.V.1975 r. i z dnia 30.X.1975 r. warunki do podjęcia przez sąd postępowania w sprawie o wynagrodzenie powodowych twórców projektu racjonalizatorskiego.Wobec powyższego na podstawie art. 390 § 1 w związku z art. 397 § 2 k.p.c. orzeczono jak w sentencji postanowienia.