II PR 105/74
WyrokIzba Cywilna1974-08-05
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pracownikowi przysługuje prawo do wynagrodzenia za zgłoszony projekt racjonalizatorski, jeśli zakład pracy zaprzecza jego przyjęciu do stosowania, a spór o charakter stosowanej technologii nie został rozstrzygnięty przez Urząd Patentowy?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że prawo twórcy do wynagrodzenia za projekt racjonalizatorski powstaje w momencie jego przyjęcia do stosowania. W sytuacji, gdy zakład pracy zaprzecza przyjęciu projektu, a pracownik nie wystąpił do Urzędu Patentowego o rozstrzygnięcie sporu dotyczącego charakteru stosowanej technologii, powództwo o wynagrodzenie jest przedwczesne i podlega oddaleniu.Stan faktyczny
Powód domagał się wynagrodzenia za zgłoszony projekt racjonalizatorski, twierdząc, że został on przyjęty do stosowania w zakładach pracy. Zakłady pracy odmówiły uznania projektu, a spór o jego przyjęcie nie został rozstrzygnięty przez Urząd Patentowy. Sąd Wojewódzki oddalił powództwo, uznając, że projekt nie został przyjęty do stosowania.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję powoda, utrzymując w mocy wyrok Sądu Wojewódzkiego.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Zieliński. Sędziowie: T. Kasiński, (sprawozdawca), Z Stypułkowska.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Bogusława M. przeciwko Zakładom Wytwórczym Ogniw i Baterii w W. o ustalenie prawa do wynagrodzenia na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 4 grudnia 1973 r.,oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowód twierdził, że zgłoszony przez niego projekt racjonalizatorski został przyjęty do stosowania w pozwanych Zakładach, w związku z czym domagał się "zasądzenia mu prawa do wynagrodzenia zgodnie z art. 93 i 103 ustawy o wynalazczości z dnia 19 października 1972 r." Wynagrodzenia tego odmówiono mu, wychodząc z niesłusznego założenia, że wprowadzone do produkcji zmniejszenie szerokości taśmy na końcówki stykowe baterii nastąpiło z inicjatywy producenta taśmy.Sąd Wojewódzki zaskarżonym wyrokiem oddalił powództwo, ustaliwszy, że wniosek racjonalizatorski powoda dotyczący zmniejszenia szerokości taśmy nie został przyjęty i że Zjednoczenie Przemysłu Kabli i Sprzętu Elektrotechnicznego pismem z dnia 4.IX.1971 r. odrzuciło odwołanie powoda od decyzji pozwanych Zakładów z dnia 17.XI.1970 r., odmawiającej uznania i przyjęcia projektu powoda do stosowania, powód natomiast nie skorzystał z prawa wystąpienia do Urzędu Patentowego o ustalenie, że zgłoszony przez niego projekt jest projektem racjonalizatorskim.Powód w rewizji wniósł o zmianę wyroku i uwzględnienie powództwa, zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie przepisów prawa wynalazczego z 1962 r. - wbrew wyrażonej w art. 124 ust. 6 cyt. ustawy o wynalazczości zasadzie, że w toczących się sprawach o wynagrodzenie za pracownicze projekty wynalazcze stosuje się od dnia wejścia w życie nowej ustawy jej przepisy. Skarżący zarzucił także wadliwość ustaleń faktycznych w kwestii oceny dokonanego przez powoda projektu racjonalizatorskiego, powołując się w szczególności na treść "protokołu 38" Resortowej Komisji Wynalazczości z dnia 22.XII.1971 r., zawierającego - zdaniem powoda - decyzję o przyjęciu do stosowania projektu zgłoszonego przez powoda.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nie jest uzasadniona, gdyż zaskarżony wyrok nie narusza przepisów prawa wynalazczego ani nie wykazuje uchybień z punktu widzenia prawa procesowego. Wbrew wywodom rewizji, Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że projekt racjonalizatorski powoda nie został przyjęty do stosowania, niewątpliwie bowiem stwierdzają to wspomniane decyzje z dnia 17.XI.1970 r. i 4.IX. 1971 r. Dokument natomiast, na który powołuje się skarżący, nie stanowi decyzji o przyjęciu projektu do stosowania, lecz - jak to precyzują końcowe ustępy protokołu 38 - tylko zaleca "powtórne przeanalizowanie projektu powoda i dokonanie oceny celowości i możliwości jego zastosowania", a dopiero po ewentualnym stwierdzeniu celowości zastosowania przewiduje wypłacenie autorem wynagrodzenia zgodnie z przepisami. Jak sam powód stwierdza w końcowym wywodzie rewizji, do chwili obecnej zarówno pozwane Zakłady, jak i Zjednoczenie "Unikabel" "nie załatwiły sprawy", co oznacza, że nie została wydana przez nie decyzja co do przyjęcia projektu do realizacji.Brak takiej decyzji czyni nieuzasadnionym roszczenie powoda o wynagrodzenie, w świetle bowiem art. 93 ustawy o wynalazczości prawo twórcy do wynagrodzenia odnosi się do przyjętego do stosowania projektu wynalazczego (racjonalizatorskiego).W sytuacji gdy - jak w niniejszej sprawie - pracownik twierdzi, że uspołeczniony zakład stosuje usprawnienie, które on zaprojektował, zakład zaś zaprzecza temu, twierdząc, iż jest to technologia niezależna od pomysłu danego pracownika, powstaje spór należący do kompetencji Urzędu Patentowego, przewidziany w art. 109 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. Nr 43, poz. 272). Wobec niewystąpienia przez powoda o decyzję Urzędu Patentowego, która by rozstrzygnęła istniejącą między stronami kontrowersję co do charakteru stosowanej w pozwanych Zakładach technologii produkcji końcówek stykowych baterii 3 R 12, powództwo podlegało w każdym razie oddaleniu, jako przedwczesne, nawet gdyby w wypadku wytoczenia wspomnianego sporu mogła zapaść decyzja korzystna dla powoda.W świetle art. 93 i 109 ust. 1 pkt 8 ustawy o wynalazczości bezprzedmiotowy staje się zarzut, że Sąd I instancji zastosował nieaktualne przepisy poprzedniego prawa wynalazczego.Z tych przyczyn rewizja z mocy art. 387 k.p.c. podlegała oddaleniu.
Powiązane orzeczenia
- IV PR 98/76 1976-04-23Czy spór dotyczący faktycznego zastosowania projektu racjonalizatorskiego u pracodawcy, mimo uznania go za projekt racjonalizatorski, należy do wyłącznej kompetencji Urzędu Patentowego, czy też może być rozpoznany przez…
- IV PR 61/80 1980-04-04Czy pracownik, który zgłosił projekt racjonalizatorski, a następnie został on odrzucony, może dochodzić ustalenia swojego autorstwa i zapłaty wynagrodzenia, gdy podobny projekt został później zgłoszony przez innego praco…
- II PK 95/11 2012-01-18Czy rozwiązanie zgłoszone przez pracownika, które nie jest wynalazkiem, wzorem użytkowym, wzorem przemysłowym lub topografią układu scalonego, a które jest nadające się do wykorzystania u pracodawcy, może zostać uznane z…
- IV PZ 57/79 1979-10-13Czy prawomocne orzeczenie Urzędu Patentowego oddalające wniosek o unieważnienie świadectwa racjonalizatorskiego pozbawia jednostkę organizacyjną prawa do kwestionowania tego rozwiązania jako projektu racjonalizatorskiego…
- IV PR 188/87 1987-06-26Czy pracownikowi zatrudnionemu na stanowisku kierownika komórki organizacyjnej przysługuje wynagrodzenie za projekt racjonalizatorski o charakterze organizacyjnym, jeśli projekt ten dotyczy spraw kierowanej przez niego k…
Powołane przepisy
art. 93art. 124 ust. 6art. 109 ust. 1art. 387 KPC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026.