I PZP 21/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN A. Filcek. Sędziowie SN: T. Szymanek (sprawozdawca), E. Jachczyk.SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, W. Sztejn, w sprawie z wniosku Kazimierza S. i 34 innych o wypłacenie premii, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze z siedzibą w Sulechowie postanowieniem z dnia 21 czerwca 1978 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych"Czy świadczenie pieniężne wymienione w § 6 ust. 1 załącznika nr 4 do układu zbiorowego pracy dla górnictwa naftowego z dnia 1 stycznia 1975 r. jest istotnie premią, czy też nagrodą nie mającą charakteru roszczeniowego?"po zapoznaniu się z poglądem Centralnej Rady Związków Zawodowychuchwalił:Premia dla pracowników wymienionych w § 6 ust. 1 załącznika nr 4 do układu zbiorowego pracy dla górnictwa naftowego z dnia 1 stycznia 1975 r. ma charakter roszczeniowy.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawcy domagali się zasądzenia od pozwanego zakładu należności z tytułu premii za dowiercenie złóż gazu ziemnego.Zakładowa komisja rozjemcza uwzględniła roszczenia wnioskodawców i przyznała im prawo do premii w wysokości ustalonej przez dyrektora pozwanego zakładu.Od powyższego orzeczenia pozwany wniósł odwołanie do Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.Przy rozpoznaniu odwołania przez Sąd powstało zagadnienie prawne (sprecyzowane w sentencji uchwały) budzące poważne wątpliwości, które Sąd ten przedstawił do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z postanowieniem § 31 układu zbiorowego pracy dla górnictwa naftowego z dnia 1 stycznia 1975 r. pracownicy, którzy przyczynili się do odkrycia, dowiercenia i udokumentowania złóż ropy naftowej i gazu ziemnego mogą otrzymać z tego tytułu premię określoną w załączniku nr 4 do układu.Premię tę pracownicy otrzymują niezależnie od premii z funduszu premiowego tworzonego w wysokości od 5 do 15% funduszu płac zasadniczych tych pracowników.Uprawnionymi do premii z tytułu dowiercenia złoża ropy lub gazu o wartości przemysłowej są pracownicy inżynieryjno-techniczni oraz pracownicy zajmujący stanowiska kierownicze w przedsiębiorstwach (zakładach) górnictwa naftowego (§ 6 ust. 1 załącznika nr 4 do u.z.p.).Wysokość funduszu premiowego przeznaczonego na premie za dowiercenie złoża ropy lub gazu o wartości przemysłowej zależna jest od wartości wydobycia ropy lub gazu.Fundusz ten w 55% jest przeznaczony na premie indywidualne dla robotników określonych w § 4 załącznika, pozostała zaś część funduszu premiowego (45%) jest przeznaczona na premię dla pracowników umysłowych określonych w § 6 ust. 1 załącznika.Premia ta w stosunku do pracowników inżynieryjno-technicznych, którzy przyczynili się do odkrycia i dowiercenia złoża ropy lub gazu, ma charakter regulaminowy.Pracownikom, którzy dopełnili określonych w załączniku warunków, premia przysługuje, a więc mogą jej dochodzić przed organami rozpatrującymi roszczenia ze stosunku pracy.Przyczynienie się bowiem tych pracowników do odkrycia i dowiercenia złoża ma charakter obiektywnie sprawdzalny. Jedynie stopień tego przyczynienia się, a w związku z tym wysokość przyznanej indywidualnej premii ma charakter uznaniowy.Zapatrywania powyższego nie osłabia postanowienie § 9 cyt. załącznika, w myśl którego dyrektor przedsiębiorstwa (zakładu) może pozbawić premii częściowo lub całkowicie pracowników, którzy nienależycie wywiązali się z nałożonych na nich obowiązków. Postanowienie to ma charakter reduktora premii i nie może stanowić podstawy do uznania premii za świadczenia fakultatywne zależne od uznania kierownictwa.Na roszczeniowy charakter powyższej premii wskazuje postanowienie ust. 2 § 6 załącznika, według którego pracownikom nie wymienionym w ust. 1 § 6 załącznika premia może być przyznana w wyjątkowych przypadkach, za zgodą naczelnego dyrektora Zjednoczenia Górnictwa Naftowego. Tylko więc ta premia ma charakter uznaniowy.Z tych przyczyn na przedstawione Sądowi Najwyższemu pytanie prawne udzielono odpowiedzi jak w sentencji uchwały.