IV CR 353/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN K. Olejniczak. Sędziowie SN: J. Ignatowicz, S. Rudnicki (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Henryka G. przeciwko Jerzemu J. o zapłatę na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 31 maja 1979 r.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Opolu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowód twierdził w pozwie, że pozwany bez jego zgody zrealizował film pt.: "Biały samochodzik" na podstawie scenariusza powoda. Za realizację tego filmu pozwany otrzymał nagrodę Ogólnopolskiego Festiwalu Filmów Amatorskich, która zdaniem powoda w części przypada jemu i dlatego domagał się zasądzenia z tego tytułu 6.500 zł.Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, zarzucając, że przy realizacji wymienionego wyżej filmu nie posługiwał się scenariuszem powoda, którego zresztą mu powód nie przekazał.Sąd Wojewódzki oddalił powództwo na tej tylko podstawie, że - jak wynika z twierdzeń stron - powód ani nie opracował scenariusza filmu, ani nie utrwalił go w jakiejkolwiek postaci. Sam pomysł scenariusza i przekazanie tego pomysłu pozwanemu w bezpośredniej rozmowie nie ma cech utworu chronionego prawem autorskim, które wymaga utrwalenia utworu w jakiejkolwiek postaci. Chociażby więc sam pomysł powoda stanowił dla pozwanego inspirację twórczą do opracowania wymienionego filmu, to i tak nie mogłoby być mowy o naruszeniu praw autorskich powoda.Od tego wyroku powód wniósł rewizję, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania. Rewizja oparta jest na zarzucie naruszenia prawa autorskiego i niewyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd Wojewódzki z przyczyn wymienionych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jest, w obecnym stanie procesu, przedwczesne, nie zostały bowiem wyjaśnione fakty mające znaczenie dla oceny zasadności dochodzonego roszczenia w świetle przepisów prawa autorskiego.Wbrew twierdzeniom powoda, i to zarówno przytoczonych w pozwie, jak i na rozprawie w dniu 18.V.1979 r., Sąd Wojewódzki uznał za "bezsporne w sprawie", że powód nie opracował własnego scenariusza filmu. Tymczasem właśnie ta istotna dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność była między stronami sporna i dlatego rzeczą Sądu I instancji było przeprowadzenie stosownych dowodów (art. 227 k.p.c.) w celu jej wyjaśnienia. Pominięcie postępowania dowodowego nie mogło nastąpić tylko dlatego, że "pomysł powoda" nie został utrwalony. Prawo autorskie uzależnia ochronę utworów artystycznych od ustalenia utworu w jakiejkolwiek postaci (art. 1 § 1), podając w § 2 art. 1 w sposób przykładowy, jakie utwory są przedmiotem prawa autorskiego; wśród nich wymienia także utwory sztuki choreograficznej i kinematograficznej utrwalone w scenariuszach, rysunkach lub fotografiach (punkt 4).Ustalenie utworu, w zależności od jego rodzaju i charakteru, może nastąpić nie tylko przez utrwalenie go pismem lub rysunkiem, ale także w inny sposób na tyle indywidualizujący i konkretyzujący, ażeby mógł oddziaływać artystycznie. W orzecznictwie wskazano przykładowo na kompozycję z kwiatów jako odpowiadającą temu wymaganiu (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 25.IV.1973 r. I CR 91/73 - OSNCP 1974, z. 3, poz. 50).Gdy chodzi o dzieła sztuki kinematograficznej, to z istoty rzeczy wynika, że ich byt wymaga utrwalenia w scenariuszach lub fotografiach. Sam scenariusz może być jednak utrwalony w jakikolwiek sposób: zarówno w postaci słownej, jak i pisemnej. Ostatecznie w razie realizacji filmu zostaje utrwalony w samym filmie. Ponieważ zaś na powstanie dzieła filmowego składa się z reguły twórczość różnych osób, i to nie tylko "utrwalona" w postaci trwałej, odrębnej od samego dzieła filmowego (scenariusz, scenopis, muzyka, ale także działalność reżysera, którego twórczość, identyfikując się niejako z samym utworem filmowym, nie da się wyodrębnić), przede wszystkim tym osobom przysługują prawa autorskie do całego filmu (zasada prawna składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 19.II.1968 r. III CZP 40/67 - OSNCP 1969, z. 4, poz. 59).Utrwalenie scenariusza nie musi zresztą być dokonane przez jego autora; wystarczy, jeżeli utrwalenia dokona inna osoba na podstawie słownego przekazu autora. W orzecznictwie przyjmuje się taką właśnie wykładnię, według której autorstwo utworu literackiego, naukowego czy artystycznego nie wymaga osobistego napisania (utrwalenia) utworu przez jego autora (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 8.IX.1976 r. IV CR 329/76 - OSNCP 1977, z. 9, poz. 163).Z rozważań powyższych wynika, że dla zagadnienia autorstwa scenariusza filmu opracowanego przez pozwanego nie miał istotnego znaczenia fakt, że powód nie przekazał pozwanemu pisemnego tekstu scenariusza. Istotne natomiast jest, czy powód w ogóle przekazał pozwanemu swój scenariusz, a jeżeli tak, to czy pozwany wykorzystał go w filmie "Biały samochodzik". Skoro zaś Sąd Wojewódzki okoliczności tych nie wyjaśnił i nie przeprowadził w tym przedmiocie żadnych dowodów, przeto zaskarżony wyrok ulega uchyleniu, a sprawa przekazaniu Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania (art. 388 § 1 k.p.c.).