II CR 500/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN W. Kuryłowicz (sprawozdawca). Sędziowie SN: J. Majorowicz, S. Rudnicki.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa G. Spółdzielni Mieszkaniowej w G. przeciwko Wiesławie P. o 2.271 zł na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 19 stycznia 1979 r.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Gdyni do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePozwana uzyskała z dniem 13 lipca 1977 r. spółdzielcze prawo do lokalu w powodowej spółdzielni budowlano-mieszkaniowej (własnościowej, art. 135 § 3 ustawy o spółdzielniach i ich związkach), uiszczając wkład budowlany w postaci zaliczki na wkład i ratalnej spłaty reszty.W związku z zaleganiem pozwanej ze spłatą kredytu w wysokości 2.271 zł na dzień 30.VI.1978 r. powódka wystąpiła w pozwie z dnia 19.X.1978 r. o zasądzenie tej kwoty z odsetkami i kosztami procesu.Sąd Rejonowy w Gdyni oddalił powództwo po ustaleniu, że dwa pokoje z trzech przydzielonych nie nadają się do zamieszkania, a usunięcie wad (wilgoć, niska temperatura w zimie) w zakreślonych terminach nie nastąpiło i powódka nie dopełniła obowiązku dostarczenia mieszkania w należytym stanie. Zwalnia to pozwaną - w świetle zasad współżycia społecznego - od obowiązku spłaty kredytu bankowego.Rozpoznając rewizję powódki, opartą na zasadzie wadliwego w tym przypadku zastosowania art. 5 k.c. jako podstawy rozstrzygnięcia, Sąd Wojewódzki przedstawił w trybie art. 391 k.p.c. Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia następujące zagadnienie prawne:"Czy przepisy ustawy z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach (Dz. U. Nr 12, poz. 61) uprawniają członka spółdzielni do wstrzymania się z uiszczeniem w całości lub w części rozłożonego na raty wkładu budowlanego w przypadku, gdy objęty przez niego lokal posiada wady ograniczające lub wyłączające możliwość używania lokalu zgodnie z przeznaczeniem, a spółdzielnia odmawia zamiany lokalu na wolny od wad?"Uzasadnienie prawnePrzejmując sprawę do rozpoznania, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Wkład budowlany członka spółdzielni budowlano-mieszkaniowej odpowiada stosownie do art. 148 § 1 ustawy o spółdzielniach i ich związkach całości kosztów budowy lokalu, stanowiącego przedmiot spółdzielczego prawa do lokalu tego członka. Wkład ten może być wpłacony jednorazowo bądź też, zgodnie ze statutem, w formie zaliczki i ratalnych spłat reszty.Uiszczenie wkładu budowlanego (w sposób określony statutem) stanowi podstawę przydziału lokalu członkowi i przyznania spółdzielczego prawa do lokalu (art. 174 § 1 ustawy o spółdzielniach i ich związkach) i uzasadnia roszczenie o przydział lokalu (art. 148 § 2 tej ustawy).Jednocześnie uiszczenie przez członka należnego od niego wkładu budowlanego zobowiązuje spółdzielnię do przydzielenia właściwego lokalu w stanie zdatnym do użytku, zaspokajającym potrzeby mieszkaniowe danego członka (ekwiwalent świadczeń).W związku z tym (por. także § 8 ust. 2 i 11 ust. 2, 3 i 3 statutu) usterki przydzielonego członkowi lokalu nie mogą zwalniać od obowiązku spłaty rat należnych z tytułu wkładu, uiszczenie bowiem wkładu jest warunkiem przyznania spółdzielczego prawa do lokalu w ogóle, nie zaś - tylko jego jakości. Usterki lokalu zobowiązują spółdzielnię do ich usunięcia, mogą też skutkować, jak w niniejszym przypadku, odpowiednie obniżenie - do czasu ich usunięcia - czynszu (por. § 21 statutu), nie uzasadniają jednak oddalenia dochodzonych w tym zakresie roszczeń na podstawie art. 5 k.c.Gdyby jednak wady przydzielonego członkowi lokalu nie dały się usunąć, z zasady ekwiwalentności świadczeń wynikałby obowiązek spółdzielni przeliczenia należnego od członka wkładu stosownie do rzeczywistej wartości lokalu i określenia sposobu jego spłaty.Pod tym względem okoliczności sprawy nie zostały dostatecznie wyjaśnione, w szczególności zaś nie wyjaśniono, czy wady mieszkania pozwanej mogą być usunięte i jakie są tu przeszkody.Z przytoczonych względów należało na podstawie art. 388 § 1 k.p.c. w związku z art. 363 pkt 3 k.p.c. uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, orzekając jak w sentencji.