II CR 492/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Rudnicki (sprawozdawca). Sędziowie: W. Kuryłowicz, E. Brzeziński.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Władysława B. i Marii B. przeciwko Powszechnej Kasie Oszczędności - Oddział w B. o zapłatę na skutek rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 26 maja 1975 r.oddalił rewizję i zasądził od pozwanej na rzecz powodów kwotę 1.500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktyczneW związku z realizacją zatwierdzonych planów zagospodarowania terenów śródmiejskiej dzielnicy mieszkaniowej w B. przeznaczono do wyburzenia szereg domów mieszkalnych, w tym m. in. dom powodów na należącej do nich nieruchomości 1 wh 299. W związku z tym powodowie sprzedali aktem notarialnym w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości wspomnianą nieruchomość Skarbowi Państwa (Okręgowej Dyrekcji Inwestycji Miejskich) do rozbiórki.Powodowie stoją na stanowisku, że w związku z wyburzeniem domu przysługuje im prawo do rachunku bankowego w Powszechnej Kasie Oszczędności prowadzonego stosownie do przepisów rozporządzenia Ministrów Gospodarki Komunalnej i Finansów z dnia 5 sierpnia 1965 r. w sprawie zarządu budynku sprawowanego przez wynajmujących nie będących jednostkami gospodarki uspołecznionej. Na rachunku tym znajduje się saldo w kwocie 115.297,99 zł. Zdaniem powodów rachunek bankowy nie przechodzi na nowego właściciela nieruchomości, jeżeli zbycie nieruchomości nastąpiło w trybie przepisów wywłaszczeniowych z przeznaczeniem budynku do rozbiórki. Ponieważ Powszechna Kasa Oszczędności odmówiła żądaniu wypłaty salda powodom, przeto domagają się oni w pozwie zasądzenia określonej wyżej kwoty na ich rzecz.Pozwana wniosła o oddalenie powództwa. Wezwany przez Sąd do udziału w sprawie w charakterze współpozwanego Skarb Państwa (Okręgowa Dyrekcja Inwestycji Miejskich i Urząd Miejski w B.) wniósł także o oddalenie powództwa.Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo przeciwko Powszechnej Kasie Oszczędności, a oddalił w stosunku do Skarbu Państwa. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd podzielił pogląd powodów, że skoro przeniesienie własności nieruchomości nastąpiło w celu rozbiórki budynku, to uprawnienie do rachunku bankowego nie przeszło na Skarb Państwa, a wobec tego powodowie mogą domagać się wypłacenia im salda z tego rachunku.Od tego wyroku Powszechna Kasa Oszczędności wniosła rewizję, domagając się jego zmiany i oddalenia powództwa w całości.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Gramatyczna wykładnia postanowień § 10a rozporządzenia Ministrów Gospodarki Komunalnej i Finansów z dnia 5 sierpnia 1965 r. w sprawie zarządu budynków sprawowanego przez wynajmujących nie będących jednostkami gospodarki uspołecznionej (Dz. U. Nr 35, poz. 226) w brzmieniu noweli z dnia 7 czerwca 1969 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 126) mogłaby prowadzić prima facie do wniosku, że zmiana właściciela nieruchomości zawsze decyduje o przejściu rachunku bankowego, o którym mowa w wymienionym rozporządzeniu, na osobę nowego właściciela. Taki właśnie pogląd reprezentuje w sprawie pozwana Powszechna Kasa Oszczędności. Ze stanowiskiem takim jednak nie można się zgodzić, prowadziłoby ono bowiem do rezultatów nie zamierzonych przez ustawodawcę. Jak wynika bowiem z przepisów powołanego rozporządzenia, wpływy z czynszów najmu odprowadzane na odrębny rachunek bankowy stanowią fundusz celowy, przeznaczony przede wszystkim na pokrywanie kosztów eksploatacji i bieżących remontów budynku, a w przypadkach szczegółowo w rozporządzeniu określonych także na potrzeby osób wynajmujących lokale. Cel ten został wyraźnie uwydatniony w cytowanej noweli z dnia 7 czerwca 1969 r., a mianowicie w nowym § 10a, stanowiącym w ust. 1, że w razie zmiany właściciela budynku odrębny rachunek bankowy przechodzi na osobę nowego właściciela. Nowy właściciel powinien bowiem dysponować odpowiednimi środkami na eksploatację i bieżące remonty, których wysokość może być znaczna. Saldo odrębnego rachunku bankowego z reguły uwzględnia się w cenie kupna nieruchomości, jeżeli przejście własności jest następstwem umowy sprzedaży. Celowy charakter funduszu zgromadzonego na odrębnym rachunku bankowym wynika także z postanowienia, że w razie dokonania rozbiórki budynku jego właściciel może podjąć - po przekazaniu podatku od nieruchomości - pozostającą na jego rachunku kwotę w całości i odrębny rachunek zlikwidować.Z takiego charakteru środków pieniężnych należących do właściciela nieruchomości (wynajmującego), zgromadzonych na odrębnym rachunku bankowym, wynikają konsekwencje w zakresie wykładni postanowień § 10 a ust. 1 wymienionego rozporządzenia w sytuacji, mającej miejsce w niniejszej sprawie, w której nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa nastąpiło w celu dokonania natychmiastowej rozbiórki budynku ze względu na realizację inwestycji miejskich. W umowie sprzedaży zawartej w dniu 30.VIII.1974 r. w trybie określonym w art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (jedn. tekst: Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64), ustalona została ona według zasad odszkodowania przewidzianych w tej ustawie, na podstawie szacunku rzeczoznawcy, który uwzględnił stopień zniszczenia budynku. Wynika z tego, że strony tej umowy nie miały na uwadze przy ustalaniu ceny salda na odrębnym rachunku bankowym. Z tego powodu brak jest podstaw do przyjęcia, że z mocy postanowień umowy wspomniane saldo przeszło na nabywcę. Z omówionego zaś wyżej charakteru funduszu wynika, że przepis § 10a ust. 1 rozporządzenia Ministrów Gospodarki Komunalnej i Finansów z dnia 5 sierpnia 1965 r. w sprawie zarządu budynków sprawowanego przez wynajmujących nie będących jednostkami gospodarki uspołecznionej (Dz. U. Nr 35, poz. 226; zm.: Dz. U. z 1969 r. Nr 17, poz. 126) nie ma zastosowania w sytuacji, gdy zmiana właściciela budynku następuje w wyniku przewidzianej w art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (jedn. tekst: Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64) umowy nabycia nieruchomości w celu dokonania rozbiórki znajdującego się na niej budynku, z którym związany jest odrębny rachunek bankowy.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy uznał wywody rewizji zmierzające do uzasadnienia odmiennej wykładni za chybione i dlatego oddalił rewizję na podstawie art. 387 k.p.c.