I PZP 19/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN S. Perestaj (sprawozdawca). Sędziowie SN: M. Rafacz-Krzyżanowska, Z. Zaziemski. SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z wniosku Jerzego U. przeciwko Wojewódzkiej Spółdzielni Mleczarskiej w K. o nagrodę jubileuszową i dodatek za staż pracy, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach postanowieniem z dnia 15 marca 1977 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych"Czy przepis art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 16, poz. 134 z późn. zm.) zezwala na zaliczenie czasu zawodowej służby wojskowej do okresu zatrudnienia, z którego upływem powstaje uprawnienie do odpowiednio wysokiego dodatku za wieloletnią pracę, w sytuacji, gdy pracownik, zwolniony po dniu 1 stycznia 1973 r. na skutek inwalidztwa z zawodowej służby wojskowej, zawarł - jako pierwszą - umowę o pracę z zakładem pracy, który wskazanego dodatku nie wypłaca, i - po ustaniu tego stosunku pracy, ale przed upływem jednego roku od daty zwolnienia z wojska - zawarł kolejną umowę o pracę z zakładem, który taki dodatek do wynagrodzenia wypłaca, lecz obowiązujący w tym zakładzie układ zbiorowy pracy nie przewiduje możliwości zaliczenia do ciągłości pracy zatrudnienia w innych zakładach, niż wymienione w załącznikach do układu?"udzielił następującej odpowiedzi:W zakresie nabycia prawa do dodatku za wieloletnią pracę zachowanie terminów określonych w art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 16, poz. 134) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. Nr 53, poz. 341) ma znaczenie tylko w odniesieniu do pierwszego zatrudnienia byłego żołnierza po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Uzasadnienie faktycznePrzedstawione przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zagadnienie prawne powstało na tle następującego stanu faktycznego.Wnioskodawca, zwolniony z zawodowej służby wojskowej w dniu 20.VII.1973 r., podjął w dniu 2.XI.1973 r. pracę w Wyższej Szkole Pedagogicznej na stanowisku inspektora bhp. Przepisy płacowe obowiązujące w uczelniach pedagogicznych nie przewidują dodatku za wysługę lat. Umowa o pracę wnioskodawcy z Wyższą Szkołą Pedagogiczną została rozwiązana w drodze porozumienia stron z dniem 20.VI.1974 r. Od dnia 21.XI.1974 r. wnioskodawca pracuje w pozwanej Spółdzielni jako samodzielny inspektor do spraw wojskowych. Pozwana Spółdzielnia odmówiła wypłaty wnioskodawcy dodatku za wysługę lat wobec tego, że podjął on po zwolnieniu ze służby wojskowej pracę w Wyższej Szkole Pedagogicznej, który to zakład pracy nie jest wymieniony w § 1 załącznika nr 9 do UZP dla przemysłu mleczarskiego. Wnioskodawcy przyznano w drodze wyjątku dodatek za wysługę lat od dnia 1.XI.1976 r. Odmówiono mu również nagrody jubileuszowej, bowiem okres 25 lat pracy, uwzględniając służbę wojskową, upłynął w 1971 r., a więc w czasie odbywania służby wojskowej.Terenowa Komisja Rozjemcza zasądziła na rzecz wnioskodawcy kwotę 2.325 zł tytułem nagrody jubileuszowej, oddaliła natomiast wniosek w części dotyczącej roszczenia o dodatek za wysługę lat. Od orzeczenia TKR odwołanie wnieśli wnioskodawca i zakład pracy.Sąd Pracy rozpoznając te odwołania przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne wymienione w sentencji.Uzasadnienie prawneUdzielając odpowiedzi na przedstawione zagadnienie prawne, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W myśl art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 16, poz. 134 z późn. zm.) żołnierz zwolniony z zawodowej służby wojskowej, który podejmie zatrudnienie w ciągu roku od dnia zwolnienia ze służby, a jeśli pełnił służbę w okresie próbnym - w ciągu 3 miesięcy od tego dnia, zachowuje ciągłość pracy, a okres odbytej czynnej służby wojskowej zalicza się mu do okresu zatrudnienia w zakresie wszelkich uprawnień związanych z tym zatrudnieniem. Z przepisu tego wynika więc, że okres czynnej służby wojskowej, którą jest zawodowa służba wojskowa (art. 3 powołanej ustawy), zalicza się b. żołnierzowi do okresu zatrudnienia, od którego zależy między innymi dodatek za wieloletnią pracę (dodatek za wysługę lat) w każdym przypadku, gdy podejmie on zatrudnienie w okresie zakreślonym wymienionym przepisem prawa.Zachowanie jednak terminów określonych w art. 62 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ma znaczenie tylko w odniesieniu do pierwszego zakładu pracy, w którym b. żołnierz podjął zatrudnienie po zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej.Za taką wykładnią rozumienia tego przepisu przemawia przede wszystkim jego brzmienie. Mianowicie, we wszystkich ustępach tego przepisu, gdy mowa o podjęciu zatrudnienia przez b. żołnierza, użyto liczby pojedynczej - "podejmą zatrudnienie" lub "podjęcia zatrudnienia". Jeśliby przepis ten miał na względzie zachowanie uprawnień przez b. żołnierza, mimo kilkakrotnego podejmowania zatrudnienia w okresie zakreślonym ustawą, to sformułowania te musiałyby być użyte w innej odmianie czasownikowej lub zaopatrzone w dodatkowe określenie.Celem przepisu art. 62 powołanej ustawy jest zapewnienie b. żołnierzowi zawodowemu wliczenia mu służby wojskowej do uprawnień pracowniczych, których nabycie lub wysokość zależy od określonego czasu trwania zatrudnienia.Odmienna wykładnia art. 62 ust. 1 (i następnych) wymienionej ustawy od wskazanej w sentencji uchwały prowadziłaby do rozwiązań sprzecznych z celami tego przepisu i wyłączałaby stosowanie tych przepisów kodeksu pracy, które mają charakter dyscyplinujący w stosunku do pracowników.Przykładowo wskazać należy, że umożliwiałoby to żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, który podjął zatrudnienie po zwolnieniu go z tej służby, a następnie porzucił pracę, uzyskanie prawa do urlopu bezpośrednio po podjęciu zatrudnienia w następnym zakładzie pracy, wbrew przepisom art. 64 i 169 k.p. Taka sama sytuacja miałaby miejsce, jeśliby z b. żołnierzem, który podjął zatrudnienie, pierwszy zakład pracy rozwiązał umowę o pracę bez wypowiedzenia.Porzucenie pracy przez b. żołnierza zawodowego w pierwszym zakładzie, w którym podjął zatrudnienie po zwolnieniu go ze służby wojskowej, nie wpływałoby też na długość okresu wypowiedzenia (art. 36 k.p.).Powyższe rozważania prowadzą więc do wniosku, że w zakresie nabycia prawa do dodatku za wieloletnią pracę zachowanie terminów określonych w art. 6 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ma znaczenie tylko do pierwszego zatrudnienia byłego żołnierza po zwolnieniu ze służby wojskowej. Z tym tylko zatrudnieniem łączy się obowiązek zaliczania okresu służby wojskowej dla uzyskania tego dodatku.Przepis ten ma zastosowanie również w razie zatrudnienia inwalidy zwolnionego ze służby wojskowej (art. 42 ust. 6 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin - Dz. U. Nr 53, poz. 341).Podobny pogląd został wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 lutego 1976 r. I PRN 45/75 (OSNCP 1976, z. 10, poz. 225).Przytoczone względy nie pozwalają więc na wliczenie okresu służby wojskowej w myśl art. 62 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych do okresu zatrudnienia, od którego zależy prawo do dodatku za wieloletnią pracę, w każdym następnym zakładzie pracy, w którym b. żołnierz zostanie zatrudniony, bez względu na to, czy to kolejne zatrudnienie podejmie on z zachowaniem terminów określonych wymienionym przepisem prawa. W razie więc dalszych zmian w zatrudnieniu b. żołnierza zawodowego do zachowania ciągłości pracy w zakresie uprawnień do dodatku za wieloletnią pracę należy stosować obowiązujące w tej mierze przepisy prawa pracy.Z tych względów Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi jak w sentencji uchwały.