I PR 27/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Knap. Sędziowie SN: Z. Zaziemski (sprawozdawca), A. Grymaszewski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Alicji R. i Marii K. przeciwko Zakładom Graficznym w R. o przywrócenie do pracy nakładczej na skutek odwołania Alicji R. od orzeczenia Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie z dnia 15 lutego 1977 r.oddalił odwołanie.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawczyni wykonywała w pozwanych Zakładach pracę nakładczą, która została jej wypowiedziana ze skutkiem na dzień 31.XII.1976 r.W związku z odwołaniem wnioskodawczyni od wypowiedzenia Terenowa Komisja Odwoławcza do Spraw Pracy przedstawiła sprawę do rozpoznania Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ze względu na występujące w sprawie poważne wątpliwości prawne, a mianowicie - czy przy wypowiedzeniu umów o pracę nakładczą konieczny jest tryb konsultacyjny z organami związkowymi przewidziany w art. 38 k.p.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych przejął sprawę do rozpoznania w trybie art. 271 § 2 k.p. i oddalił wniosek, dokonując następujących ustaleń i wynikających z nich rozważań:Wnioskodawczyni pozostawała w stosunku pracy nakładczej w pozwanych Zakładach od dnia 1.VII.1971 r. W związku z ograniczeniem limitu etatów na 1977 r. pozwane Zakłady zmuszone były dostosować liczbę zatrudnionych wykonawców do potrzeb produkcji i dlatego wypowiedziano umowę o prace nakładczą kilku osobom, m. in. wnioskodawczyni.Zdaniem Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych praca nakładcza nie jest zatrudnieniem w rozumieniu przepisów prawa pracy.Na podstawie art. 303 § 1 k.p. Rada Ministrów rozporządzeniem z dnia 31 grudnia 1975 r. w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą (Dz. U. z 1976 r. Nr 3, poz. 19) określiła zasady stosowania przepisów prawa pracy do osób wykonujących pracę nakładczą.W zakresie rozwiązywania umów o pracę nakładczą przepisy powyższego rozporządzenia przyjęły zasadę, że umowa o pracę nakładczą zawarta na czas nie określony może być rozwiązana za 1-miesięcznym wypowiedzeniem; jednocześnie wskazały przypadki, w których umowa taka nie może być rozwiązana w powyższym trybie.Z akt sprawy nie wynika, aby pozwane Zakłady wypowiedziały wnioskodawczyni umowę o pracę nakładczą z naruszeniem § 4-7 wymienionego rozporządzenia.W świetle powołanych przepisów nie można również oceniać rozwiązania umowy o pracę nakładczą na podstawie art. 45 k.p., poza tym zakład pracy nie miał obowiązku konsultacji takiego wypowiedzenia z radą zakładową w rozumieniu art. 38 k.p.Brak było również podstaw do uwzględnienia odwołania wnioskodawczyni na podstawie art. 8 k.p., skoro posiada ona środki do utrzymania rodziny z tytułu pracy zarobkowej męża, a ponadto do wykonywanej przez nią pracy były uzasadnione zastrzeżenia.Wnioskodawczyni w złożonym odwołaniu wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku i przywrócenie jej do wykonywania pracy nakładczej w pozwanych Zakładach.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Odwołanie jest nieuzasadnione.Wbrew twierdzeniu odwoławczemu Sąd I instancji niewadliwie ustalił, że wnioskodawczyni pozostawała w stosunku pracy nakładczej, co wynika z zawartej między stronami umowy oraz charakteru jej pracy. Praca ta mogła być wykonywana w mieszkaniu lub innym pomieszczeniu uzgodnionym przez strony i nie była limitowana określoną liczbą godzin.Chybione jest zatem powoływanie się w odwołaniu na art. 22 § 1 k.p., który jako dotyczący wyłącznie stosunku pracy nie może mieć w sprawie zastosowania.Przechodząc do dalszych zarzutów odwołania, należy stwierdzić, że fakt, iż osoby wykonujące pracę nakładczą nie pozostają w stosunku pracy, wynika już z rozwiązań przyjętych w kodeksie pracy.W szczególności art. 303 § 2 k.p. wymienia stosunek pracy i obok niego umowę o pracę nakładczą jako dwie różne podstawy zatrudnienia, a ponadto art. 2 k.p., określając osoby będące pracownikami, pomija osoby wykonujące pracę nakładczą.Wydane na podstawie art. 303 § 1 k.p. i cytowane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 grudnia 1975 r. w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą normuje całokształt spraw związanych z uprawnieniami pracowniczymi osób wykonujących pracę nakładczą.W przepisach § 2-9 tegoż rozporządzenia została wyczerpująco uregulowana problematyka dotycząca zawierania i rozwiązywania umów o pracę nakładczą.Z wymienionych przepisów wynika, że konstrukcja wypowiedzenia umowy o pracę nakładczą zawartej na czas nie określony opiera się na odmiennych zasadach niż w kodeksie pracy. Wypowiedzenie nie wymaga uzasadnienia, jak również nie podlega społecznej kontroli organów związkowych. Dlatego też należy stwierdzić, że rozwiązanie umowy o pracę nakładczą z wypowiedzeniem może być skutecznie zaskarżone jedynie w przypadku naruszenia wyraźnego przepisu rozporządzenia, a taka sytuacja w sprawie nie zachodzi.Zasadnie zatem Sąd I instancji przyjął, że do wypowiedzenia umowy o pracę nakładczą nie mają zastosowania przepisy art. 38 i 45 k.p., które nie zostały recypowane w powołanym wyżej rozporządzeniu.Jak trafnie również ustalił Sąd I instancji, wypowiedzenie to nie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, skoro wnioskodawczyni zamieszkuje wspólnie z pracującym mężem, a wykonywana przez nią praca była złej jakości, co stwierdziła w dniu 11.XI.1976 r. komisja powołana przez pozwane Zakłady.Z powyższych względów i na podstawie art. 62 w związku z art. 74 § 2 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych Sąd Najwyższy oddalił odwołanie z braku uzasadnionych podstaw do jego uwzględnienia.