IV CR 179/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Piasecki. Sędziowie: S. Rudnicki, J. Knap (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Włodzimierza T. przeciwko Elżbiecie R. i Marianowi R. o unieważnienie uznania na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 21 stycznia 1976 r.oddalił rewizję i zasądził od powoda na rzecz pozwanej Elżbiety R. 300 zł kosztów postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktyczneOświadczeniem złożonym przed kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego Ł.P. w dniu 10.VI.1975 r. powód Włodzimierz T. uznał za swoje dziecko Mariana R., syna Elżbiety R., ur. 11.VIII.1972 r. w Ł.W pozwie nadanym w Sądzie w dniu 3.XII.1975 r. i skierowanym przeciwko dziecku i jego matce powód domagał się unieważnienia tego uznania na tej podstawie, że został wprowadzony w błąd przez pozwaną co do czasu urodzenia dziecka i tym samym co do jego pochodzenia od oświadczającego uznanie. Według twierdzeń powoda z matką dziecka obcował po raz ostatni we wrześniu 1971 r.Pozwani wnosili o oddalenie powództwa.Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 21.I.1976 r. oddalił powództwo.Sąd Wojewódzki ustalił, że powód i pozwana utrzymywali stosunki fizyczne od sierpnia 1971 r. do czasu odjazdu powoda do wojska, co nastąpiło 24.X.1971 r. Następnie Włodzimierz T. odwiedził Elżbietę R. w kwietniu 1972 r. W tym czasie pozwana nie powiedziała, kto jest ojcem poczętego dziecka.W czerwcu 1971 r. pozwana zawarła związek małżeński z Jerzym R. Rozwód tego małżeństwa został orzeczony wyrokiem z dnia 19.V.1972 r. Prawomocnym orzeczeniem Sądu Powiatowego w Ł. z dnia 9.VII.1972 r. sygn. akt II C/2/9/73 ustalono, że mąż matki Mariana R., ur. 11.VIII.1972 r., nie jest jego ojcem. Za podstawę orzeczenia przyjęto wyniki grupowego badania krwi wykluczającego ojcostwo Jerzego R. względem Mariana R.W sprawie o unieważnienie uznania Sąd Wojewódzki odrzucił jako niewiarygodne twierdzenie powoda, że prawdziwą datę urodzenia dziecka poznał on dopiero w chwili zaznajomienia się z treścią odpisu pozwu, w którym powódka wystąpiła przeciwko niemu z żądaniem zasądzenia wyższych alimentów aniżeli te, które płacił dobrowolnie, tj. w listopadzie 1975 r. Jak to wynika bowiem z zeznania kierownika USC, świadka Stanisława G., wobec którego złożono oświadczenie o uznaniu, oświadczenie sporządzone na piśmie zostało odczytane przez powoda i zaopatrzone w jego podpis. W treści zaś tego oświadczenia podana jest data urodzenia dziecka. Jest więc - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - niemożliwe, aby powód w chwili uznania dziecka nie znał daty jego urodzenia. Skoro zaś składając oświadczenie woli, powód nie pozostawał w błędzie, nie może on uchylić się od skutków prawnych złożonego oświadczenia.Sąd Wojewódzki nadmienił, że powód uznał dziecko po trzech blisko latach od jego urodzenia. Dokonał tego w czasie, gdy miał już konkretny zamiar zawarcia związku małżeńskiego z obecną swoją żoną. Świadczy to dodatkowo, że uznanie było oświadczeniem woli przemyślanym przezeń i podjętym w pełnej świadomości co do znaczenia własnej czynności prawnej.W rewizji powód wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Błąd uznającego co do daty urodzenia dziecka, mogący uchodzić za błąd co do faktu pochodzenia dziecka od mężczyzny, który je uznał, jest istotny (art. 84 § 2 k.c.) i stanowi wadę oświadczenia woli w rozumieniu art. 80 § 1 k.r.o. Na tej więc podstawie może domagać się unieważnienia uznania ten, kto złożył oświadczenie woli o uznaniu dziecka.Jednakże wyrażone przez Sąd Wojewódzki stanowisko o niewystępowaniu po stronie powoda takiego błędu nie pozostaje w sprzeczności z zebranym w sprawie materiałem.W oświadczeniu sporządzonym na piśmie, które powód odczytał i pod którym złożył swój podpis w obecności kierownika urzędu stanu cywilnego, zamieszczone są dane dotyczące osoby dziecka i w szczególności - data i miejsce jego urodzenia. Po odczytaniu oświadczenia zainteresowani, w tym przede wszystkim mężczyzna, który chce uznać dziecko, są zapytywani przez odbierającego oświadczenie, czy w treści zaprojektowanego oświadczenia nie dostrzegają rozbieżności z rzeczywistym stanem i czy nie nasuwają im się jakieś wątpliwości. Powód wtedy żadnych uwag nie zgłosił. Według własnych wyjaśnień powoda, "w USC było tak, jak mówił kierownik". Powód zeznał, że przeczytał wszystkie dane, lecz pobieżnie. Bezpośrednio przed udaniem się w dniu 10.VI.1975 r. do Urzędu Stanu Cywilnego w celu złożenia oświadczenia o uznaniu powód rozmawiał z bratem, świadkiem Jerzym T., na temat zamierzonego uznania. Miał wtedy rzekomo oświadczyć, że "dziecko mogło urodzić się w czerwcu lub na początku lipca 1972 r., a nie w sierpniu".Gdyby rzeczywiste wyobrażenie powoda o czasie urodzenia dziecka miało być takie, jak to przedstawił świadek Jerzy T., należy wykluczyć możliwość, aby uznający dziecko nawet przy pobieżnym odczytaniu składanego oświadczenia nie zwrócił uwagi na rzeczywistą datę urodzenia dziecka określoną na dzień 11.VIII.1972 r. i by nie podniósł tej rozbieżności.Sąd Wojewódzki przekonywająco uzasadnił, że decyzja powoda w przedmiocie uznania małoletniego Mariana R. była przemyślana. Między matką dziecka a uznającym je zostało w myśl art. 89 § 1 k.r.o. uzgodnione, że nosić ono będzie nazwisko matki i takie oświadczenie zostało złożone przy uznaniu dziecka. Powód bowiem nie chciał, aby - jak sam zeznał - do jego dowodu osobistego wprowadzona została wzmianka o uznaniu dziecka. Szczegół ten przemawia za rozważeniem przez oświadczającego wszelkich następstw jego kroku.W ramach zastrzeżonej dla Sądu zasady swobodnej oceny dowodów według własnego przekonania, przewidzianej w art. 233 § 1 k.p.c., Sąd Wojewódzki wszechstronnie rozważył zgromadzony materiał i bez przekroczenia granic wymienionej zasady ocenił ten materiał w sposób logicznie bezbłędny i zgodnie z doświadczeniem życiowym.Toteż wywody w rewizji skarżącego sprowadzające się do powtarzania sugestii, iż Sąd Wojewódzki powinien był podzielić relacje powoda o błędzie, skoro brak jest przesłanek do podania w wątpliwość jego uczciwości, nie mogły odnieść zamierzonego skutku jako posiadające charakter wyłącznie polemiczny.W procesie opartym na zdarzeniu objętym hipotezą art. 80 § 1 k.r.o. okoliczność, czy mężczyzna, który uznał dziecko, jest jego biologicznym ojcem, w ogóle nie podlega badaniu.Twierdzenia zatem skarżącego, że Sąd Wojewódzki powinien był na tę okoliczność przeprowadzić dowody wskazane w rewizji, także nie są uzasadnione.Z tych przyczyn i z mocy art. 387 k.p.c. Sąd Najwyższy oddalił rewizję jako bezpodstawną.Rozstrzygnięcie o kosztach procesu za drugą instancję nastąpiło zgodnie z dyspozycjami art. 98 i 108 § 1 k.p.c.