IV KRN 2/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Wieczorek. Sędziowie: dr T. Majewski, J. Pustelnik (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: E. Sanecki.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 1975 r. sprawy Stanisława Z., oskarżonego z art. 88 § 1 i 2 i z art. 98 u.k.s. w związku z art. 25 u.k.s., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości na korzyść oskarżonego od postanowienia Sądu Powiatowego w Białej Podlaskiej z dnia 17 sierpnia 1973 r. i utrzymującego go w mocy postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 31 października 1973 r.u c h y l i ł oba powyższe zaskarżone postanowienia i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu w Białej Podlaskiej w celu jej rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Białej Podlaskiej wyrokiem z dnia 29 czerwca 1968 r. skazał Stanisława Z. na podstawie art. 77 § 1 i 2 w związku z art. 25 § 1 pkt 3 u.k.s. z 1960 r. oraz art 61 k.k. z 1932 r. na 1 rok aresztu z warunkowym zawieszeniem wykonania kary na okres 2 lat i na 20.000 zł grzywny za to, że w latach 1962-1965, prowadząc na terenie województw L., W., R. i K. działalność handlową, polegającą na zakupie owoców do dalszej odsprzedaży w państwowych gospodarstwach rolnych, naraził Skarb Państwa na uszczuplenie podatków obrotowego i dochodowego w wysokości 168.104 zł w ten sposób, że w celu uszczuplenia należności podatkowych w deklaracjach i zeznaniach podawał dane niezgodne z rzeczywistością, niewłaściwie prowadził księgi podatkowe i magazynowe, nie podawał stanu zatrudnienia pracowników, zatajał pochodzenie skupowanych owoców, a ponadto wbrew obowiązkowi nie wystawiał rachunków.Sąd Wojewódzki w Lublinie po rozpoznaniu rewizji obrońcy oskarżonego, kwestionującej winę, wyrokiem z dnia 26 maja 1969 r. wyrok Sądu Powiatowego utrzymał w mocy, poprawiając kwalifikację prawną czynu na art. 77 § 1 i 2 w związku z art. 25 § 1 lit. e u.k.s. z 1960 r.Powyższy wyrok został wykonany między innymi w zakresie orzeczonej kary grzywny.W dniu 31 maja 1971 r. obrońca skazanego złożył w Sądzie Wojewódzkim w Lublinie wniosek o wznowienie postępowania. Sąd Wojewódzki w Lublinie wyrokiem z dnia 9 czerwca 1972 r. na podstawie art. 474 § 1 pkt 2, art. 479 i art. 481 § 2 k.p.k. wznowił postępowanie przeciwko Stanisławowi Z., uchylił wydane w rozpatrywanej sprawie wyroki i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Białej Podlaskiej do ponownego rozpoznania.Sąd Powiatowy w Białej Podlaskiej postanowieniem z dnia 8 listopada 1972 r. na podstawie przepisu art. 299 § 1 pkt 2 k.p.k. zwrócił akta sprawy Inspektoratowi Kontrolno-Rewizyjnemu przy Urzędzie Wojewódzkim w K. w celu uzupełnienia postępowania przygotowawczego w szczególności przez skontrolowanie deklaracji, zeznań i ksiąg podatkowych co do wysokości zadeklarowanego do opodatkowania obrotu oraz wpłat dokonywanych tytułem podatków za lata 1962-1966, a ponadto przez sprawdzenie, czy wydział finansowy w Białej Podlaskiej zastosował właściwą normę zysku.Po uzupełnieniu postępowania Inspektorat Kontrolno-Rewizyjny przy Urzędzie Wojewódzkim w K. złożył w dniu 23 lipca 1973 r. do Sądu Powiatowego w Białej Podlaskiej nowy akt oskarżenia, w którym zarzucono Stanisławowi Z., że w latach 1962-1965, prowadząc działalność handlową na terenie województw L., W., R. i K., polegającą na zakupie owoców do dalszej odsprzedaży w państwowych gospodarstwach rolnych, i będąc z tego tytułu podatnikiem opłacającym podatek obrotowy i dochodowy, w celu uszczuplenia należności podatkowych podawał w deklaracjach i zeznaniach dane niezgodne z rzeczywistością co do osiąganych obrotów i stanu zatrudnienia pracowników, a ponadto, będąc zobowiązany do wystawiania rachunków, rachunków tych nie wystawiał, narażając Skarb Państwa na uszczuplenie podatków dochodowego i obrotowego w wysokości 106.485 zł. Powyższy czyn zakwalifikowano w akcie oskarżenia z art. 88 § 1 i 2 oraz art. 97 u.k.s. w związku z art. 25 u.k.s.Sąd Powiatowy w Białej Podlaskiej postanowieniem z dnia 17 sierpnia 1973 r. uznał się w tej sprawie za niewłaściwy i przekazał sprawę do wydziału finansowego Urzędu Powiatowego w Białej Podlaskiej według właściwości. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd ten podał, że skoro występki określone w art. 88 i 97 u.k.s. zagrożone są jedynie karą grzywny, to właściwy do rozpoznania sprawy Stanisława Z. jest finansowy organ orzekający zgodnie z art. 123 § 1 u.k.s.Powyższe postanowienie zaskarżyli oskarżony Stanisław Z. oraz Inspektorat Kontrolno-Rewizyjny przy Urzędzie Wojewódzkim w K., podnosząc, że jedynie właściwy do rozpoznania tej sprawy jest sąd ze względu na obligatoryjnie przewidzianą karę pozbawienia lub ograniczenia wolności w przepisach art. 25 i 26 u.k.s.Sąd Wojewódzki w Lublinie postanowieniem z dnia 31 października 1973 r. obydwu zażaleń nie uwzględnił i zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy, podzielając stanowisko zajęte przez Sąd Powiatowy w Białej Podlaskiej.Od postanowienia Sądu Powiatowego w Białej Podlaskiej z dnia 17 sierpnia 1973 r. i od utrzymującego go w mocy postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 31 października 1973 r. Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną na korzyść oskarżonego Stanisława Z.Rewizja nadzwyczajna, wnosząc o uchylenie obu zaskarżonych postanowień i przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu w Białej Podlaskiej w celu jej rozpoznania, zarzuca obrazę przepisów postępowania wskutek uznania, że o właściwości zgodnie z art. 122 i 123 u.k.s. decyduje zagrożenie karą określoną w przepisach części szczegółowej ustawy karnej skarbowej (art. 47-121) bez uwzględnienia zagrożenia obligatoryjną kara pozbawienia wolności lub ograniczenia wolności przewidzianą w art. 26 § 1 pkt 2 w wypadkach wskazanych w art. 25 § 1 czy 24 § 1 u.k.s.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna. Stanowisko obydwu sądów co do właściwości nie było słuszne.Uwzględniono bowiem tylko zagrożenie karą grzywny określoną w przepisach art. 88 i 97 u.k.s., stanowiących odpowiedniki przepisów art. 77 i 87 u.k.s. z 1960 r. Natomiast pominięto, że zgodnie z zarzutem nowego aktu oskarżenia, co do którego sprawy merytorycznie nie rozpoznawano, istniały warunki do zastosowania także przepisów art. 25 § 1 pkt 3 i art. 26 § 1 pkt 2 u.k.s., przewidujących obligatoryjną karę pozbawienia wolności lub ograniczenia wolności.W sprawach o przestępstwa przewidziane w ustawie karnej skarbowej z dnia 26 października 1971 r. (Dz. U. Nr 28, poz. 260) o właściwości rzeczowej do rozpoznania sprawy czy to przez sądy powszechne i sądy wojskowe (art. 122), czy to przez finansowe organy orzekające (art. 123 § 1) decyduje nie tylko zagrożenie zasadniczą karą w przepisach szczegółowych tej ustawy (art. 47-121), ale również zagrożenie wynikające z nadzwyczajnego zaostrzenia kary, o którym mowa w przepisie art. 26 § 1 tej ustawy.Wprawdzie w przepisach art. 25 § 1 i art. 26 § 1 u.k.s. mówi się o nadzwyczajnym zaostrzeniu kary, a pod tym względem sformułowanie jest odmienne niż w przepisie art. 25 § 1 pkt 2 lit c u.k.s. z 1960 r., ale nie ulega kwestii, że w razie istnienia podstawy do stosowania nadzwyczajnego zaostrzenia kary, tj. w wypadkach określonych w przepisach art. 24 § 1 i art. 25 § 1 u.k.s. (z zastrzeżeniem co do art. 25 § 1 pkt 3 wyrażonym w § 2 art. 25) jest ono obligatoryjne ("sąd stosuje" - art. 24 § 1 i art. 25 § 1 u.k.s.) i w związku z tym wobec sprawcy obligatoryjnie orzeka się kary określone w art. 26 § 1 u.k.s. W związku z powyższym zagrożenie, o którym mowa w art. 122 u.k.s., obejmuje także i powyższe kary. Daje to podstawę do ustalenia właściwości sądu zgodnie z art. 122 u.k.s. i ustawodawca w art. 23 § 1 u.k.s. - podobnie zresztą jak i w art. 24 § 1 u.k.s. - wyraźnie przesądza wyłączną właściwość sądu do stosowania nadzwyczajnego zaostrzenia kary na podstawie tych przepisów.Odmienna sytuacja nie może być przyjęta i z tego również powodu, że organy finansowe, które orzekają w sprawach o przestępstwa skarbowe zagrożone wyłącznie zasadniczą karą grzywny (art. 123 § 1 u.k.s.), nie mogłyby stosować przepisów art. 24 § 1 i art. 25 § 1 u.k.s. i orzekać kar, o których mowa w art. 26 § 1 u.k.s., jakkolwiek ich stosowanie byłoby obligatoryjne (...).Zauważyć jeszcze trzeba, że uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 lipca 1970 r. - VI KZP 32/70 (OSNKW 1970, z. 10, poz. 117), jako wyjaśniająca zagadnienia inne nie dotyczące właściwości rzeczowej w sprawach z ustawy karnej skarbowej, nie może mieć w tej ostatniej kwestii zastosowania (...).