Rw 311/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk E. Olczak. Sędziowie: płk W. Morawski, mjr T. Kacperski (sędzia s. wojsk. deleg. - sprawozdawca).Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk K. Grzegorczyk.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 1980 r. na rozprawie sprawy Walentego C., skazanego nieprawomocnie za przestępstwo określone w art. 75 § 1 i 2 ustawy karnej skarbowej z dnia 26 października 1971 r. (Dz. U. Nr 28, poz. 260 z późn. zm.) na karę 150.000 zł grzywny z jednoczesnym orzeczeniem przepadku na rzecz Skarbu Państwa zakwestionowanych wyrobów ze złota, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 18 sierpnia 1980 r.w związku z rewizją obrońcy i z urzędu zmienił zaskarżony wyrok przez:1) poprawienie kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego z art. 75 § 1 i 2 ustawy karnej skarbowej z dnia 26 października 1971 r. (Dz. U. Nr 28, poz. 260 z późn. zm.) na prawidłową - z art. 75 § 2 tej ustawy,2) wymierzenie oskarżonemu kary 10 miesięcy ograniczenia wolności z jednoczesnym potrąceniem w tym okresie na rzecz Skarbu Państwa 10% pobieranego przezeń uposażenia, przyjmując za podstawę jej wymierzenia art. 75 § 2 ustawy karnej skarbowej z dnia 26 października 1971 r. w zw. z art. 294 § 1, 2 i 4 pkt 1 k.k. - i z tymi zmianami wyrok ten w pozostałej części utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) Wyrok ten zaskarżony został rewizją obrońcy, w której - podnosząc zarzut obrazy przepisów postępowania (art. 387 pkt 2 k.p.k.) wskutek wadliwej oceny dowodów, czego konsekwencją było poczynienie błędnych ustaleń faktycznych (art. 387 pkt 3 k.p.k.), wnosił on o zmianę zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie oskarżonego od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 75 § 1 i 2 ustawy karnej skarbowej z dnia 26 października 1971 r.Uzasadnienie prawnePo wysłuchaniu obrońcy, popierającego rewizję i zawarte w niej wnioski, oraz przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, który wnosił o nieuwzględnienie rewizji obrońcy i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Przede wszystkim - wbrew odmiennemu twierdzeniu zawartemu w rewizji - nie ma żadnych podstaw faktycznoprawnych do kwestionowania stanowiska sądu pierwszej instancji co do uznania oskarżonego za winnego przypisanego mu przestępstwa.Sąd pierwszej instancji, ustalając winę oskarżonego na podstawie zeznań świadków Antoniego S. i Zdzisława W., a jednocześnie uznając za pozbawione wiarygodności wyjaśnienie oskarżonego i zeznania świadka Michała L., stanowisko swoje w tej kwestii przekonująco i logicznie uzasadnił.Świadkowie Antoni S. i Zdzisław W. (kontrolerzy celni) wielokrotnie, jednolicie i stanowczo twierdzili, że w trakcie zarówno pierwszej, jak i drugiej odprawy celnej oskarżony (podobnie zresztą jak świadek Michał L.) nie zgłosił dobrowolnie, lecz zataił przed nimi fakt przewożenia wyrobów ze złota, które ujawnione zostały dopiero w wyniku szczegółowej kontroli, przeprowadzonej w pomieszczeniach Urzędu Celnego w N. Te walory dowodu z zeznań tychże świadków, przy jednoczesnym braku oznak mogących świadczyć - mimo istnienia pewnych, nie dotyczących jednak istoty rzeczy, rozbieżności pomiędzy tymi zeznaniami - o ich nieobiektywizmie, w pełni upoważniały sąd pierwszej instancji do wykorzystania owych dowodów przeciwko oskarżonemu, tym bardziej że znalazły one potwierdzenie w zeznaniach - przesłuchanych w trybie art. 402 § 3 w zw. z art. 343 § 1 k.p.k. - świadków Edwarda M. i Antoniego K.W kontekście argumentacji zawartej w rewizji podkreślić również należy, że w myśl § 17 rozporządzenia Ministra Handlu Zagranicznego z dnia 17 lutego 1962 r. w sprawie kontroli celnej i postępowania celnego (Dz. U. Nr 14, poz. 62) osoba przekraczająca granicę państwa, okazując wszystkie przewożone przez siebie towary, obowiązana jest między innymi podać rodzaj i liczbę poszczególnych przedmiotów, a na żądanie organu administracji celnej udzielić stosownych wyjaśnień w tym zakresie. Przepis art. 5 ust. 2 prawa celnego natomiast stanowi, że towarem celnym staje się towar przeznaczony do wywozu za granicę - z chwilą przystąpienia funkcjonariusza celnego do odprawy celnej, a wywożony przez osobę przekraczającą granicę z chwilą powstania obowiązku przedstawienia go do kontroli celnej, przy czym - co wynika z § 4 ust. 1 lit. d rozporządzenia wykonawczego Ministra Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej - miejscami odpraw celnych są między innymi pomieszczenia i place przy granicznych przejściach drogowych - wyznaczone przez urząd celny (...).Skoro zaś tak, to tym samym brak podstaw do uwzględnienia zarzutów obrońcy dotyczących popełnienia przez sąd pierwszej instancji błędu w ocenie dowodów, i w związku z tym poczynienia nieprawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie, co sprawia, że nie ma ich też do spełnienia opartego na nich żądania, a mianowicie uniewinnienia oskarżonego.II. Całokształt występujących w sprawie okoliczności mających wpływ na wymiar kary upoważnia do wniosku, że wymierzona oskarżonemu kara jest rażąco surowa w rozumieniu art. 387 pkt 4 k.p.k., co czyni zarazem orzeczenie sądu pierwszej instancji oczywiście niesprawiedliwe w myśl art. 389 k.p.k.W systemie kar zasadniczych, przewidzianych w kodeksie karnym (art. 30 § 1 k.k.) samoistna kara grzywny jest karą łagodniejszą od kary ograniczenia wolności. Wynika to nie tylko z określonego uszeregowania poszczególnych kar zasadniczych, ale również - i to przede wszystkim - z tego, że w myśl założeń ustawowych samoistną karę grzywny wymierza się za przestępstwa o mniejszym stopniu społecznego niebezpieczeństwa.Stwierdzenia te nie wyłączają jednak tego, że w konkretnej - podobnie jak niniejsza - sprawie za określone przestępstwo i w odniesieniu do określonej osoby kara w ujęciu kodeksowym rodzajowo łagodniejsza może okazać się w swym konkretnym, w wyroku określonym kształcie karą faktycznie surowszą od tej, która ma taki charakter z mocy ustawy. Tak więc, między innymi na tle całokształtu okoliczności konkretnej sprawy kara grzywny w wysokim wymiarze może być dla sprawcy surowsza od kary ograniczenia wolności, ta zaś, z jej wszystkimi rygorami i obostrzeniami, zwłaszcza dla żołnierza zawodowego, może być z kolei faktycznie surowsza od kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, nawet w wypadku zastosowania art. 75 k.k. (por. OSNKW 1977, z. 1-2, poz. 3).Przenosząc zaprezentowane rozważania natury prawnej na grunt niniejszej sprawy i z jednej strony właściwie oceniając wskazane w wyroku sądu pierwszej instancji liczne i ważkie okoliczności łagodzące (dotyczące zwłaszcza trudnej sytuacji rodzinnej i materialnej oskarżonego) oraz przyjmując - jako swoisty miernik - zasady przewidziane w art. 84 § 2 k.k., a z drugiej strony mając na względzie art. 8 i 280 § 1 u.k.s. - uznać należało, że karą współmierną, czyniącą zadość dyrektywom określonym w art. 50 § 1-3 k.k., będzie w stosunku do oskarżonego właśnie kara ograniczenia wolności, obostrzona potrąceniem stosownej części pobieranego przezeń uposażenia na podstawie art. 294 § 4 pkt 1 k.k.III. Poprawieniu - z urzędu - podlega również kwalifikacja prawna czynu oskarżonego z art. 75 § 1 i 2 u.k.s. na prawidłową - z art. 75 § 2 u.k.s.Przepis art. 75 § 1 u.k.s. bowiem statuuje typ podstawowy przestępstwa skarbowego, polegającego na naruszeniu ograniczeń przewozu lub wywozu albo przewozu, natomiast art. 75 § 2 u.k.s. określa kwalifikowany typ tego przestępstwa, przy czym okolicznościami kwalifikującymi są dwie przesłanki, które muszą występować łącznie; pierwsza dotyczy rodzaju i ilości towaru, wskazujących na przeznaczenie towaru do obrotu handlowego, druga zaś - wartości towaru, która musi przekroczyć 50.000 zł. Ze względu - jak wiadomo - na to, że kwalifikowany typ przestępstwa zawiera zawsze w sobie wszystkie znamiona typu podstawowego (a ponadto okoliczność czy też okoliczności kwalifikujące), (...) dlatego też wobec trafnego ustalenia sądu pierwszej instancji, że oskarżony dopuścił się kwalifikowanego typu przestępstwa (art. 75 § 2 u.k.s.), należało z kwalifikacji prawnej przypisanego mu czynu wyeliminować przepis określający podstawowy typ przestępstwa (art. 75 § 1 u.k.s.).W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.