V KRN 76/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia H. Kempisty. Sędziowie: M. Szczepański (sprawozdawca), B. Kamiński. Prokurator Prokuratury Generalnej: P. Lech. SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Jana K., oskarżonego z art. 145 § 2 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Powiatowego w Siedlcach z dnia 18 lutego 1975 r. zmienił powyższy wyrok w zaskarżonej części w ten sposób, że wymierzoną Janowi K. karę grzywny podwyższył do 7.000 zł, z zamianą - w razie nieuiszczenia w terminie - na 70 dni zastępczej kary pozbawienia wolności (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Siedlcach wyrokiem z dnia 18 lutego 1975 r. uznał Jana K. za winnego tego, że w dniu 27 września 1974 r. w O. nieumyślnie spowodował śmierć Marianny G. przez to, że jako kierowca samochodu marki "Tatra-813" naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, gdyż nienależycie zabezpieczył przewożony przez siebie ładunek w postaci spychacza "S-100", który przy rozwinięciu przez kierowcę nadmiernej szybkości zsunął się z naczepy na zakręcie i uderzył idącą lewym poboczem Mariannę G., która w wyniku doznanych obrażeń zmarła, i za to skazał go na podstawie art. 145 § 2 k.k. w związku z art. 73 § 1 i art. 74 § 1 k.k. na karę 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary na okres 3 lat, a ponadto na podstawie art. 75 § 1 k.k. na 1.500 zł grzywny. Powyższy wyrok nie został zaskarżony i uprawomocnił się w dniu 25 lutego 1975 r.Od tego wyroku rewizję nadzwyczajną na niekorzyść Jana K. wniósł Minister Sprawiedliwości.Rewizja ta, zarzucając rażącą niewspółmierność wymierzonej oskarżonemu Janowi K. kary grzywny, w konkluzji wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku przez wymierzenie oskarżonemu znacznie surowszej kary grzywny na podstawie art. 73 § 1 k.k. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z treścią art. 75 § 1 k.k. sąd orzekający może wymierzyć karę grzywny sprawcy skazanemu na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, chociażby wymierzenie kary grzywny na ogólnych zasadach (art. 36 k.k.) nie było możliwe.Grzywna przewidziana w art. 75 § 1 k.k. zwiększa dolegliwość skazania, a ponadto przeciwdziała błędnemu mniemaniu, że kara pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jest przejawem pobłażliwości wobec sprawców przestępstw. Grzywna ta jest dodatkowym elementem zobowiązania sprawcy do określonego zachowania w okresie próby, a jej nieuiszczenie może być podstawą do zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności (art. 78 § 2 k.k.). Dodać należy, że wobec sprawców przestępstw drogowych, jak to wskazał Sąd Najwyższy w wytycznych z dnia 28 lutego 1975 r. - lit. d uzasadnienia tezy 28 (OSNKW 1975, z. 3, poz. 33), z reguły należy orzekać grzywnę przewidzianą w art. 75 § 1 k.k.Wysokość grzywny przewidzianej w art. 75 § 1 k.k. powinna być określona z zachowaniem dyrektyw określonych w art. 50 § 1 i 2 k.k., a ponadto z zachowaniem wskazań wynikających z art. 50 § 3 k.k. (zdanie drugie), tzn. z uwzględnieniem stosunków majątkowych i dochodów sprawcy. Realizacja bowiem wyżej przytoczonych celów i zadań grzywny przewidzianej w art. 75 § 1 k.k. możliwa jest tylko wtedy, gdy w odczuciu sprawcy, a także społeczeństwa, grzywna ta będzie zawierała element wspomnianej dolegliwości i oddziaływania społecznego, pozostający w ścisłym związku z możliwościami płatniczymi sprawcy.Wymierzona oskarżonemu Janowi K. kara 1.500 zł grzywny nie spełnia tych dyrektyw i dlatego musi być uznana za rażąco niewspółmierną w sensie jej łagodności.W sprawie niniejszej brak wprawdzie uzasadnienia pisemnego zaskarżonego wyroku, jednakże na tle materiału dowodowego owa rażąca łagodność kary grzywny jest oczywista.Z akt sprawy bowiem wynika, że oskarżony, przewożąc na naczepie siodłowej samochodu marki "Tatra-813" niedostatecznie zabezpieczony spychacz "S-100" wagi około 16 ton, rozwinął nadmierną szybkość na stosunkowo ostrym zakręcie i terenie częściowo zabudowanym, którą to szybkość świadek Czesław J. i biegły Jerzy K. określili w przybliżeniu na około 50 km/godz., a świadek Jan G. - nawet na około 60 km/godz. Nadmierna szybkość, nieodpowiednie zabezpieczenie spychacza, zanieczyszczenie jego gąsienic mokrą gliną - wszystko to spowodowało zsunięcie się spychacza na pobocze drogi, którym prawidłowo szła z przeciwnej strony Marianna G., uderzenie jej, a w konsekwencji - zgon.Z tego więc wynika, że stopień naruszenia zasad bezpieczeństwa ruchu, a także stopień niebezpieczeństwa społecznego czynu były znaczne.Oskarżony ma dobre opinie w miejscu pracy i zamieszkania. Jako kierowca Przedsiębiorstwa Maszynami Budownictwa w M. zarabiał średnio około 5.000 zł miesięcznie, a niezależnie od tego użytkuje gospodarstwo rolne o powierzchni około 4 ha i przychodowości około 20.000 zł rocznie, mając na utrzymaniu żonę i dwoje dzieci.W tej sytuacji, nie kwestionując wysokości orzeczonej kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, nie można jednak uznać, że orzeczona kara 1.500 zł grzywny była współmierna do stopnia niebezpieczeństwa społecznego czynu i sytuacji materialnej oskarżonego oraz spełniała cele kary określone w art. 50 § 1 k.k. (...).