VI KRN 63/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Fornalik. Sędziowie: R. Młynkiewicz, F. Kozłowski (sędzia SW del. do SN - sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Ferenc.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 18 maja 1976 r. sprawy Tadeusza B., oskarżonego z art. 241 § 1 i art. 199 § 1 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Legnicy - jako rewizyjnego - z dnia 26 września 1975 r., zmieniającego wyrok Sądu Powiatowego w Głogowie z dnia 28 maja 1975 r., zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:a) uchylił orzeczenie o łącznej karze grzywny;b) za czyn opisany w pkt 2, a określony w art. 199 § 1 k.k. podwyższył oskarżonemu Tadeuszowi B. karę grzywny do 12.000 zł;c) wymierzył temu oskarżonemu nową łączną karę grzywny w wysokości 12.000 zł, z zamianą - w razie nieuiszczenia w terminie - na zastępczą karę pozbawienia wolności, przyjmując jeden dzień pozbawienia wolności za równoważny grzywnie w wysokości 100 zł;d) na poczet orzeczonej grzywny zaliczył okres tymczasowego aresztowania od dnia 19 grudnia 1974 r. do dnia 13 stycznia 1975 r., przyjmując jeden dzień aresztu za równoważny grzywnie w wysokości 100 zł (...).Uzasadnienie faktyczneTadeusz B. wyrokiem Sądu Powiatowego w Głogowie z dnia 28 maja 1975 r. został uznany za winnego tego, że:1) w dniu 9 grudnia 1974 r. w G. obiecał udzielić korzyści majątkowej w postaci 10.000 zł funkcjonariuszowi MO Stanisławowi D., aby skłonić go do odstąpienia od dokonania czynności służbowych, i za to na podstawie art. 241 § 3 k.k. skazany na kary 1 roku pozbawienia wolności i 3.000 zł grzywny;2) w okresie od października do grudnia 1974 r. w Z. zagarnął 28.602 zł na szkodę Komitetu Górniczo-Hutniczego Zakładu Transportu w L. w ten sposób, że fałszował wskaźnik licznika w samochodzie, a w kartach drogowych wykazywał zawyżone przebiegi i godziny pracy, uzyskaną zaś w tej drodze etylinę sprzedawał, i za to na podstawie art. 199 § 1 k.k. skazany na kary 2 lat pozbawienia wolności i 10.000 zł grzywny.Jako karę łączną sąd wymierzył oskarżonemu 2 lata pozbawienia wolności z zaliczeniem na poczet tej kary okresu tymczasowego aresztowania od dnia 19 grudnia 1974 r. do dnia 13 stycznia 1975 r. oraz 12.000 zł grzywny, z zamianą - w razie nieuiszczenia w terminie - na 120 dni zastępczej kary pozbawienia wolności. Po rozpoznaniu rewizji obrońcy oskarżonego Sąd Wojewódzki w Legnicy wyrokiem z dnia 26 września 1975 r. zmienił zaskarżony wyrok co do Tadeusza B. w ten sposób, że: za podstawę skazania za czyn opisany w pkt 1 przyjął art 241 § 1 k.k.; na podstawie art. 73 § 1 k.k. zawiesił temu oskarżonemu warunkowo wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności na okres 4 lat; zmienił zaskarżony wyrok co do wymierzonej oskarżonemu za czyn określony w art. 199 § 1 k.k. i łącznie kary grzywny i za ten czyn wymierzył mu 3.000 zł grzywny, ustalając łączną karę grzywny również na 3.000 zł, w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Wyrok Sądu Wojewódzkiego w Legnicy, jako rewizyjnego, w części dotyczącej orzeczenia o wymiarze kary grzywny zaskarżył rewizją nadzwyczajną na niekorzyść oskarżonego Tadeusza B. Prokurator Generalny PRL.Rewizja nadzwyczajna zarzuciła wyrokowi rażącą niewspółmierność kary grzywny wymierzonej oskarżonemu w stosunku do szkodliwości społecznej czynu określonego w art. 199 § 1 k.k. oraz łącznej kary grzywny i wniosła o zmianę wyroku Sądu Wojewódzkiego w Legnicy z dnia 26 września 1975 r. przez: a) uchylenie orzeczenia o wymiarze łącznej kary grzywny; b) zmianę wyroku w części dotyczącej wymiaru grzywny za czyn określony w art. 199 § 1 k.k.; c) orzeczenie za ten czyn grzywny w wymiarze 12.000 zł; d) wymierzenie łącznej kary grzywny w tej samej wysokości.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.Wyrok Sądu Wojewódzkiego, jako rewizyjnego, w części dotyczącej wymiaru kary grzywny za czyn określony w art. 199 § 1 k.k. w wysokości 3.000 zł oraz łącznej kary grzywny - za oba czyny - w tej samej wysokości jest niesłuszny i sprzeczny z dyrektywami wymiaru kary zawartymi w art. 50 k.k. Wymierzone grzywny są rażąco niewspółmierne jako nieproporcjonalnie niskie zarówno do stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu, jak i wysokości wyrządzonej szkody.Skarżący słusznie podnosi, że Sąd Wojewódzki zasugerowany nadmiernie sytuacją rodzinną oskarżonego (troje nieletnich dzieci i nie pracująca, chora żona), co między innymi zadecydowało o zastosowaniu warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności, nie uwzględnił wielu pozostałych okoliczności, wskazujących na potrzebę wymierzenia znacznie surowszej grzywny za czyn określony w art. 199 § 1 k.k., a przez to i łącznej kary grzywny.Okoliczność taką stanowi fakt, że przed dwoma laty (10 listopada 1973 r.) prokuratura w Z. umorzyła warunkowo na okres roku w stosunku do oskarżonego postępowanie karne dotyczące podobnego przestępstwa określonego w art. 199 § 2 k.k.Kolejnego przestępstwa przeciwko mieniu (art. 199 § 1 k.k.) oskarżony dopuścił się w okresie od października do grudnia 1974 r., a postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało przed zakończeniem okresu próby (19 grudnia 1974 r.).Powyższy fakt stanowi poważną okoliczność obciążającą i stawia w ujemnym świetle osobę oskarżonego.Fakt zobowiązania oskarżonego do pokrycia wyrządzonej przestępstwem szkody (art. 75 § 3 k.k.) pozostaje w ścisłym związku z zastosowaniem art. 73 § 1 k.k. i nie może być uznany - jak to przyjął Sąd Wojewódzki - za okoliczność łagodzącą i wpływającą w tak znacznym stopniu na obniżenie wymiaru kary grzywny.W swej istocie jest to tylko zwrot zagarniętego mienia i pozbawienie sprawcy korzyści, jaką odniósł z przestępstwa.Należy także wskazać, że wymierzona przez Sąd Wojewódzki grzywna w wysokości 3.000 zł, w razie zastosowania zamiennika - jeden dzień aresztu równoważny 100 zł grzywny - po zaliczeniu oskarżonemu na poczet okresu tymczasowego aresztowania w liczbie 25 dni sprowadzała się do symbolicznej grzywny w wysokości 500 zł.Z przytoczonych wyżej powodów Sąd Najwyższy zmienił wyrok w zaskarżonej części i podwyższył oskarżonemu karę grzywny za czyn określony w art. 199 § 1 k.k. z 3.000 zł do 12.000 zł oraz - stosując zasadę absorpcji - wymierzył mu nową łączną karę grzywny w tej samej wysokości, zaliczając na jej poczet okres tymczasowego aresztowania od dnia 19 grudnia 1974 r. do dnia 13 stycznia 1975 r. Sąd Najwyższy uznał, że grzywna w tej wysokości jest proporcjonalna zarówno do wysokości wyrządzonej szkody, jak i stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu i spełnia w stosunku do sprawcy zarówno funkcję represyjną, jak i wychowawczą, czyniąc tym samym zadość wymaganiom społecznego oddziaływania i dyrektywom zawartym w art. 50 k.k. (...).