VI KRN 170/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Żylewicz. Sędziowie: A. Pyszkowski (sprawozdawca), F. Kozłowski (sędzia SW del. do SN).Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Ferenc.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Eugeniusza P., skazanego z art. 145 § 2 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości na niekorzyść skazanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Wałbrzychu z dnia 15 grudnia 1975 r. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że wymierzoną Eugeniuszowi P. na podstawie art. 75 § 1 k.k. grzywnę podwyższył do 70.000 zł, z zamianą w wypadku nieuiszczenia jej w terminie na zastępczą karę pozbawienia wolności, przyjmując jeden dzień tej kary za równoważny 150 zł grzywny (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Rejonowy w Kłodzku wyrokiem z dnia 7 października 1975 r. uznał oskarżonego Eugeniusza P. za winnego tego, że dnia 30 października 1974 r. w D. naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że kierując własnym samochodem marki "Fiat 125p" przewoził niedopuszczalną liczbę osób i nie zachował należytej ostrożności w czasie jazdy, a w szczególności przekroczył bezpieczną szybkość jazdy na łuku drogi i pokonując zakręt stracił panowanie nad pojazdem, wskutek czego prowadzony przez niego samochód został wyrzucony na pobocze jezdni, a następnie po oderwaniu się od ziemi przeleciał w powietrzu około 46 m i uderzył w stojące drzewa, w wyniku czego pasażerowie: Leszek S. doznał bardzo licznych obrażeń ciała, a zwłaszcza ran klatki piersiowej, jamy brzusznej, złamania kończyn dolnych, wylewu podpajęczynówkowego i krwi do mózgu, w następstwie których poniósł śmierć, Włodzimierz M. - wstrząśnienia mózgu, złamania 14 żeber, stłuczenia serca, płuca lewego, złamania kości kulszowych oraz szeregu innych obrażeń, które spowodowały stan zazwyczaj zagrażający życiu, Krystyna W. - pęknięcia kości miednicy i innych licznych obrażeń ciała, Anna W. - złamania kończyny górnej oraz innych obrażeń ciała, Antonina M. - ogólnego stłuczenia ciała, i za to skazał oskarżonego na podstawie art. 145 § 2 k.k. na karę 3 lat pozbawienia wolności, orzekając ponadto z mocy art. 43 § 1 k.k. zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 5 lat.Wyrok powyższy zaskarżyli odrębnymi rewizjami obrońcy oskarżonego.Sąd Wojewódzki w Wałbrzychu z siedzibą w Świdnicy orzeczeniem z dnia 15 grudnia 1975 r. zmienił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w Kłodzku w ten sposób, że na podstawie art. 73 § 1 k.k. zawiesił warunkowo wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności na okres 5 lat, wymierzając równocześnie oskarżonemu z mocy art. 75 § 1 k.k. grzywnę w kwocie 20.000 zł i utrzymując w mocy wyrok w pozostałej części. Od wyroku Sądu Wojewódzkiego Minister Sprawiedliwości złożył na niekorzyść skazanego rewizję nadzwyczajną, która zarzucając niewspółmierność grzywny orzeczonej na podstawie art. 75 § 1 k.k. wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku przez wymierzenie Eugeniuszowi P. grzywny nie mniejszej niż 100.000 zł.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zawieszając warunkowo wykonanie wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności i w związku z tym skazując go na karę grzywny na podstawie art. 75 § 1 k.k., Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu wyroku nie wskazał, dlaczego wysokość tej grzywny określił na 20.000 zł.W świetle zebranego w sprawie materiału za zasadny należy uznać zarzut rewizji nadzwyczajnej dotyczący rażącej łagodności grzywny wymierzonej oskarżonemu przez Sąd Wojewódzki na podstawie art. 75 § 1 k.k., z tym jednak zastrzeżeniem, że nie jest trafny wniosek o określenie jej na 100.000 zł.Grzywna przewidziana w art. 75 § 1 k.k. zwiększa dolegliwość skazania, a ponadto przeciwdziała błędnemu mniemaniu, że kara pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jest przejawem pobłażliwości wobec sprawców przestępstw. Grzywna ta jest dodatkowym elementem zobowiązania sprawcy do określonego zachowania w okresie próby, a jej nieuiszczenie może być podstawą do zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności.Wysokość grzywny przewidzianej w art. 75 § 1 k.k. powinna być określona z zachowaniem dyrektyw zawartych w art. 50 § 1 i 2 k.k., a ponadto z zachowaniem wskazań wynikających z art. 50 § 3 k.k. (zdanie drugie), tzn. z uwzględnieniem stosunków majątkowych i dochodów sprawcy. Realizacja bowiem celów i zadań kary grzywny przewidzianej w art. 75 § 1 k.k. możliwa jest tylko wtedy, gdy w odczuciu sprawcy, a także społeczeństwa, grzywna będzie zawierała element dolegliwości i oddziaływania społecznego, pozostający w ścisłym związku z możliwościami płatniczymi sprawcy (por. wyrok z dnia 18 lipca 1975 r. - V KRN 76/75, OSNKW 1976, z. 1, poz. 6).Trzeba się zgodzić z tym, że wymierzona oskarżonemu grzywna 20.000 zł nie odpowiada tym wymaganiom oraz że suma zastosowanych kar za przypisane oskarżonemu przestępstwo - bez uwzględnienia należycie znacznego stopnia społecznego niebezpieczeństwa tego czynu i jego wagi - nie realizuje w wystarczającej mierze celów kary oraz nie uwzględnia aktualnych wymagań polityki karnej, zwłaszcza gdy się zważy - co trafnie ponosi rewizja nadzwyczajna - na szczególnie tragiczne dla życia i zdrowia innych (poza oskarżonym) osób następstwa wypadku oraz na sytuację materialną i warunki rodzinne oskarżonego.Dla określenia wysokości grzywny nie może mieć istotnego znaczenia podniesiona przez rewizję nadzwyczajną okoliczność, że oskarżony otrzymał 109.722 zł tytułem odszkodowania za uszkodzony samochód, jak bowiem wynika z przedstawionych na rozprawie w Sądzie Najwyższym dokumentów, oskarżony korzystał z kredytu na samochód w wysokości 96.000 zł, po wypadku (w grudniu 1974 r.) zadłużenie jego z tego tytułu wynosiło 76.800 zł i dnia 7 maja 1975 r. całą należność spłacił, a obecnie korzysta z pożyczki z funduszu mieszkaniowego w kwocie 26.711 zł. W tych warunkach owo odszkodowanie nie wpłynęło w sposób wydatny na warunki materialne oskarżonego.Mając zaś na względzie wysokość zarobków oskarżonego jako lekarza i potrzebę realnej odczuwalności kary jako dolegliwości ekonomicznej, a ponadto znaczną wysokość zasądzonych od niego opłat, Sąd Najwyższy orzeczoną grzywnę określił na 70.000 zł (...).