I CR 353/75

SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 1975 r. sprawy z powództwa Jerzego K. przeciwko Przedsiębiorstwu Państwowemu “W. H. Z." w W. o naruszenie praw autorskich na skutek rewizji strony pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 27 listopada 1973 r., sygn. akt II C 265/73 zaskarżony wyrok uchyla i sprawę przekazuje Sądowi Wojewódzkiemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, pozostawiając mu orzeczenie o kosztach procesu za II instancję. Uzasadnienie faktycznePo rozpoznaniu sprawy po raz trzeci Sąd Wojewódzki dla m.st. Warszawy wyrokiem z dnia 23 listopada 1973 r. zasądził od PP “W. H. Z." w W. na rzecz powoda Jerzego K. kwotę 49 503,88 zł. Sąd Wojewódzki ustalił, że strona pozwana bezprawnie wykorzystała film, którego współautorem był powód, nazywany “Szybownicy Świata" do produkcji filmu reklamowego nazwanego “Polskie szybowce". Co do zasady, Sąd Wojewódzki uznał, że sprawa jest - zgodnie z poprzednim wyrokiem Sądu Najwyższego - przesądzona w tym sensie, że powodowi należy się zwrot korzyści z tytułu bezprawnego wykorzystania filmu, natomiast co do wysokości należnej sumy, ustalił i zważył, co następuje: Pozwane Przedsiębiorstwo zapłaciło Wytwórni Filmów Dokumentalnych za sprzedaną taśmę filmową “Szybownicy Świata" 7 482 zł (k. 104); była to cena usługi laboratoryjnej plus koszty taśmy. Udział pozwanego Przedsiębiorstwa w wytworzeniu filmu reklamowego “Polskie szybowce" był rzeczowo i artystycznie żaden. Wszystko, co reklamówka miała do powiedzenia o polskich szybowcach, pokazała zakupiona taśma filmowa “Szybownicy Świata". Do filmu powoda dodano kilkadziesiąt ujęć, tzw. dokrętek, nie mających żadnego waloru artystycznego, robionych z ziemi. Skoro wartość artystyczna i merytoryczna wniesiona do filmu reklamowego przez jego producentów była zerowa, to - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - biegły trafnie obliczył zysk przedsiębiorstwa wg marży kalkulacyjnej, wynoszącej 5% kosztów. Dalsze wpływy osiągnięte ze sprzedaży reklamówki osiągnięto wyłącznie dzięki artystycznemu wkładowi powoda w wykorzystany film “Szybownicy Świata". Jest to korzyść, którą osiągnęło pozwane przedsiębiorstwo naruszając prawo autorskie powoda i wynosi ono kwotę 49 503 zł 88 gr.Wymieniony na wstępie wyrok zaskarżyło pozwane Przedsiębiorstwo. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje: Ferując zaskarżony wyrok, Sąd Wojewódzki pominął całkowicie, że w sprawie zapadła uchwała składu 7 sędziów z dnia 19 lutego 1968 r., III CZP 40/67 (OSNCP 1969 r., poz. 59), w której w sposób wiążący dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy powiedziano, że film jest dziełem, którego autorstwo należy z reguły do wielu podmiotów, a wśród nich do reżysera oraz do przedsiębiorstwa, które film wytworzyło, oraz że wszyscy ci współautorzy mają prawa majątkowe do filmu, gdy chodzi o nadzwyczajne korzyści, w szczególności korzyści wynikające z faktu przerobienia filmu na inny czy też wykorzystania go przy produkcji innego dzieła filmowego. W związku z powyższym autorstwo filmu “Szybownicy Świata", którego reżyserem był powód, przysługuje w zakresie praw osobistych i owych korzyści nadzwyczajnych nie tylko jemu, lecz także Wytwórni Filmów Dokumentalnych i - najpewniej - także innym twórcom (ta kwestia nie została w ogóle dotychczas wyjaśniona). W związku z tym wynagrodzenie za przeróbkę filmu, jakiej bezprawnie dokonało pozwane Przedsiębiorstwo, należy się nie tylko powodowi, lecz także wszystkim innym współautorom, każdemu w odpowiedniej części. Suma więc, jaką Sąd Wojewódzki przyjął jako należną w związku z wykorzystaniem filmu “Szybownicy Świata", musi być między nich rozdzielona. Powodowi należy się tylko część tej sumy. Nie można, oczywiście, wykluczyć, że ta część jest - ze względu na wkład powoda - znaczna lub bardzo duża, na pewno jednak nie należy się powodowi z całości. Gdyby bowiem nawet nie było innych współtwórców filmu, to w każdym razie część dochodzonej należności przypada na Wytwórnię Filmów Dokumentalnych. Jakie są to części, tego Sąd Wojewódzki, pomijając - jak wyżej zaznaczono - wskazania powołanej uchwały składu 7 sędziów SN, nie ustalił. Do powyższego dodać należy, że powód nie może, jako współautor filmu, dochodzić na podstawie art. 209kc (oczywiście, stosowanego w drodze analogii) całej należności, gdyż dochodzenie jej nie stanowi czynności zachowawczej w rozumieniu tego przepisu. Należność, o którą chodzi w sprawie, jest podzielna, a nie ma żadnych szczególnych racji gospodarczych, które by usprawiedliwiały (tak jak to SN przyjął co do czynszu najmu w uchwale składu 7 sędziów z 14 czerwca 1965 r. III CO 20/65, OSPiKA 1966 r., poz. 272) traktowanie jej jako całości. Każdy więc ze współautorów może dochodzić tylko swojej części. Wytwórnia Filmów Dokumentalnych, która udzieliła zezwolenia na wykorzystanie filmu “Szybownicy Świata" przez pozwane Przedsiębiorstwo, już to uczyniła, gdyż odpowiednią kwotę otrzymała na podstawie umowy. W związku z tym ostatnim stwierdzeniem należy jednak wyjaśnić, że kwota otrzymana przez Wytwórnię nie oznacza, że taki jest jej udział w całej należności. Wytwórnia mogła bowiem - w drodze umowy - udzielić zezwolenia na wykorzystanie filmu w zakresie jej udziału za cenę wyższą lub niższą od należnej. Rewizja trafnie także zarzuca, że jeżeli według koncepcji przyjętej przez Sąd I instancji na obliczenie całej należności za wykorzystanie filmu “Szybownicy Świata" miała wpływ wartość filmu “Polskie szybowce", to nie można było pominąć faktu, że także ten film powstał nie tylko z wkładu powoda. Nie można wprawdzie kwestionować w świetle materiału dowodowego ustalenia, że wartość artystyczna tego, co w tym filmie dodano ponad zdjęcia pochodzące z filmu “Szybownicy Świata" była znikoma, ale to nie przesądza, że w wytworzeniu filmu “Polskie szybowce" miało udział także pozwane Przedsiębiorstwo. Przy powstaniu bowiem takiego dzieła autorskiego, jak film, przy stworzeniu którego konieczne są nakłady techniczne i finansowe, także te nakłady decydują o współautorstwie dzieła filmowego w rozumieniu art. 13 Prawa autorskiego. Na zakończenie dodać należy, że skomplikowany charakter sprawy kwalifikuje ją jak najbardziej do polubownego załatwienia i że w związku z tym strony - każda we własnym interesie - powinny jeszcze raz podjąć próbę takiego załatwienia. Strona pozwana powinna przy tym mieć na uwadze, że na pewno - bo to wynika z dotychczasowego materiału - udział powoda w dochodzonej kwocie jest bardzo znaczny, powód zaś powinien pamiętać, że nie cała ta kwota mu się należy. Z zasad powyższych Sąd Najwyższy orzekł z mocy art. 388 kpc jak w sentencji.