I PRN 92/77

Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca jest zatrudniony w Państwowym Gospodarstwie Rolnym w P., należącym do Kombinatu PGR w M. na stanowisku chlewmistrza. Twierdząc, że zakład pracy zalega z zapłaceniem mu wynagrodzenia za przepracowanie w okresie od 1 stycznia 1975 r. do 31 marca 1976 r. 212 godzin nadliczbowych w porze nocnej, poszukuje w niniejszej sprawie, z tego tytułu, wynagrodzenia w wysokości 5.512 zł.Zarówno Zakładowa Komisja Rozjemcza, jak i Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wniosek oddaliły w oparciu o założenie, że wnioskodawca otrzymał należne mu wynagrodzenie za pracę. Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ustalił w szczególności, że wnioskodawca w okresie od lipca 1975 r. do czerwca 1976 r. przepracował ogółem 566 godzin nadliczbowych, w tym 102 godziny 50 % i 464 godziny 100 % i za tę pracę również otrzymał wynagrodzenie.W rewizji nadzwyczajnej, wniesionej na rzecz i w interesie wnioskodawcy, Prokurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej domaga się uchylenia wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych i przekazania sprawy temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Należy odróżnić uprawnienie pracownika do dodatkowego wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych w rozumieniu przepisu art. 134 k.p. od zwiększonego wynagrodzenia za pracę w porze nocnej, przewidzianego w przepisie art. 137 § 2 k.p. Zwiększone wynagrodzenie, o jakim mowa w art. 137 § 2 k.p., w granicach przewidzianych w przepisach płacowych przysługuje pracownikowi wykonującemu pracę w porze nocnej w ramach normalnie obowiązującego pracownika czasu pracy, a więc - z reguły - w ramach 8 godzin pracy na dobę i 46 godzi pracy na tydzień. Wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych (art. 133-134 k.p.) przysługuje natomiast tylko wówczas, gdy obowiązująca pracownika norma czasu pracy została przekroczona, a więc - z reguły - gdy pracownik pracuje dłużej niż 8 godzin na dobę i 46 godzin na tydzień. Jeżeli ta "ponadnormowa" praca przypada na porę nocą, pracownik ma roszczenie w stosunku do zakładu pracy o zapłacenie mu, niezależnie od normalnego wynagrodzenia, stosownego do rozmiaru czasu pracy ponad normę, dodatkowego jeszcze wynagrodzenia, równającego się 100 % tak rozumianego, "normalnego" wynagrodzenia za pracę.Z twierdzeń wnioskodawcy (por. k. 7, 7 odwr. i 17) zdaje się wynikać, że poszukuje on w niniejszej sprawie wynagrodzenie za wykonaną przezeń pracę w godzinach nadliczbowych w porze nocnej. Uwzględnieniu roszczeń wnioskodawcy, z tego tytułu, nie mogłoby więc stanąć na przeszkodzie ujawnienie, że w jego "normalne" wynagrodzenie wliczony jest już dodatek za pracę w porze nocnej w rozumieniu art. 137 § 2 k.p.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ustalił wprawdzie, że wnioskodawca otrzymał wynagrodzenie za 566 godzin pracy nadliczbowej, nie rozważył jednak i nie ustosunkował się do twierdzenia wnioskodawcy (k. 17), że poza tymi 566 godzinami przepracował on jeszcze dalszych 212 godzin nadliczbowo w porze nocnej.Te twierdzenia wnioskodawcy wymagają sprawdzenia w drodze przeprowadzenia stosownego postępowania dowodowego, nie wyłączając dowodu z przesłuchania stron, zwłaszcza wobec nie zakwestionowanego przez stronę pozwaną co do zgodności z rzeczywistością oświadczenia wnioskodawcy, że wykaz owych spornych 212 godzin był poświadczony przez przełożonego wnioskodawcy i znajdował się w aktach Komisji Rozjemczej, zaginął zaś w okolicznościach od wnioskodawcy niezależnych.Brak wystarczających do merytorycznego rozpoznania sprawy ustaleń faktycznych, równoznaczny z obrazą przepisu art. 55 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzi, z mocy art. 277 k.p., w zw. z art. 422 k.p.c., konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych do ponownego rozpatrzenia odwołania wnioskodawcy od orzeczenia Zakładowej Komisji Rozjemczej.Gdyby, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, okazało się, że wnioskodawca otrzymał należne mu wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych, a w rzeczywistości sporne 212 godzin obejmuje pracę w porze nocnej wykonaną w ramach zwykłej normy czasu pracy obowiązującej wnioskodawcę, nie mógłby on - stosownie do tego, co zostało już wyżej powiedziane - oczekiwać wypłacenia mu przez stronę pozwaną wynagrodzenia takiego, jakie wypłaca się za pracę w godzinach nadliczbowych.W odróżnieniu od art. 134 k.p. przepis art. 137 § 2 k.p. nie ustanawia jednakowych dla wszystkich pracowników kryteriów obliczania zwiększonego wynagrodzenia za pracę w porze nocnej. Regulują to przepisy płacowe, dotyczące poszczególnych gałęzi gospodarki narodowej, a także postanowienia układów zbiorowych, z uwzględnieniem specyfiki pracy w tych gałęziach. Wynagrodzenie to może przybrać m.in. postać stałych dodatków, jeśli dodatki te uwzględniają konieczność wykonywania pracy również w porze nocnej. Rzeczą Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych będzie, w takim przypadku, sprawdzenie, czy tego rodzaju wynagrodzenie było przewidziane w mających w stosunku do wnioskodawcy zastosowanie przepisach płacowych, a także w postanowieniach Układu Zbiorowego Pracy dla Państwowych przedsiębiorstw rolnych z dnia 24 grudnia 1974 r. i czy to, co zostało wnioskodawcy wypłacone, odpowiada tym przepisom.