Z 17/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk W. Sieracki (sprawozdawca). Sędziowie: płk E. Olczak, ppłk J. Juszczak.Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr S. Przyjemski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisława R., skazanego prawomocnie za przestępstwa określone w art. 325 § 1 i w art. 322 § 1 k.k. na łączną karę 3 lat pozbawienia wolności, po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 1977 r. zażalenia skazanego na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 24 czerwca 1977 r., mocą którego odmówiono skazanemu przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 12 maja 1976 r. o uchyleniu wobec skazanego orzeczenia o zastosowaniu odpowiednich przepisów ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii,nie uwzględnił zażalenia skazanego i utrzymał w mocy postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego wN. z dnia 24 czerwca 1977 r., mocą którego odmówiono skazanemu przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 12 maja 1976 r. Uzasadnienie faktycznePrawomocnym wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 21 marca 1973 r. Stanisław R. skazany został za przestępstwo określone w art. 325 § 1 k.k. na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz za przestępstwo określone w art. 322 § 1 kk. na karę 2 lat pozbawienia wolności i łącznie na karę 3 lat pozbawienia wolności.Postanowieniem Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 29 lipca 1974 r. darowano skazanemu - na podstawie odpowiednich przepisów ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) - wymierzone powołanym wyżej wyrokiem kary pozbawienia wolności.W dniu 7 maja 1975 r., a więc przed upływem 2 lat od dnia wejścia w życie powołanej ustawy o amnestii, skazany popełnił umyślne przestępstwo określone w art. 209 k.k., za które prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w N. z dnia 31 października 1975 r. skazany został na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolości. W związku z tym faktem Wojskowy Sąd Okręgowy w N. wydał w dniu 12 maja 1976 r. postanowienie, mocą którego uchylił orzeczenie o zastosowaniu względem skazanego odpowiednich przepisów ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii i zarządził wykonanie nie odbytej przez skazanego części kary łącznej 3 lat pozbawienia wolności, a na poczet której zaliczył okres przebywania skazanego w zakładzie karnym od dnia 23 października 1973 r. do dnia 1 sierpnia 1974 r. Odpis tego postanowienia doręczono skazanemu w dniu 19 maja 1976 r. Postanowienie to stało się prawomocne z dniem 27 maja 1976 r.W dniu 14 czerwca 1977 r. skazany złożył wniosek o przywrócenie mu terminu do wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie. Postanowieniem Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 24 czerwca 1977 r. odmówiono skazanemu przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie tegoż Sądu z dnia 12 maja 1976 r., mocą którego uchylono orzeczenie o zastosowaniu względem skazanego odpowiednich przepisów ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii.Na powołane postanowienie skazany złożył zażalenie, domagając się przywrócenia mu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie tegoż Sądu z dnia 12 maja 1976 r., przy czym skazany twierdził, że brak podstaw do uchylenia orzeczenia o zastosowaniu względem niego odpowiednich przepisów ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii oraz że sąd powinien był zastosować art. 10 ust. 2 powołanej ustawy o amnestii.Uzasadnienie prawnePo wysłuchaniu prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej, wnoszącego o nieuwzględnienie zażalenia skazanego, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Nie jest zasadny wniosek skazanego o przywrócenie mu terminu do wniesienia zażalenia (art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii) na wydane przez Wojskowy Sąd Okręgowy w N. w dniu 12 maja 1976 r. postanowienie, mocą którego uchylono orzeczenie o zastosowaniu względem skazanego odpowiednich przepisów utawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii. Skazany bowiem - jak to wynika z akt sprawy - otrzymał w dniu 19 maja 1976 r. odpis tego postanowienia wraz z wyraźnym pisemnym pouczeniem (...). Skoro skazany został prawidłowo i w zrozumiałej formie pouczony o możliwości i sposobie zaskarżenia powołanego postanowienia, przeto brak podstaw do stwierdzenia, że niedotrzymanie przez skazanego terminu zawitego do wniesienia zażalenia na to postanowienie nastąpiło z przyczyn od skazanego niezależnych, co w konsekwencji uniemożliwia przywrócenie mu terminu do złożenia zażalenia na powołane postanowienie (...).Nawiązując do treści zażalenia, w którym skazany kwestionuje merytoryczną zasadność postanowienia Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 12 maja 1976 r., należy stwierdzić, że wywody zażalenia w tym względzie są oczywiście niesłuszne. Przede wszystkim - wbrew twierdzeniu żalącego się - podkreślić należy, że warunkiem zastosowania art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (identycznie jak i art. 10 ust. 1 dekretu z dnia 19 lipca 1977 r. o amnestii) nie jest stwierdzenie, że sprawca, który skorzystał z amnestii, popełnił ponownie przestępstwo podobne do przestępstwa, w sprawie którego zastosowano odpowiednie przepisy amnestyjne, dotyczące darowania lub złagodzenia kary albo umorzenia postępowania karnego. Wystarczającym warunkiem zastosowania powołanego przepisu jest stwierdzony prawomocnym orzeczeniem fakt popełnienia przez sprawcę nowego przestępstwa umyślnego, za które wymierzono karę pozbawienia wolności. Skoro zatem skazany po wydaniu orzeczenia o darowaniu mu - na podstawie odpowiednich przepisów ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii - kar wymierzonych za przestępstwa określone w art. 325 § 1 i w art. 322 § 1 k.k. przed upływem okresu 2 lat od dnia wejścia w życie powołanej ustawy o amnestii popełnił w dniu 7 maja 1975 r. umyślne przestępstwo przewidziane w art. 209 k.k., za które prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w N. z dnia 31 października 1975 r. wymierzono mu karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, przeto istniała wystarczająca podstawa do zastosowania względem skazanego art. 10 ust. 1 cytowanej ustawy o amnestii.Prawdą jest, że - jak to wywodzi skazany w swym zażaleniu - można w myśl art. 10 ust. 2 cytowanej ustawy o amnestii odstąpić od zastosowania art. 10 ust. 1 tej ustawy. Odstąpienie od zastosowania tego przepisu jest jednak dopuszczalne tylko "w szczególnie uzasadnionych wypadkach". Za szczególny wypadek, uzasadniający odstąpienie od uchylenia orzeczenia o zastosowaniu amnestii, uznać należy zwłaszcza fakt, że nowe przestępstwo popełniono w takich warunkach lub z takich pobudek, które nie wskazują na pogłębienie się stopnia demoralizacji amnestionowanego sprawcy, lecz przeciwnie - pozwalają stwierdzić, że w procesie jego resocjalizacji osiągnięto znaczne postępy i popełnione ponownie przestępstwo, nie znamionujące się poważnym stopniem społecznego niebezpieczeństwa, było wynikiem przypadkowej zbiegu okoliczności (np. popełniono przestępstwo w sytuacji określonej w art. 22 § 2, art. 23 § 2 lub w art. 291 § 2 k.k. albo sprawca dopuścił się przestępstwa ze szlachetnych pobudek lub też w wyniku wyraźnej prowokacji ze strony pokrzywdzonego). Do okoliczności tych można także zaliczyć właściwości i warunki osobiste sprawcy (np. zły stan jego zdrowia lub podeszły wiek), wskazujące na to, że odwołanie orzeczenia o zastosowaniu amnestii nie byłoby celowe. W sprawie skazanego okoliczności takie nie zaistniały. Skazany bowiem w dziewiątym miesiącu po opuszczeniu zakładu karnego (w wyniku zastosowania względem niego ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii) popełnił określone w art. 209 k.k. umyślne przestępstwo, zwane kradzieżą rozbójniczą. Popełnienie tego rodzaju przestępstwa przez skazanego wskazuje na to, że po darowaniu mu uprzednio wymierzonych kar pozbawienia wolności nie zaistniały pozytywne zmiany w charakterze przestrzegania przezeń zakazów prawa karnego, co w konsekwencji nie pozwala na zastosowanie w sprawie skazanego art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii.Z tych względów należało postanowić jak na wstępie.