I PZP 32/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN Z. Zaziemski. Sędziowie SN: M. Rafacz-Krzyżanowska, S. Rejman (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, E. Oborskiego, w sprawie z wniosku Haliny W., Barbary O. i Juliana G. przeciwko Przedsiębiorstwu Obrotu Produktami Naftowymi "CPN" w S. o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie postanowieniem z dnia 13.VI.1977 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych "Czy pracownikowi zatrudnionemu przy pilnowaniu w systemie 12 godzin pracy na 24 godziny wolne przewidziane w § 4 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 listopada 1974 r. w sprawie czasu pracy i zasad wynagradzania za pracę w godzinach nadliczbowych pracowników zatrudnionych przy pilnowaniu (Dz. U. Nr 45, poz. 270) 24 godziny kolejne jako wolne w co trzecią niedzielę powinny rozpoczynać się o godzinie 24, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej - czy przy zmianach pracy w tym systemie kończącej się o godzinie 6 rano w co trzecią niedzielę, przysługuje pracownikowi za czas od godziny 24 do godziny 6 rano wynagrodzenie jak za godziny nadliczbowe?"uchwalił:Dwadzieścia cztery kolejne godziny wolnego od pracy w co trzecią niedzielę, przysługujące pracownikowi zatrudnionemu przy pilnowaniu (§ 4 ust. 2 in fine rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 listopada 1974 r. w sprawie czasu pracy i zasad wynagradzania za pracę w godzinach nadliczbowych pracowników zatrudnionych przy pilnowaniu - Dz.U. Nr 45, poz. 270), powinny się rozpoczynać o godzinie 6 rano (art. 138 § 2 k.p.), chyba że regulamin pracy, a w zakładzie pracy, w którym nie ma regulaminu - kierownik zakładu w porozumieniu z radą zakładową, ustali inną godzinę (art. 137 § 1 k.p.). Uzasadnienie faktyczneWnioskodawcy byli zatrudnieni przy pilnowaniu w miejscu stałym w systemie 12 godzin pracy na 24 godziny wolne. Co trzecia niedziela - jako wolna od pracy - rozpoczynała się o 6 rano, a kończyła o 18. W związku z tym powstało zagadnienie prawne, które przedstawione zostało do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu. W uzasadnieniu pytania podniesiono, że obowiązujący wnioskodawców rozkład czasu był dla nich korzystniejszy aniżeli wówczas, gdyby praca w sobotę poprzedzającą wolną niedzielę kończyła się o godzinie 24.W związku z tym stwierdzić należy, że w myśl § 4 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 listopada 1977 r. w sprawie czasu pracy i zasad wynagradzania za pracę w godzinach nadliczbowych pracowników zatrudnionych przy pilnowaniu (Dz. U. Nr 45, poz. 270) pracownikom zatrudnionym według rozkładu czasu pracy przewidującego w każdym tygodniu co najmniej 24 kolejne godziny wolne od pracy nie przysługuje dodatkowy dzień wolny od pracy w zamian za niedzielę; co najmniej raz na trzy tygodnie 24 kolejne godziny wolne od pracy powinny wypadać w niedzielę. Za pracę w godzinach nadliczbowych - oprócz normalnego wynagrodzenia - przysługuje pracownikowi dodatek w wysokości 100% wynagrodzenia wynikającego z jego osobistego zaszeregowania (§ 5. 1 rozporządzenia). Wynagrodzenie z tym dodatkiem przysługuje ponadto za pracę w co trzecią niedzielę - o której mowa - niezależnie od przysługującego pracownikowi w zamian za tę niedzielę innego dnia wolnego od pracy w tygodniu (§ 5. 3 pkt 3 rozporządzenia).Zgodnie z treścią art. 138 § 2 k.p. za pracę w niedzielę uważa się pracę wykonywaną pomiędzy godziną 6 w tym dniu a godziną 6 następnego dnia, jeżeli w trybie określonym w art. 137 § 1 k.p. nie ustalono innej godziny. Może to określać tylko regulamin pracy, a w zakładzie pracy, w którym nie ma regulaminu - kierownik zakładu w porozumieniu z radą zakładową (art. 137 § 1 k.p.).To, że pracownicy zatrudnieni przy pilnowaniu w miejscu stałym rozpoczynają co 3 niedzielę wolną od pracy pracę o godz. 6 rano, jest zgodne z przepisami prawa.Regulamin pracy, a w przypadkach - o których wyżej mowa - kierownik zakładu pracy w porozumieniu z radą zakładową mógłby oznaczyć inną godzinę, np. 8 rano, jako początek niedzieli wolnej od pracy. W każdym jednak przypadku czas wolny od pracy powinien trwać nieprzerwanie przez 24 godziny, a więc w podanym przykładzie do godz. 8 rano dnia następnego.Warunek bowiem kolejnych 24 godzin jest bezwzględnie obowiązujący i nie może być w żaden sposób uchylony na niekorzyść pracownika.Jeżeli więc zakład pracy pracownikom zatrudnionym przy pilnowaniu nie udziela co trzecią niedzielę kolejnych 24 godzin wolnych od pracy, to za pracę w godzinach, które powinny być od niej wolne, należy się im 100% dodatku, niezależnie od przysługującego za tę pracę innego dnia wolnego w tygodniu.Sytuacja taka nie zachodzi, gdy pracownicy mieli co trzecią niedzielę wolną od pracy przez kolejne 24 godziny. Okoliczność, że czas wolny od pracy w te niedziele nie pokrywał się z czasem zegarowym nie ma znaczenia, pod warunkiem jednak, że czas pracy w niedziele pracowników zatrudnionych przy pilnowaniu w miejscu stałym był zgodny - w tym przedmiocie - z regulaminem pracy lub też został określony przez kierownika zakładu - w którym nie ma regulaminu - w porozumieniu z radą zakładową.