VI KZP 52/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Polony. Sędziowie: A. Hapon, dr K. Mioduski (sprawozdawca), R. Młynkiewicz, M. Paluch, M. Szczepański (współsprawozdawca), dr B. Bartosik. Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Ferenc.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Józefa S., oskarżonego z art. 156 § 2 k.k., po rozpoznaniu przekazanego przez Sąd Najwyższy w składzie zwykłym na podstawie art. 30 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54 z późn. zm.) postanowieniem z dnia 13 lutego 1975 r. następującego zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy w wypadku umorzenia postępowania na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) oskarżycielowi prywatnemu przysługuje zwrot kosztów postępowania od oskarżonego?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneUstawa o amnestii jest generalnym aktem łaski dotyczącym przestępstw i przestępców, łagodzącym lub wręcz niweczącym skutki poprzedniego lub mającego nastąpić skazania. Nie reguluje ona z reguły kwestii kosztów między stronami w procesie prywatnoskargowym, co wynika chociażby z treści art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii, który to przepis normuje sprawę kosztów wyłącznie w relacji oskarżyciel prywatny - Skarb Państwa. Tak więc unormowania kwestii kosztów w sytuacji przedstawionej w pytaniu doszukiwać się należy w przepisach kodeksu postępowania karnego, co wynika z art. 15 cytowanej ustawy o amnestii.2. Na wstępie podnieść wypada, że obciążanie oskarżyciela prywatnego, domagającego się zasadnie udzielenia ochrony prawnej jego dobrom, naruszonym przestępstwem oskarżonego, kosztami postępowania nie odpowiadałoby społecznemu poczuciu słuszności. Nie dałoby się bowiem żadnym argumentem poprzeć poglądu, w myśl którego oskarżyciel prywatny pozbawiony przez ustawę o amnestii zadośćuczynienia, jakie stanowiłaby dla niego kara wymierzona oskarżonemu, miałby ponadto ponosić koszty zasadnie wszczętego postępowania karnego.3. Odpowiedzi na przedstawioną kwestię prawną doszukiwać się należy w treści art. 549 § 3 k.p.k. Z przepisu tego bezspornie wynika, że w wypadku, gdy oskarżenie prywatne okaże się niezasadne w tym sensie, iż sąd umarza postępowanie na podstawie art. 11 pkt 2 k.p.k. z powodu znikomego społecznego niebezpieczeństwa czynu, koszty postępowania ponosi jednak oskarżony, choć czyn jego nie stanowił przestępstwa (art. 26 § 1 k.k.). Wykładnia logiczna art. 549 § 3 k.p.k. (argumentum a minori ad maius) prowadzi do wniosku, że tym bardziej oskarżony powinien ponieść koszty postępowania, gdy popełnił przestępstwo, a uniknął ukarania jedynie wskutek amnestii.4. Z tych motywów Sąd Najwyższy wyraża pogląd, że w razie umorzenia postępowania o przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) sąd orzekający powinien obciążyć oskarżonego kosztami postępowania (art. 549 § 3 k.p.k.). Oznacza to odstąpienie od poglądów wyrażonych w uchwale z dnia 28 stycznia 1971 r. - VI KZP 3/70, OSNKW z 1971 r., z. 4, poz. 47 oraz w uchwale z dnia 27 września 1974 - VI KZP 37/74, OSNKW z 1974 r. z. 11, poz. 197.