IV PZP 5/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Kasiński (sprawozdawca). Sędziowie: J. Knap, W. Grochola.SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z powództwa Łucji M. przeciwko Wojewódzkiej Fryzjersko-Kosmetycznej Spółdzielni Pracy w C. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Katowicach postanowieniem z dnia 21 lipca 1976 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy sąd powszechny jest właściwy do rozpoznania sprawy pracownika przeciwko jego pracodawcy w związku z kradzieżą rzeczy, stanowiących własność pracownika, dokonaną w czasie i miejscu pracy?"postanowił udzielić następującej odpowiedzi:Sąd powszechny nie jest właściwy do rozpoznania sprawy pracownika przeciwko jego pracodawcy w związku z kradzieżą rzeczy stanowiących własność pracownika, a dokonaną w czasie i miejscu pracy, jeżeli rzeczy te wniesione zostały przez pracownika do zakładu pracy w związku z pracą.Uzasadnienie faktycznePrzedstawione Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne powstało na tle następującego stanu faktycznego:Powódka Łucja M. domagała się zasądzenia od pozwanej Spółdzielni Pracy kwoty 3.700 zł z 8% twierdząc, że jako pracownik pozwanej została w czasie godzin pracy okradziona. Zdaniem powódki, pozwana ponosi odpowiedzialność za zaistniałą szkodę, albowiem nie zapewniła swemu pracownikowi warunków umożliwiających przechowanie i zabezpieczenie osobistych rzeczy.Jedyna znajdująca się tam szafa była bardzo mała i z trudem mieściły się w niej okrycia pracownic, wobec czego pracownice pozwanej wszelkie osobiste rzeczy, jak m.in. torebki z zawartością pieniędzy, przechowywały koło swych stanowisk pracy.Kradzież na szkodę powódki została dokonana przez jedną z klientek w momencie, gdy powódka na chwilę wyszła do toalety.Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 15.III.1976 r. zasądził na rzecz powódki dochodzoną kwotę na podstawie art. 415 k.c. uznając, że pozwana Spółdzielnia zawiniła szkodę wskutek niewyodrębnienia miejsca, gdzie powódka mogłaby bezpiecznie przechowywać torebkę.Od wyroku tego pozwana wniosła rewizję, opartą na zarzucie naruszenia prawa materialnego i sprzeczności istotnych ustaleń z treścią zebranego materiału. Rozpoznając rewizję Sąd Wojewódzki powziął wątpliwość, czy sąd powszechny jest właściwy i w trybie art. 391 k.p.c. wystąpił z pytaniem prawnym o treści wymienionej w sentencji uchwały.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Według art. 248 § 1 k.p. do rozpatrywania spraw ze stosunku pracy powołane są zakładowe komisje rozjemcze; właściwość tych komisji z wyłączeniem właściwości sądu powszechnego w przedstawionej w pytaniu prawnym sytuacji zachodziłaby więc wtedy, gdyby dochodzone przez powódkę roszczenie miało charakter roszczenia ze stosunku pracy. Zakwalifikowanie roszczenia, które nie zostało wymienione w przykładowym wyliczeniu w § 1 pkt 6 tego artykułu, jako roszczenia ze stosunku pracy będzie uzasadnione wtedy, gdy wypływa ono z treści łączącego strony stosunku pracy. Jak już stwierdził Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 6.II.1976 r. 2 CR 270/75, obowiązek zapewnienia pracownikowi bezpieczeństwa jego rzeczy, znajdujących się w związku z pracą w zakładzie pracy, stanowi składowy element prawnego stosunku pracy, jest to bowiem jeden spośród spoczywających na pracodawcy obowiązków stworzenia pracownikowi odpowiednich warunków wykonywania pracy. Niewykonanie lub nienależyte wykonanie tego obowiązku przez pracodawcę uzasadnia jego odpowiedzialność odszkodowawczą na podstawie art. 471 k.c., która ma jednocześnie charakter odpowiedzialności ze stosunku pracy powodujący, że spór na tym tle będzie sporem ze stosunku pracy w rozumieniu art. 242 i 248 § 1 k.p., podlegającym rozpatrzeniu przez zakładową komisję rozjemczą i okręgowy sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. Wymieniony przepis art. 471 k.c., jako podstawa prawna roszczenia odszkodowawczego pracownika, ma zastosowanie z mocy art. 300 k.p., przepisy bowiem tego kodeksu nie regulują odpowiedzialności zakładu pracy z tytułu szkód wynikłych z niewykonania obowiązku pieczy nad rzeczami pracownika.W świetle cytowanego orzeczenia Sądu Najwyższego do uznania istnienia odpowiedzialności pracodawcy za rzeczy pracownika z mocy samej umowy o pracę konieczne jest spełnienie przesłanki, by znajdowały się one w zakładzie pracy "w związku z pracą".Związek ten może występować w różnych sytuacjach, zarówno w przypadku, gdy rzeczy są konieczne dla pracownika i pracodawcy celem pełnienia pracy i muszą się znajdować w miejscu pracy lub są konieczne do przybycia do pracy i odejścia z miejsca pracy, jak i w wypadku chwilowego znajdowania się ich w miejscu pracy z konieczności w zwykłym porządku zdarzeń, np. zwyczajowo noszonych przy sobie przedmiotów lub kwot pieniężnych. Dlatego też udzielając na zgłoszone pytanie odpowiedzi w kierunku wyłączającym właściwość sądu powszechnego Sąd Najwyższy zacieśnił stan faktyczny do rzeczy wnoszonych przez pracownika do zakładu pracy w związku z pracą.