IV KR 203/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN T. Majewski (spr.).Sędziowie SN: F. Kozłowski, J. Wieczorek.Protokolant: U. Brzezińska.Prokurator Prokuratury Generalnej: Fr. Pasturczak.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie Izba Karna na rozprawie po rozpoznaniu sprawy Jerzego S. oskarżonego z art. 168 § 2, 138 § 1 k.k. i in. z powodu rewizji, wniesionej przez Prokuratora Rejonowego w Ostrowcu Świętokrzyskim i przez obrońcę od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 3 sierpnia 1977 r., sygn. II K 53/77utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok, z tym że przyjmuje, iż przestępstwo przypisane osk. Jerzemu S. w p. 1 lit. "c" wyroku stanowiło usiłowanie podpalenia; zwalnia osk. Jerzego S. od ponoszenia kosztów i opłat związanych z instancją rewizyjną, a kosztami wynikłymi z rewizji prokuratora obciąża Skarb Państwa.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Kielcach rozpoznał sprawę Jerzego S., oskarżonego o to, że:I. w nocy na 11 stycznia 1977 r. w B., gm. S. woj. K., działając w warunkach ograniczonej znacznie poczytalności, poprzez wyważenie okna w mieszkaniu 78-letniej Zofii K. wdarł się do tego mieszkania i wbrew żądaniu pokrzywdzonej go nie opuszczał, tj. o czyn z art. 171 § 1 k.k. w zw. z art. 25 § 2 k.k.II. w czasie i miejscu jak w pkt I działając w warunkach znacznie ograniczonej poczytalności, ze szczególnym okrucieństwem polegającym na biciu 78-letniej Zofii K. i wpychaniu jej członka do ust i do fizjologicznie niezdolnego do odbycia stosunku płciowego narządu rodnego -co spowodowało u niej obrażenia ciała naruszające prawidłowe czynności dotkniętych nimi narządów na okres poniżej siedmiu dni - doprowadził ją do poddania się czynowi nierządnemu, odbywając z nią stosunek płciowy, tj. o czyn z art. 168 § 2 k.k. i 156 § 2 k.k. w zw. z art. 10 i 25 § 2 k.k.III. w czasie i miejscu jak w pkt I działając w warunkach ograniczonej poczytalności, poprzez podpalenie posiadanych przedmiotów w mieszkaniu Zofii K., sprowadził pożar zagrażający mieniu w znacznych rozmiarach, niszcząc przy tym na jej szkodę sprzęty, ubrania, żywność i inne przedmioty o wartości 5.400 złotych, tj. o czyn z art. 138 § 1 k.k. i 212 § 2 k.k. w zw. z art. 10 i 25 § 2 k.k.Wyrokiem z dnia 3 sierpnia 1977 r. Sąd Wojewódzki uznał osk. S. za winnego zarzucanych mu przestępstw i skazał go:-za przestępstwo z p. II na podstawie art. 168 § 2 k.k. przy zastosowaniu art. 57 § 1 i § 3 pkt 1 k.k. na karę 2 lat pozbawienia wolności,-za przestępstwo z p. III na podstawie art. 138 § 1 przy zastosowaniu art. 57 § 1 i § 3 p. 1 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności,-odnośnie przestępstwa z p. I na podstawie art. 2 ust. 1 p. 1 dekretu z dnia 19 lipca 1977 r. o amnestii postępowanie karne Sąd umorzył.Jako karę łączną Sąd Wojewódzki wymierzył osk. S. karę 2 lat pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił na okres 5 lat, zobowiązując oskarżonego do powstrzymywania się od nadużywania alkoholu i oddając go pod dozór kuratora.Wyrok ten został zaskarżony przez prokuratora i przez obrońcę oskarżonego.Rewizja prokuratora zarzuca: rażącą niewspółmierność kar wymierzonych oskarżonemu za przypisane mu zbrodnie i kary łącznej - wynikającą z nadzwyczajnego "ich złagodzenia w oparciu o przepisy art. 25 § 2 i 57 § 1 i 3 k.k. oraz zastosowania dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia wykonania kary łącznej, pomimo że ustalone przez Sąd - chociaż niedostatecznie uwzględnione - okoliczności, wskazujące na znaczny stopień społecznego niebezpieczeństwa czynów oskarżonego - przemawiają jednoznacznie przeciwko takiemu rozstrzygnięciu.Podnosząc ten zarzut, rewizja wnosi o:-wymierzenie oskarżonemu Jerzemu S. kary 4 lat pozbawienia wolności za zbrodnię z art. 168 § 2 k.k. i 156 § 2 k.k. w zw. z art. 10 k.k. - opisaną w pkt II aktu oskarżenia,-wymierzenie oskarżonemu kary 3 lat pozbawienia wolności za zbrodnię z art. 138 § 1 k.k. i. 212 § 2 k.k. w zw. z art. 10 k.k. opisana w pkt III aktu oskarżenia,-wymierzenie temu oskarżonemu 6 lat pozbawienia wolności kary łącznej.Rewizja obrońcy dotyczy tylko skazania osk. S. za czyn opisany w pkt III.Rewizja zarzuca:błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku polegający w szczególności na założeniu, iż podpalenie przez oskarżonego szmat w mieszkaniu Zofii K. groziło zniszczeniu mienia w znacznych rozmiarach.Rewizja wnosi o wyeliminowanie z opisu czynu cech stanowiących o bycie przestępstwa opisanego w art. 138 § 1 k.k. i o umorzenie postępowania w tym zakresie na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 dekretu o amnestii z 19.VII.1977 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Co do rewizji obrońcy oskarżonego.Wbrew twierdzeniu rewizji ustalenie realnego niebezpieczeństwa rozprzestrzenienia się pożaru znajduje podstawę w zebranych dowodach. W szczególności św. Zenon P., na którego powołuje się rewizja, wyraźnie stwierdził w swoich zeznaniach, że "gdyby nie zagasić szmat, to od nich mogłaby się zająć ściana, jest to mały drewniany budynek i mógłby się on zapalić". Kwalifikacje zawodowe tego świadka, który jest komendantem straży pożarnej w R., nadają jego wypowiedzi szczególne znaczenie. Wprawdzie św. P. nie przewidywał niebezpieczeństwa przerzucenia się ognia na inne budynki, ale już samo zagrożenie dla domu mieszkalnego rodziny K. wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 138 § 1 k.k. Miejski dom mieszkalny łącznie z całym obejściem i dobytkiem zamieszkałych w nim ludzi stanowi "mienie w znacznych rozmiarach" w rozumieniu art. 133 § 1 k.k.; niezależnie od tego, czy dom ten jest stary, czy nowy i w jaki sposób zostanie obliczona jego wartość pieniężna.Wobec tego, że ogień ugaszono, zanim powstał pożar, należało stanąć na stanowisku, że przestępstwo, którego dopuścił się osk. S., stanowiło usiłowane, a nie dokonane sprowadzenie pożaru. Sąd Najwyższy uznał potrzebę wprowadzenia w związku z tym odpowiedniej zmiany w opisie czynu III, odrzucając dalej idące postulaty rewizji z wyżej przytoczonych powodów.Co do rewizji prokuratoraRewizja nie jest zasadna.Zarzut rażącej niewspółmierności kary rewizja motywuje znacznym stopniem społecznego niebezpieczeństwa czynów oskarżonego oraz nagminnością przestępstw z art. 168 k.k.Pojęcie "społeczne niebezpieczeństwo czynu" obejmuje całokształt elementów przedmiotowej i podmiotowej strony czynu, a jednym z elementów podmiotowych jest ograniczona poczytalność sprawcy. Czyn sprawcy, u którego występuje ograniczona w stopniu znacznym zdolność rozpoznania zarzuconych mu przestępstw i pokierowania swoim postępowaniem, powinien być oceniany przy wymiarze kary nie tylko pod względem społecznego niebezpieczeństwa, ale także przy uwzględnieniu celów kary w zakresie jej społecznego i indywidualnego oddziaływania.W sprawie osk. Jerzego S. występują okoliczności szczególne, które przemawiają przeciwko potraktowaniu tej sprawy w sposób zbliżony do innych spraw o przestępstwa z art. 168 i 138 k.k. Chodzi o kalectwo oskarżonego spowodowane wypadkiem w pracy. Biegli lekarze stwierdzili, że stanowi ono główne źródło konfliktów i zaburzeń charakterologicznych:Zgodnie z wynikami rozprawy Sąd Wojewódzki stwierdził, że ludzie ze środowiska, w którym żyje osk. S., oceniają popełnione przez niego czyny jako wręcz niezrozumiałe, że jest on człowiekiem pozytywnym, aczkolwiek przejawiającym załamanie psychiczne w wyniku kalectwa.Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera szczegółowe rozważania sądu w części dotyczącej wymiaru kary. Wnioski sądu zostały należycie uzasadnione i w świetle argumentów przytoczonych przez Sąd Wojewódzki nie ulega wątpliwości zarówno prawidłowość zastosowania instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary, jak i warunkowego zawieszenia jej wykonania.Uznając, że kara wymierzona osk. S. odpowiada dyrektywom art. 50 § 1 i § 2 k.k., a argumenty rewizji prokuratora nie są zasadne, Sąd Najwyższy utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.