Rw 605/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk S. Mendyka. Sędziowie: płk E. Olczak (sprawozdawca), ppłk dr E. Zawiłowski.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr dr W. Kubala.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 1975 r. na rozprawie sprawy Zbigniewa S., skazanego nieprawomocnie za przestępstwo określone w art. 233 k.k. w zbiegu z art. 235 i 236 k.k. na karę 1 roku i 6 miesięcy aresztu wojskowego, z powodu rewizji wniesionej przez prokuratora na niekorzyść oskarżonego oraz rewizji obrońcy od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 14 października 1975 r. rewizji obrońcy nie uwzględnił, a uwzględniając rewizję prokuratora zaskarżony wyrok zmienił przez:a) poprawienie kwalifikacji prawnej czynu z art. 233 w zbiegu z art. 235 i 236 k.k. na art. 234 § 1 k.k. w zbiegu z art. 235 i 236 k.k.;b) przyjęcie za podstawę wymiaru kary art. 234 § 1 k.k. i podwyższenie jej do 2 lat pozbawienia wolności - i z tymi zmianami zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczneProkurator w rewizji zarzuca sądowi pierwszej instancji: 1) obrazę prawa materialnego, a mianowicie obrazę art. 234 § 1 k.k., polegającą na uznaniu, że kierowniczka pociągu Polskich Kolei Państwowych nie zalicza się do innego organu powołanego do ochrony porządku, o którym mowa w tym przepisie.2) wymierzenie oskarżonemu rażąco niewspółmiernie łagodnej kary.Podnosząc te zarzuty, skarżący wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku przez:1) uznanie Zbigniewa S. za winnego popełnienia przestępstwa określonego w art. 234 § 1 k.k., zamiast w art. 233 k.k., 2) zmianę kary aresztu wojskowego na karę pozbawienia wolności i wymierzenie tej ostatniej w wysokości żądanej przez oskarżyciela publicznego na rozprawie głównej, tj. w wysokości 2 lat pozbawienia wolności.Obrońca oskarżonego w rewizji swej zarzuca sądowi pierwszej instancji wymierzenie oskarżonemu rażąco niewspółmiernie surowej kary i (...) domaga się wydatnego złagodzenia wymierzonej oskarżonemu kary.Na rozprawie rewizyjnej przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej wniósł o uwzględnienie rewizji prokuratora, a nieuwzględnienie rewizji obrońcy, obrońca zaś domagał się uwzględnienia rewizji wniesionej w imieniu oskarżonego, a nieuwzględnienia rewizji prokuratora.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Punktem wyjściowym do rozstrzygnięcia omawianego wyżej spornego problemu, a mianowicie czy osoby wchodzące w skład organów ochrony Polskich Kolei Państwowych (w tym kierownicy pociągów) korzystają z prawnokarnej ochrony przewidzianej w art. 234 k.k. - czy też przewidzianej w art. 233 k.k. - w wypadku dokonania na nich czynnej napaści w związku z pełnieniem przez nich obowiązków służbowych, powinno być przede wszystkim wyjśnienie tego, co należy rozumieć przez określenie: "bezpieczeństwo publiczne", o którym mowa w art. 234 § 1 k.k., a które w treści przepisu art. 233 k.k. w ogóle nie występuje, oraz tego, czy pojęcie to pozostaje w jakimś związku z zakresem praw i obowiązków osób wchodzących w skład organów ochrony kolei (w tym kierowników pociągu), które to prawa i obowiązki dla tychże osób ustanawiają aktualnie obowiązujące trzy akty prawne:1) ustawa z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach (Dz. U. z 1970 r. Nr 9, poz. 76; zm.: Dz. U. z 1971 r. Nr 12, poz. 115 i z 1974 r. Nr 24, poz. 142), 2) rozporządzenie Ministra Komunikacji z dnia 13 stycznia 1962 r. w sprawie ochrony porządku na kolejach użytku publicznego (Dz. U. Nr 8, poz. 39), 3) zarządzenie nr 4 Ministra Komunikacji z dnia 13 stycznia 1962 r. w sprawie określenia uprawnień, oraz zasad i trybu wykonywania tych uprawnień przez organa ochrony kolei w stosunku do żołnierzy w czynnej służbie wojskowej oraz zasad współdziałania tych organów z właściwymi organami wojskowymi (Dz. Rozk. MON Nr 1, poz. 5).Bezpieczeństwo publiczne oznacza w najszerszym zakresie całość porządku i urządzeń społecznych chroniących obywateli przed zjawiskami groźnymi dla życia, zdrowia lub grożącymi poważnymi stratami gospodarce narodowej (...). Stwierdzenie to, wyjaśniające znaczenie bezpieczeństwa publicznego, pozostaje w ścisłej korelacji z treścią powołanych wyżej aktów prawnych.Tak więc zgodnie z art. 40 pkt 3 cytowanej wyżej ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach do zakresu działania organów ochrony kolei należy m.in. ochrona życia, zdrowia i mienia obywateli, korzystających z usług kolei. Świadczy to jednocześnie o tym, że organy ochrony kolei z mocy ustawy odpowiedzialne są za całość porządku oraz urządzeń społecznych chroniących użytkowników kolei przed zdarzeniami groźnymi dla życia i zdrowia lub też grożącymi poważnymi stratami gospodarce narodowej lub mieniu obywateli. Takie ustawowe ustalenie zadań organów ochrony kolei prowadzi do wniosku, że są one odpowiedzialne za ochronę porządku publicznego na tym odcinku komunikacji publicznej. Jeżeli weźmie się pod uwagę szeroki zakres korzystania obywateli z usług kolei w Polsce, to trzeba dojść do następnego wniosku, a mianowicie że organy ochrony kolei odpowiadają m.in. za "bezpieczeństwo publiczne" w najszerszym zakresie - o czym była już mowa. W myśl art. 40 pkt 4 omawianej ustawy, organy ochrony kolei mają m.in. prawo: wymierzania grzywien w drodze mandatów karnych, legitymowania i w ogóle stwierdzania tożsamości osób, które przekroczyły przepisy o porządku na kolejach, oraz zatrzymania winnego w razie dokonania przestępstwa lub wykroczenia na obszarze kolejowym i doprowadzenia go do Milicji Obywatelskiej, a także prawo noszenia i użycia broni palnej. Wyliczone zatem uprawnienia przysługujące organom ochrony kolei mają na celu zapewnienie porządku i bezpieczeństwa publicznego w szerokim zakresie. Uprawnienia takie przysługują także i Milicji Obywatelskiej; wynika z tego wniosek, że uprawnienia organów ochrony kolei w zakresie porządku i bezpieczeństwa publicznego na kolejach zrównane zostały - w myśl omawianej ustawy - z uprawnieniami Milicji Obywatelskiej (...).W rozporządzeniu Ministra Komunikacji, o którym mowa wyżej, wyraźnie stwierdza się, że do nadzoru nad przestrzeganiem porządku na kolejach użytku publicznego powołane są organy ochrony kolei, którymi są: Służba Ochrony Kolei (SOK) oraz inne organy ochrony kolei. Do "innych organów ochrony kolei" § 28 pkt 2 tego rozporządzenia zalicza m.in. zawiadowców (naczelników) stacji i ich zastępców, dyżurnych ruchu, rewizorów pociągów, a także kierowników i konduktorów pociągów. Postanowienia zawarte w rozporządzeniu znalazły potwierdzenie także w przytoczonym wyżej zarządzeniu Ministra Kolei. Dowodzi to, że organy ochrony kolei z racji ciążących na nich obowiązków i uprawnień - w zakresie utrzymania porządku i bezpieczeństw publicznego na kolejach - faktycznie zostały w tym zakresie zrównane z Milicją Obywatelską.W świetle powyższych motywów trzeba przyjąć, że funkcjonariusze organów ochrony kolei są funkcjonariuszami "innego organu powołanego do ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego", o którym mowa w przepisie art. 234 § 1 k.k., w związku z czym podczas pełnienia przez nich obowiązków służbowych korzystają oni (wśród nich kierownicy i konduktorzy pociągów) z karnoprawnej ochrony przewidzianej w tymże art. 234 k.k. Twierdzenie to uzasadniają jeszcze inne, przytoczone niżej, okoliczności, a mianowicie:Treść dyspozycji przepisu § 1 art. 234 k.k. zbliżona jest do redakcji dawnego przepisu art. 4 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo (Dz. U. Nr 34, poz. 152). Przepis art. 4 tej ustawy stanowił o odpowiedzialności karnej za dopuszczenie się czynnej napaści na funkcjonariusza Milicji Obywatelskiej lub innego organu powołanego do ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego podczas lub z powodu pełnienia obowiązków służbowych (art. 133 § 1 k.k. z 1932 r.). Sąd Najwyższy już w uchwale z dnia 13 lutego 1968 r. - VI KZP 60/67, dokonując interpretacji treści wspomnianego przepisu art. 4 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo, zasadnie wywiódł, że organy ochrony kolei, w tym konduktorzy i kierownicy pociągów, są funkcjonariuszami powołanymi do ochrony porządku oraz bezpieczeństwa publicznego na kolejach i z racji swych obowiązków oraz uprawnień zostały zrównane z Milicją Obywatelską (...).(...) Całość przytoczonych wyżej motywów legła u podstaw zmiany przez Sąd Najwyższy kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego - przyjętej w zaskarżonym wyroku (art. 233 k.k. w zbiegu z art. 235 i 236 k.k.), konsekwencją zaś tej zmiany oraz treści art. 293 § 1 k.k. jest zmiana rodzaju orzeczonej oskarżonemu kary - z aresztu wojskowego na pozbawienie wolności. Podwyższenie wymiaru tej kary znajduje uzasadnienie zarówno w surowszej ocenie prawnej czynu oskarżonego, jak i m.in. w tym, że oskarżony działał w stanie nietrzeźwości. (...).