VI KZP 47/72

PostanowienieIzba Karna1972-11-30

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy niestawiennictwo oskarżyciela prywatnego na posiedzeniu pojednawczym przed sądem społecznym, któremu sprawę przekazano w celu przeprowadzenia postępowania pojednawczego, bez usprawiedliwionej przyczyny, skutkuje odstąpieniem od oskarżenia i umorzeniem postępowania?
Ratio decidendi
Niestawiennictwo oskarżyciela prywatnego na posiedzeniu pojednawczym przed sądem społecznym, któremu sprawę przekazano w trybie art. 436 § 2 k.p.k., bez usprawiedliwionej przyczyny, nie może być automatycznie traktowane jako odstąpienie od oskarżenia w rozumieniu art. 439 § 1 k.p.k., jeśli nie zostanie wykazane prawidłowe zawiadomienie oskarżyciela o terminie posiedzenia. Sąd społeczny działa w zastępstwie sądu państwowego, ale wymaga to spełnienia przesłanek procesowych, w tym prawidłowego doręczenia wezwania.
Stan faktyczny
Sąd Wojewódzki w Gdańsku przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne dotyczące skutków niestawiennictwa oskarżyciela prywatnego na posiedzeniu pojednawczym przed sądem społecznym. Oskarżycielka prywatna nie stawiła się na posiedzenie Społecznej Komisji Pojednawczej, której przekazano akta sprawy. Komisja nie miała dowodu prawidłowego zawiadomienia oskarżycielki, a ona sama twierdziła, że dowiedziała się o posiedzeniu po jego odbyciu.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił udzielenia odpowiedzi na przedstawione zagadnienie prawne.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski. Sędziowie: F. Karolus (sprawozdawca), J. Żurawski. Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Kazimierza N., oskarżonego z art. 156 § 2 k.k., po rozpoznaniu przedstawionego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Gdańsku postanowieniem z dnia 13 maja 1972 r. zagadnienia prawnego:"I. Czy w wypadku przekazania sądowi społecznemu sprawy w trybie art. 436 § 2 k.p.k. w celu przeprowadzenia postępowania pojednawczego nie usprawiedliwione niestawiennictwo oskarżyciela prywatnego na posiedzeniu przed sądem społecznym uprawnia do uznania, że nastąpiło odstąpienie oskarżyciela od oskarżenia, i do umorzenia przez sąd powiatowy postępowania w sprawie na podstawie art. 439 § 1 k.p.k.?II. W wypadku odpowiedzi negatywnej, czy sąd państwowy po zwrocie akt przez sąd społeczny zobowiązany jest skierować sprawę na posiedzenie pojednawcze w myśl art. 436 § 1 k.p.k., czy też może wyznaczyć rozprawę?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorapostanowił odmówić udzielenia odpowiedzi.Uzasadnienie faktyczneNiestawiennictwo oskarżyciela prywatnego na posiedzenie pojednawcze bez usprawiedliwionej przyczyny uważa się za odstąpienie od oskarżenia, pociągające za sobą umorzenie postępowania (art. 439 § 1 k.p.k.).Upoważnienie ustawy (art. 436 § 2 k.p.k.) do przekazania sprawy z oskarżenia prywatnego sądowi społecznemu w celu przeprowadzenia postępowania pojednawczego oznacza, że sąd społeczny przeprowadza takie postępowanie w zastępstwie sądu państwowego, wobec czego niestawiennictwo oskarżyciela prywatnego przed sądem społecznym pociąga za sobą takie same skutki jak niestawiennictwo przed sądem państwowym.O niestawiennictwie bez usprawiedliwionej przyczyny w rozumieniu art. 439 § 1 k.p.k. można mówić dopiero wtedy, gdy zostanie stwierdzone, że oskarżyciel prywatny został o posiedzeniu pojednawczym zawiadomiony prawidłowo, na posiedzenie to się nie stawił i niestawiennictwa swego bądź w ogóle, bądź należycie nie usprawiedliwił.W sprawie niniejszej oskarżycielka prywatna - Józefa D. nie stawiła się wprawdzie na posiedzenie Społecznej Komisji Pojednawczej przy Komitecie Rejonowym Nr 2 w M., której Sąd Powiatowy przekazał akta sprawy w celu przeprowadzenia postępowania pojednawczego, ale ani Komisja ta nie miała powodu doręczenia wezwania oskarżycielce prywatnej na posiedzenie pojednawcze, co wynika z protokołu tej Komisji, ani dowodu takiego nie ma w aktach sprawy.Okoliczność ta łącznie z oświadczeniem oskarżycielki prywatnej, że o posiedzeniu pojednawczym dowiedziała się w tydzień po jego odbyciu, nie pozwala na przyjęcie, iż oskarżycielka prywatna została zawiadomiona o posiedzeniu pojednawczym, a w konsekwencji, że jej niestawiennictwo było nie usprawiedliwione.Ze względu na to, że brak przesłanek do stosowania w sprawie niniejszej art. 439 § 1 k.p.k., odpada potrzeba udzielenia odpowiedzi na postawione pytanie.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 156 § 2 KKart. 390 § 1 KPKart. 436 § 2 KPKart. 439 § 1 KPKart. 436 § 1 KPK§ 2§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026.