II KR 233/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Żebrowski. Sędziowie: dr J. Bratoszewski (sprawozdawca), J. Żurawski. Prokurator Prokuratury Generalnej: C. Marysz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 1974 r. sprawy 1) Kazimierza B., oskarżonego z art. 201 k.k., i 2) Eugeniusza Z., oskarżonego z art. 246 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 27 stycznia 1973 r. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach do ponownego rozpoznania. Uzasadnienie faktyczneGłówny zarzut, postawiony w akcie oskarżenia Kazimierzowi B., od którego rozstrzygnięcia zależy także ocena prawna działania oskarżonego Eugeniusza Z., dotyczy wyłudzenia określonej kwoty pieniężnej przez wykazanie w rachunkach jako wykonanie takich czynności, które w rzeczywistości nie zostały w ogóle wykonane. Ze względu na to, że komisja odbioru robót nie kwestionowała w czasie odbioru rodzaju i wartości wykonanych prac, a w zakresie opisanym w akcie oskarżenia nie uczynił tego także inspektor nadzoru - oskarżony Eugeniusz Z., możliwość oceny trafności postawionych oskarżonym zarzutów istniała tylko przez wnikliwe i wszechstronne przesłuchanie świadków, biorących udział w wykonywaniu tych prac, oraz przez rozważenie różnych alternatyw, wynikających z opinii biegłych. Chodzi tu bowiem o tzw. prace zanikowe, których zakresu i rozmiaru w innej drodze ustalić obecnie nie można. Sąd Wojewódzki, uniewinniając oskarżonych, miał z jednej strony na względzie to, że prokurator ograniczył zarzut zagarnięcia do kwoty 140.589 zł, to jest do pobranej przez oskarżonego Kazimierza B. należności za wykonanie pomostów, zastaw zabezpieczających i rusztowań, z drugiej zaś to, że biegli w końcowej opinii, mimo podtrzymywania twierdzenia, iż ich zdaniem urządzenia te nie zostały wykonane, nie wyłączyli jednak odmiennej możliwości pozostawiając ją uznaniu sądu w zależności od oceny zeznań świadków. Te ostatnie natomiast Sąd Wojewódzki uznał jako jednoznacznie przemawiające za wersją oskarżonego Kazimierza B., tj. że wszystkie wykazane w rachunkach prace rzeczywiście wykonał. Stanowisko zajęte przez Sąd Wojewódzki w zaskarżonym wyroku budzi jednak zastrzeżenia. Przede wszystkim stwierdzić należy, że ograniczenia przez prokuratora na rozprawie głównej postawionego w akcie oskarżenia zarzutu popełnienia przestępstwa ciągłego do pewnej jego części potraktować należy analogicznie do odstąpienia od oskarżenia (w pozostałym zakresie), które nie wiąże sądu (art. 36 k.p.k.). Tym samym sąd zobowiązany jest zająć w uzasadnieniu wyroku stanowisko również co do tej części zarzutu, w zakresie której prokurator nie popierał oskarżenia, w szczególności przez dokonanie stosownych ustaleń i wskazanie dowodów, na których się oparł (art.372 § 1 k.p.k.). Zaskarżony wyrok nie czyni zadość tym wymaganiom, gdyż ustalenia sądu, przytoczone dowody i cała argumentacja dotyczą zarzutu zagarnięcia tylko kwoty 140.589 zł, a więc tej, do której prokurator ograniczył oskarżenie, a pomijając pozycje robót składających się na pozostałą sumę zarzucaną w akcie oskarżenia jako wyłudzoną przez oskarżonego Kazimierza B. Brak tych ustaleń, choćby miały one charakter jedynie posiłkowy, nie pozwala na skontrolowanie prawidłowości tej części argumentacji zaskarżonego wyroku, która sprowadza się do twierdzenia, że oskarżony Kazimierz B. wykonał wszystkie te roboty, za które pobrał należności, a zwłaszcza nie pozwala na ustosunkowanie się do zarzutów podniesionych na rozprawie przed Sądem Najwyższym przez przedstawiciela Prokuratury Generalnej (w pisemnym wniosku) co do braku po stronie oskarżonego Kazimierza B. "dobrej wiary", np. w zakresie zabudowania dachu starymi deskami, a policzenia należności za nowe deski, do czego sam oskarżony się przyznał (...).