II KZ 37/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia dr J. Bratoszewski (sprawozdawca). Sędziowie: W. Sutkowski, Z. Ziemba.Prokurator Prokuratury Generalnej: M. Rzeszewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Sławomira U., oskarżonego z art. 203 § 1 k.k., po rozpoznaniu zażalenia obrońcy oskarżonego na zarządzenie przewodniczącego IV Wydziału Karnego Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 4 stycznia 1974 r. odmawiające przyjęcia zażalenia z dnia 20 grudnia 1973 r. w kwestii kosztów postępowania i po wysłuchaniu wniosku prokuratorapostanowił utrzymać zaskarżone zarządzenie w mocy.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki we Wrocławiu wyrokiem z dnia 13 grudnia 1973 r. skazał między innymi Sławomira U. za przestępstwo określone w art. 203 § 1 k.k. na 1 rok pozbawienia wolności i 3.000 zł grzywny.Jednocześnie Sąd Wojewódzki zwolnił tego oskarżonego od obowiązku poniesienia kosztów sądowych na rzecz Skarbu Państwa oraz opłat na rzecz zespołu adwokackiego za udział w sprawie obrońcy z urzędu.Na zawarte w powyższym wyroku rozstrzygnięcie co do zwolnienia oskarżonego od kosztów i opłat wniósł zażalenie obrońca z urzędu oskarżonego Sławomira U., domagając się zmiany tego rozstrzygnięcia przez zasądzenie na rzecz zespołu adwokackiego należności za udział w sprawie obrońcy z urzędu - zgodnie z art. 550 § 1 k.p.k.Przewodniczący IV Wydziału Karnego Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu na podstawie art. 377 § 2 k.p.k. odmówił przyjęcia tego zażalenia, uznając, że obrońca oskarżonego nie jest uprawniony do jego złożenia, gdyż zgodnie z art. 77 § 1 k.p.k. może on przedsiębrać czynności procesowe wyłącznie na korzyść oskarżonego.Z kolei na to zarządzenie wniósł zażalenie obrońca oskarżonego, domagając się uchylenia zaskarżonego zarządzenia, merytorycznego rozpoznania jego zażalenia z dnia 20 grudnia 1973 r. oraz uwzględnienia zawartego w nim wniosku.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zażalenie nie jest zasadne.Przytoczone w nim motywy dotyczące rzekomej niesłuszności zwolnienia oskarżonego od kosztów sądowych i opłat na rzecz zespołu adwokackiego uznać należy za całkowicie chybione, gdyż mają one charakter wyłącznie merytoryczny, a więc mogłyby być przedmiotem ewentualnych rozważań dopiero wówczas, gdyby uznać, że skarżący jest w ogóle uprawniony do ich zgłoszenia (np. gdyby skarżącym był prokurator).W związku z zażaleniem będącym przedmiotem rozpoznania przez Sąd Najwyższy stwierdzić jednak należy, że stanowisko zajęte w zaskarżonym zarządzeniu jest trafne.Zgodnie z treścią art. 558 k.p.k. na orzeczenie w kwestii kosztów postępowania przysługuje wprawdzie zażalenie, ale z treści art. 374 § 1 k.p.k. wynika, że przysługuje ono tylko stronom, a nie innym osobom (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 1973 r. - OSNKW 1973, z. 11, poz. 135 - co do braku uprawnień do złożenia zażalenia przez biegłego).Obrońca oskarżonego nie jest stroną, lecz pomocnikiem procesowym oskarżonego. Jego uprawnienia do podejmowania czynności procesowych zależne są po pierwsze od uprawnień przysługujących samemu oskarżonemu, który może skarżyć tylko rozstrzygnięcia naruszające jego interesy (art. 374 § 3 k.p.k.), a po wtóre w myśl art. 77 § 1 k.p.k. - ograniczone są one do obowiązku przedsiębrania czynności procesowych wyłącznie na korzyść oskarżonego. Żądanie zmiany wyroku w części zwalniającej oskarżonego od obowiązku poniesienia kosztów sądowych, w tym opłat na rzecz zespołu adwokackiego, nie jest żądaniem zgłoszonym na korzyść oskarżonego, lecz na jego niekorzyść, a do wniesienia środka odwoławczego postulującego taką zmianę obrońca oskarżonego nie jest uprawniony.Uznając zatem, że zaskarżone zarządzenie znajduje pełne uzasadnienie w treści art. 377 § 1 w związku z art. 77 § 1 k.p.k., Sąd Najwyższy utrzymał je w mocy.