III CZP 98/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Majorowicz. Sędziowie: J. Ignatowicz (sprawozdawca), J. Krajewski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Marianny S. i innych o stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Lublinie postanowieniem z dnia 9 grudnia 1971 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c. zagadnienia prawnego:"Czy w sprawie o stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości podlegającej przepisom ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250) sąd obowiązany jest z mocy art. 14 ust. 1 tej ustawy zawiesić postępowanie w każdym wypadku, czy też dopiero po zbadaniu ewentualnej niemożliwości nabycia przez wnioskodawcę prawa własności tej nieruchomości przez zasiedzenie (art. 172 k.c., art. XLI-XLII przep. wprow. k.c.)",uchwalił:Postępowanie w sprawie o zasiedzenie, w której materiał dowodowy wskazuje, że nabycie własności nieruchomości rolnej w tej drodze nastąpiło przed dniem 4 listopada 1971 r., nie podlega zawieszeniu na podstawie art. 14 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250). Uzasadnienie faktyczneZ art. 14 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250) wynika, że zawieszenie na jego podstawie postępowania następuje nie we wszystkich sprawach o własność nieruchomości rolnych, lecz tylko w takich, w których może wchodzić w rachubę nabycie własności na podstawie przepisów art. 1 lub 2 tej ustawy. Odpowiedź więc na postawione, a przytoczone w części wstępnej niniejszej uchwały pytanie Sądu Wojewódzkiego wymaga rozważenia, czy w każdym wypadku, gdy rolnik domaga się stwierdzenia nabycia własności przez zasiedzenie, przepisy ustawy z dnia 26 października 1971 r. mogą znaleźć zastosowanie, czy też przeciwnie - fakt zasiedzenia może zastosowanie tych przepisów wyłączyć.Odpowiedź na to ostatnie pytanie wynika z istoty instytucji nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie. Istota ta polega mianowicie na tym, że posiadacz samoistny nieruchomości nabywa jej własność nas skutek wykonywania prawa własności, które mu nie przysługuje, przez czas w ustawie określony. Z tego z kolei wynika, że nabycie własności następuje w ściśle określonej dacie, tzn. z chwilą upływu terminu przewidzianego dla danego wypadku zasiedzenia. Skoro zaś tak jest, to nabycie własności w tym trybie może nastąpić bądź przed dniem 4 listopada 1971 r., tj. przed dniem wejścia w życie wymienionej ustawy, bądź po tej dacie. Jeżeli w następstwie zasiedzenia doszło do nabycia własności przed tą datą, to - rzecz oczywista - przepisy ustawy, o której mowa, nie mogą znaleźć zastosowania. Nie mógłby bowiem organ administracyjny stwierdzić nabycia własności (art. 1 ustawy) lub nadać ją (art. 2) osobie, która już przed wejściem w życie ustawy własność tę nabyła. Jest przy tym z tego punktu widzenia okolicznością całkowicie obojętną, z jakiego tytułu doszło do takiego wcześniejszego nabycia, w szczególności czy na podstawie czynności prawnej (która np. uszanowała uprzednią nieformalną umowę), czy na skutek zasiedzenia.Takie rozumowanie prowadzi do ostatecznego wniosku, że jeśli wynik postępowania dowodowego wskazuje, że nabycie własności w drodze zasiedzenia nastąpiło przed datą 4 listopada 1971 r., to sąd powinien postępowanie o stwierdzenie zasiedzenia prowadzić dalej, taki bowiem rezultat wskazuje, iż zastosowanie art. 12 wymienionej ustawy o orzeczeniu o własności nieruchomości rolnej przez organ administracyjny nie może wchodzić w rachubę. Gdyby natomiast postępowanie dowodowe wskazywało na to, że do dnia 4 listopada 1971 r. termin zasiedzenia jeszcze nie upłynął, postępowanie w sprawie o zasiedzenie należałoby na mocy art. 14 ustawy zawiesić.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.