I CR 466/90

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Niejadlik.Sędziowie: SN J. Gudowski (spr.), SW G. Filcek.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna po rozpoznaniu w dniu 12 września 1990 r. sprawy z powództwa B. K. przeciwko (...) Zakładom Drobiarskim w L. o odszkodowanie na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w L. z dnia 9 listopada 1989 r., sygn. akt (...), postanawia:odrzucić rewizję.Uzasadnienie faktycznePo ostatecznym sprecyzowaniu żądań powódka B. K. domagała się od pozwanych (...) Zakładów Drobiarskich w L. zapłaty kwoty 1.519.653 zł z 8% od dnia wniesienia pozwu, tj. od dnia 17 lutego 1989 r. Podstawą żądania było niewłaściwe wywiązanie się przez pozwane Zakłady z łączącej strony umowy kontraktacji (dostarczenie chorych piskląt gęsi) i spowodowanie szkody w hodowli powódki.Wyrokiem z dnia 9 listopada 1989 r. Sąd Wojewódzki w L. zasądził od pozwanych Zakładów na rzecz powódki kwotę 1.519.653 zł z 8% od dnia 17 lutego 1989 r. oraz koszty procesu w kwocie 251.000 zł.Rewizja powódki podważa jedynie orzeczenie o odsetkach i wychodzi z założenia, że skoro od chwili wniesienia pozwu do chwili wyrokowania kilkakrotnie zmieniano stopę odsetek ustawowych, to zaskarżony wyrok zapadł z obrazą art. 359 § 2 i 3 k.c. W konsekwencji powódka wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku przez obłożenie zasądzonej kwoty odsetkami ustawowymi obowiązującymi w poszczególnych odstępach czasowych w okresie od dnia 17 lutego 1989 r. do dnia 9 listopada 1989 r.Odnośnie do odsetek Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził, że zostały one zasądzone w wysokości 8%, gdyż takie było niezmienione do końca procesu żądaniu pozwu, a brak było podstaw do zasądzenia ponad to żądanie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Żądanie odsetek od sumy pieniężnej jest samodzielnym roszczeniem prawa materialnego. Pozostaje ono w dyspozycji osoby uprawnionej i może być - w zależności od woli tej osoby - dochodzone lub nie, łącznie z kapitałem lub osobno, w całości lub w części, za cały okres albo tylko za mniejsze odstępy czasowe.W każdym wypadku określenie wysokości odsetek (stopy procentowej), ich okresu i terminu płatności, jest elementem określenia żądania (art. 187 § 1 pkt 1 k.p.c.) i wiąże sąd, o ile nie zachodzą wyjątkowe okoliczności nakazujące orzekanie ponad żądanie (art. 321 k.p.c.).W sprawie niniejszej obejmującej roszczenie niemieszczące się w katalogu roszczeń z art. 321 § 2 k.p.c. powódka określiła należne jej od dochodzonej sumy pieniężnej odsetki na 8% i żądania swego do chwili zamknięcia rozprawy nie zmodyfikowała. Jeżeli więc Sąd Wojewódzki nie mógł orzec ponad zgłoszone żądanie, to nie mógł także zasądzić wyższych odsetek, choćby w czasie orzekania obowiązywał już stan prawny określający je na wyższym poziomie.Nie sposób przy tym kwestionować zasady, że osoba uprawniona może żądać niższych odsetek niż jej się należą z ustawy, skoro może ich nie żądać w ogóle.Trzeba przy tym zaakcentować, że określenie przez powódkę odsetek na 8% - co miało miejsce w czasie, gdy taka była właśnie wysokość odsetek ustawowych - nie oznacza automatycznie generalnego żądania odsetek ustawowych na przyszłość wedle stóp procentowych podwyższanych przez Radę Ministrów już po dacie wniesienia pozwu. Taka interpretacja żądania odsetek, dowolnie traktująca część, jako całość i przyjmująca mniejszość za większość, nie może być - zgodnie z tym, co powiedziano na wstępie - uznana za dopuszczalną i uzasadnioną.W tym stanie rzeczy, skoro żądanie powódki obejmowało odsetki w wysokości 8% i zostało w całości uwzględnione, a brak przy tym rozstrzygnięcia negatywnego, przeto rewizja, jako trafiająca w próżnię i przez to niedopuszczalna, ulega odrzuceniu (art. 375 w związku z art. 367 k.p.c.).