I CR 131/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Bryl. Sędziowie: F. Wesely (sprawozdawca), D. Trojnar.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Romana G. przeciwko Rzemieślniczej Spółdzielni Zaopatrzenia i Zbytu "M." w W. o uchylenie uchwały Walnego Zgromadzenia na skutek rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 8 grudnia 1972 r.,oddalił rewizję i zasądził od pozwanej Spółdzielni na rzecz powoda 400 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowód Roman G. w pozwie z dnia 16 lipca 1971 r. domagał się uchylenia uchwały Walnego Zgromadzenia Rzemieślniczej Spółdzielni Zaopatrzenia i Zbytu "M." w W. z dnia 3 czerwca 1971 r., zatwierdzającej decyzję Rady tejże Spółdzielni z dnia 13 lutego 1970 r., którą to decyzją powód został wykluczony ze Spółdzielni.Sąd Wojewódzki ustalił następujący stan faktyczny:Rzemieślnicy zrzeszeni w Spółdzielni szukali zleceń na własną rękę, przeprowadzali wstępne pertraktacje ze zleceniodawcami, a następnie zawierali umowy za pośrednictwem Spółdzielni. Była to praktyka ogólnie przyjęta w Spółdzielni. Podobnie przedstawiała się sprawa oferty powoda na wykonanie błotników dla Zakładu Mechanicznego "U.". Wobec sprzeciwu Spółdzielni ostatecznie nie doszło do zawarcia umowy i powód nie wykonał zlecenia. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdził zarzutu wykonywania przez powoda zleceń poza Spółdzielnią na własną rękę.W konsekwencji Sąd Wojewódzki przyjął, że nie było podstaw do wykluczenia powoda ze Spółdzielni.W stosunku do liczby zleceń wykonywanych w spornym okresie liczba zleceń nie wykonanych w terminie i wykonanych z usterkami nie spowodowanymi wadliwą dokumentacją była tak minimalna (zaledwie 2 zlecenia na 29), że nie dawało to podstawy do zastosowania w stosunku do powoda najsurowszej sankcji w postaci wykluczenia go ze Spółdzielni, zwłaszcza że Spółdzielnia nie poniosła z tego powodu żadnych strat materialnych (opinia biegłego), a dla powoda wykluczenie ze Spółdzielni równa się konieczności likwidacji warsztatu rzemieślniczego. Pozostałe zarzuty przytoczone w uzasadnieniu decyzji Rady z dnia 13 lutego 1970 r. nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym.Również przebieg Walnego Zgromadzenia rozpatrującego odwołanie powoda od decyzji Rady, a zwłaszcza wstrzymanie się większości obecnych członków od głosowania, przemawia za tym, że słuszność decyzji Rady dla większości nie była przekonywająca.Z tych względów Sąd Wojewódzki na podstawie art. 38 ustawy o spółdzielniach i ich związkach uwzględnił powództwo.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek rewizji pozwanej Spółdzielni, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja - mimo swej obszerności - streszcza się do zarzutu pominięcia przez Sąd Wojewódzki zeznań świadków Tadeusza W. i Czesława S., powołanych na okoliczność przedstawienia zaleceń Komisji Weryfikacyjnej Rzemiosła II stopnia w stosunku do powoda.Jednakże należy wyjaśnić, że przedmiotem rozważań w niniejszej sprawie są zarzuty stawiane powodowi, które stały się podstawą wykluczenia go ze Spółdzielni. Sąd Wojewódzki, rozważając te zarzuty, stwierdził, że nie są one trafne. Ustaleń w tym zakresie dokonał samodzielnie, opierając się na przeprowadzonych dowodach, a zwłaszcza na dokumentacji zleceń udzielanych powodowi oraz na opinii biegłego P. Zalecenia jakiejkolwiek komisji weryfikacyjnej, choć mogą wpływać na działalność zarządu spółdzielni, nie są dla sądu ani wiążące, ani nawet pomocne przy ocenie stawianych powodowi zarzutów. Dlatego przesłuchiwanie świadków, którzy oceniali działalność powoda, było bezcelowe, jeśli mieli oni podać jedynie swoją opinię czy też ocenę działalności powoda.Chybiony jest dalej zarzut, że Sąd Wojewódzki nie rozważał treści protokołów Walnego Zgromadzenia oraz innych dokumentów. Dokumenty te bowiem były dołączone do akt i Sąd Wojewódzki ustosunkował się do nich, a jeśli doszedł do ocen odmiennych od zawartych w tych dokumentach, to strona pozwana, dla której ocena dokonana przez Sąd Wojewódzki okazała się niekorzystna, nie może się powoływać na autorytet swych organów oraz organów kontrolnych.Tym samym w świetle § 19 statutu Spółdzielni brak było podstaw do wykluczenia powoda ze Spółdzielni.Dlatego zaskarżony wyrok w pełni odpowiada prawu, a wobec tego rewizja z mocy art. 387 k.p.c. uległa oddaleniu.W związku z uchyleniem uchwały Walnego Zgromadzenia wykluczającej powoda ze Spółdzielni powstaje pytanie, jaki wpływ uchylenie to ma na ważność uchwały Rady Spółdzielni, która poprzedziła uchwałę Walnego Zgromadzenia.Przepisy prawa spółdzielczego nie rozwiązują wyraźnie tego zagadnienia. Jednakże wykładnia logiczna art. 38 § 2 ustawy z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach (Dz. U. Nr 12, poz. 61), który to przepis podaje podstawy zaskarżenia uchwał walnego zgromadzenia, wskazuje, że jeżeli podstawą uchylenia uchwały walnego zgromadzenia jest jej nieważność wywołana uchybieniami natury proceduralnej, to uchylenie takiej uchwały nie pozbawia ważności uchwały rady spółdzielni o wykluczeniu członka. Natomiast w sytuacji gdy uchylenie uchwały walnego zgromadzenia nastąpiło z przyczyn merytorycznych, tj. gdy przyjęto, że w świetle statutu brak było podstaw do wykluczenia członka, wówczas uchwała rady spółdzielni wykluczająca członka traci swą aktualność; wówczas bowiem w sposób wiążący dla spółdzielni wypowiedziany zostaje pogląd, że przyczyny wykluczenia nie istnieją. Rada spółdzielni w takiej sytuacji nie może już skutecznie powoływać się na istnienie tych podstaw wykluczenia członka, które zostały przez sąd odrzucone, jako nie dające się zakwalifikować do przyczyn, które w świetle art. 21 § 1 ustawy o spółdzielniach i ich związkach stanowią podstawę wykluczenia członka ze spółdzielni. Wniosek taki wypływa z przewidzianej w art. 366 k.p.c. zasady rzeczy osądzonej (res iudicata).