II PZ 23/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Zieliński (sprawozdawca). Sędziowie: W. Glabisz, T. Szymanek.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Józefa W. przeciwko Kopalni Węgla Kamiennego "T." w W. i Związkowi Zawodowemu Górników - Zarząd Okręgu w W. o odszkodowanie na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 27 marca 1973 r.,uchylił zaskarżone postanowienie.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się zasądzenia na jego rzecz od pozwanej Kopalni i pozwanego Związku kwoty 21.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, kwoty 6.288 zł tytułem wyrównania szkody w dochodach w okresie pobierania zasiłku chorobowego w czasie od 5 września 1970 r. do 7 marca 1971 r. oraz renty po 2.541 zł miesięcznie od dnia 8 marca 1971 r.Powód twierdził, że jako pracownik pozwanej Kopalni brał udział w zorganizowanej przez tę Kopalnię i radę zakładową Związku Zawodowego Górników przy tej Kopalni spartakiadzie, w ramach której rozgrywano między innymi mecze piłkarskie. Powód był bramkarzem jednej z drużyn i w czasie meczu w dniu 4 września 1970 r. został kopnięty w głowę przez zawodnika przeciwnej drużyny. W następstwie tego uderzenia doznał on urazu mózgu i w związku z tym wypadkiem uznany został za inwalidę III grupy, a decyzją z dnia 1 lipca 1971 r. organ rentowy przyznał mu - po ustaniu prawa do zasiłków chorobowych - od dnia 8 marca 1971 r. rentę inwalidzką w wysokości 2.478 zł miesięcznie z innych przyczyn niż wypadek w zatrudnieniu.Mając na uwadze, że stan faktyczny sprawy przedstawiony w pozwie jest między stronami niesporny, Sąd Wojewódzki przyjął, że wypadek, jakiemu uległ powód w czasie meczu piłki nożnej rozgrywanego w ramach spartakiady w dniu 4 września 1970 r., należy zakwalifikować jako wypadek w zatrudnieniu i wobec tego droga sądowa o świadczenia należne powodowi w związku z tym wypadkiem jest wyłączona (art. 22 w związku z art. 14 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy - Dz. U. Nr 3, poz. 8). Z mocy art. 463 k.p.c. Sąd Wojewódzki przekazał zatem akta sprawy według właściwości Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w W.Powód wniósł w zażaleniu o uchylenie powyższego postanowienia Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu i o przekazanie sprawy temuż Sądowi do merytorycznego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Wojewódzki, kwalifikując wypadek powoda jako wypadek w zatrudnieniu, w rzeczywistości potraktował go jako wypadek przy pracy, gdyż w kwestii wyłączenia drogi sądowej powołał się na przepisy ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy (ustawy wypadkowej).Z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o p.z.e. (Dz. U. Nr 3, poz. 6) i cyt. ustawy wypadkowej zachodzi potrzeba rozróżnienia dwóch pojęć: wypadku w zatrudnieniu i wypadku przy pracy. Definicję wypadku w zatrudnieniu podaje ustawa o p.z.e. w art. 14 ust. 2, stanowiąc równocześnie w ust. 1 tegoż artykułu, że ustawa o p.z.e. obejmuje wypadki w zatrudnieniu, z tytułu których nie przysługują świadczenia pieniężne określone w ustawie wypadkowej. Natomiast określenie wypadku przy pracy zawiera art. 2 ustawy wypadkowej, który odpowiada treścią art. 14 ust. 2 ustawy o p.z.e. z tą tylko zmianą, że za wypadek przy pracy nie uważa się nagłego zdarzenia wywołanego przyczyną zewnętrzną, które zaszło w związku z pracą przy przechowywaniu, czyszczeniu, naprawie i przenoszeniu narzędzi pracy, chociażby dostarczonych przez pracownika poza miejscem pracy, a jeśli chodzi o wypadek w drodze do pracy i z pracy, jest on uznany za wypadek przy pracy tylko wówczas, gdy pracownik przewożony był środkiem transportu będącym w dyspozycji zakładu pracy.Ponadto rozporządzenie Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 25 lipca 1969 r. w sprawie określenia wypadków zrównanych z wypadkami przy pracy i z wypadkami w zatrudnieniu oraz w sprawie świadczeń z tytułu niektórych wypadków dla osób nie będących pracownikami (Dz. U. Nr 23, poz. 170) określa - jak wskazuje jego treść - wypadki zrównane z wypadkami przy pracy i z wypadkami w zatrudnieniu.Poszkodowanemu w wypadku w zatrudnieniu przysługują świadczenia z ustawy o p.z.e., a jeżeli poszkodowanym w wypadku przy pracy jest pracownik uspołecznionego zakładu pracy, przysługują mu korzystniejsze świadczenia z ustawy wypadkowej.W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd Wojewódzki powołał się też na przepis art. 15 ustawy o p.z.e. i § 4 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 25 lipca 1969 r. Zauważyć wszakże należy, że wypadek powoda w czasie meczu piłkarskiego odbywającego się w ramach spartakiady nie odpowiada żadnej z sytuacji określonych w wymienionych przepisach.Z dołączonego do akt regulaminu uczestnictwa w turniejach i zawodach spartakiady zakładowej nie wynika, by udział w spartakiadzie był przymusowy, przeciwnie, regulamin wyklucza od udziału w turniejach spartakiady pracowników czynnie uprawiających sport w klubach sportowych. Celem spartakiady jest popularyzowanie sportu przez organizowanie współzawodnictwa w różnych dyscyplinach sportowych pomiędzy poszczególnymi jednostkami organizacyjnymi kopalni (oddziałami) i stworzenie członkom załogi warunków do czynnego wypoczynku.Z tych to przyczyn zakłady pracy i działające na ich terenie organizacje społeczne podejmują inicjatywy pożytecznego organizowania czasu wolnego w celu podniesienia sprawności fizycznej załogi.Okoliczności, w których powód uległ wypadkowi, nie pozwalają na uznanie tego wypadku za wypadek przy pracy czy wypadek w zatrudnieniu albo za wypadek zrównany z wypadkiem przy pracy lub z wypadkiem w zatrudnieniu, uzasadniający przyznanie powodowi świadczeń z ustawy wypadkowej czy ustawy o p.z.e. Jak wynika z prawomocnej decyzji ZUS-u, organ rentowy także nie uznał wypadku powoda za wypadek przy pracy czy wypadek w zatrudnieniu i przyznał mu rentę inwalidzką III grupy bez związku z wypadkiem w zatrudnieniu.Przytoczone rozważania uzasadniają przyjęcie ostatecznego wniosku, że wypadek, jakiemu uległ pracownik uspołecznionego zakładu pracy w czasie meczu piłkarskiego, odbywającego się w ramach spartakiady zakładowej zorganizowanej przez zakład pracy oraz działające na jego terenie organizacje polityczne i zawodowe, nie jest wypadkiem przy pracy, za który przysługują świadczenia z ustawy wypadkowej, ani wypadkiem w zatrudnieniu, za który przysługują świadczenia z art. 26 ustawy o p.z.e. Poszkodowany w takim wypadku może dochodzić w drodze sądowej od sprawców szkody (organizatorów spartakiady) odszkodowania na podstawie prawa cywilnego (art. 415 i nast. k.c.).Zaskarżone postanowienie więc, przekazujące akta sprawy Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w W. z powodu niedopuszczalności drogi sądowej, podlega uchyleniu (art. 397 w związku z art. 388 § 1 k.p.c.).