III PRN 50/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN Z. Stypułkowska. Sędziowie SN: E. Brzeziński, T. Kasiński (sprawozdawca). SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Ewy J. przeciwko Zjednoczonym Hutom Szkła Gospodarczego i Technicznego V. w S. - Hucie Szkła Kryształowego "Julia" w S. o odszkodowanie na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 20 maja 1976 r. uchylił zaskarżony wyrok oraz orzeczenie Zakładowej Komisji Rozjemczej przy Hucie Szkła Kryształowego "Julia" w S. z dnia 18.II.1976 r. i przekazał sprawę tejże Komisji do ponownego rozpatrzenia. Uzasadnienie faktyczneWnioskodawczyni w dniu 25.IV.1974 r. uległa w czasie pracy w pozwanej Hucie wypadkowi, doznając obrażeń wskutek upadku na stojącą obok warsztatu skrzynię. Wnioskodawczyni twierdziła, że przyczyną wypadku było pośliźnięcie się na mokrej podłodze w momencie, gdy poczuwszy się słabo, chciała spocząć na stojącym w pobliżu krześle. Wobec nieuznania tego zdarzenia za wypadek przy pracy przez zakładową i odwoławczą komisję wypadkową wnioskodawczyni złożyła odwołanie do zakładowej komisji rozjemczej, która pismem z dnia 3.XII.1974 r. poinformowała ją, że od ustaleń komisji powypadkowych odwołanie nie przysługuje. Niezależnie od tego wnioskodawczyni zwróciła się do jednostki nadrzędnej nad zakładem pracy, skąd pismem z dnia 6.XI.1975 r. odmówiono jej wypłaty odszkodowania i poinformowano, że może złożyć skargę do komisji rozjemczej o uznanie wypadku za wypadek przy pracy i o wypłacenie odpowiedniego odszkodowania. W tym też kierunku wnioskodawczyni złożyła pismo do zakładowej komisji rozjemczej z daty 29.XII.1975 r. Komisja ta jednak dała w dniu 18.II.1976 r. postanowienie o umorzeniu postępowania, uznając, że sprawa ta była już rozpatrywana w 1974 r. Od tego postanowienia wnioskodawczyni wniosła odwołanie do Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu, wnosząc o jego zmianę i uwzględnienie zgłoszonego roszczenia. Okręgowy Sąd Pracy wyrokiem z dnia 20.V.1976 r. oddalił odwołanie. W uzasadnieniu Sąd ten stwierdził, że orzeczenie zakładowej komisji rozjemczej jest prawidłowe, gdyż wnioskodawczyni przysługiwało odwołanie tylko do Sądu, jak również prawidłowe są ustalenia komisji powypadkowych, ponieważ zdarzenie z dnia 25.IV.1974 r. nie może być zakwalifikowane jako wypadek przy pracy z powodu braku "cechy nagłości", wnioskodawczyni bowiem upadła na ziemię na skutek osłabienia i omdlenia. Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego zaskarżył powyższy wyrok rewizją nadzwyczajną, jako rażąco naruszający przepisy postępowania, i wniósł o jego uchylenie oraz uchylenie orzeczenia zakładowej komisji rozjemczej z dnia 18.II.1976 r. i przekazanie sprawy tejże komisji do merytorycznego rozpoznania. Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona. Okręgowy Sąd Pracy błędnie potraktował odwołanie wnioskodawczyni jako zmierzające jedynie do podważenia ustaleń komisji powypadkowych. W piśmie Zjednoczenia Hut Szkła V. w S. z dnia 6.XI.1975 r. odmówiono wnioskodawczyni odszkodowania, co może być uważane za odmowę samego zakładu pracy, zważywszy, że w piśmie tym pouczono wnioskodawczynię o prawie złożenia skargi do komisji rozjemczej w sprawie wypłacenia odszkodowania. Wypłaty odszkodowania wnioskodawczyni żądała też w swym piśmie do zakładowej komisji rozjemczej z dnia 29.XII.1975 r. Zadaniem tej komisji więc było rozpoznanie sporu w tym zakresie zgodnie z art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy. W ramach rozpoznania odwołania od decyzji zakładu pracy odmawiającej odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy zakładowa komisja rozjemcza dokonuje kontroli prawidłowości ustaleń komisji powypadkowej i w wyniku postępowania dowodowego i dokonanej przez siebie oceny prawnej władna jest uznać zdarzenie za wypadek przy pracy, co byłoby podstawą do przyznania poszkodowanemu pracownikowi odszkodowania w zależności od stopnia doznanego przez niego uszczerbku na zdrowiu. Nie ma natomiast oparcia w przepisach pogląd Okręgowego Sądu Pracy, że wnioskodawczyni przysługiwało odwołanie do Sądu od ustaleń komisji powypadkowych. Rzeczą więc tego Sądu było uchylić postanowienie zakładowej komisji rozjemczej z dnia 18.II.1976 r. o umorzeniu postępowania i przekazać jej sprawę celem merytorycznego rozpoznania zgłoszonego przez wnioskodawczynię roszczenia o odszkodowanie. Trafnie też rewizja nadzwyczajna podnosi dowolność poglądu Okręgowego Sądu Pracy, że w okolicznościach wypadku brak było cech nagłości. Doznanie obrażeń w wyniku upadku i uderzenia o twarde przedmioty w miejscu pracy jest typowym przykładem "nagłego zdarzenia", o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy wypadkowej z dnia 23 stycznia 1968 r. Przedmiotem natomiast postępowania przed komisją rozjemczą powinno być wyjaśnienie, czy przyczyną wypadku była wyłącznie utrata przytomności (omdlenie) wywołana przyczyną wewnętrzną, czy też przyczyny zewnętrzne, na które powoływała się wnioskodawczyni, jak mokra podłoga, nadmierna i zbyt sucha atmosfera w miejscu pracy. Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji (art. 422 § 2 k.p.c. w związku z art. 275 i 277 § 2 k.p.).