II CR 345/73

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa R.M. przeciwko Rzemieślniczej Spółdzielni "W." w T. o uchylenie uchwały Walnego Zgromadzenia na skutek rewizji powoda i strony pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 29 grudnia 1972 r. - obie rewizje oddalił, a koszty postępowania rewizyjnego wzajemnie zniósł.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z 29 XII 1972 r. Sąd Wojewódzki uchylił uchwałę Walnego Zgromadzenia pozwanej Spółdzielni z 3 XII 1971 r. w części dotyczącej wykluczenia powoda ze Spółdzielni, a w pozostałej części oddalił powództwo.Sąd Wojewódzki ustalił, że uchwałą z 21 X 1971 r. Rada pozwanej Spółdzielni wykluczyła powoda ze Spółdzielni, przytaczając następujące motywy wykluczenia:- nieutrzymywanie od ponad roku z własnej winy więzi gospodarczej ze Spółdzielnią,- niewykonywanie podstawowych obowiązków członkowskich, to znaczy nieprzeprowadzanie przez Spółdzielnię faktur ani niepobieranie ze Spółdzielni materiałów.Powód odwołał się od powyższej uchwały Rady do Walnego Zgromadzenia, które uchwałą z 3 XII 1971 r. większością głosów zatwierdziło uchwałę Rady. W terminie przewidzianym w art. 38 § 3 ustawy o spółdzielniach i ich związkach (Dz. U. z 1961 r. Nr 12, poz. 61) powód wniósł powództwo do Sądu.W postępowaniu dowodowym zarzuty stawiane powodowi nie potwierdziły się. W szczególności Sąd Wojewódzki ustalił, że powód w 1970 r. wykonywał roboty dla Spółdzielni i jeszcze do końca grudnia 1970 r. składał faktury, a w 1971 r. realizował te faktury, nadto we wrześniu 1971 r. pobrał w Spółdzielni materiały na wykonywanie pracy. Powód utrzymywał więc więź gospodarczą ze Spółdzielnią.Pozwana Spółdzielnia twierdziła w toku procesu, że istniały inne jeszcze przyczyny wykluczenia powoda, polegające na jego niewłaściwym zachowaniu się i działaniu na szkodę Spółdzielni.Sąd Wojewódzki twierdzenia te i dowody pominął, stojąc na stanowisku, że przedmiot sporu ogranicza się do kwestii, czy istniały przyczyny wykluczenia podane przez Radę i Walne Zgromadzenie i czy uzasadniały one wykluczenie. Ponieważ materiał zebrany w sprawie nie potwierdził istnienia tych przyczyn, przeto zaskarżoną uchwałę należało uchylić.Sąd Wojewódzki oddalił natomiast powództwo w części dotyczącej uchylenia uchwały Walnego Zgromadzenia w przedmiocie wykluczenia innych członków Spółdzielni, wychodząc z założenia, że powód nie jest legitymowany czynnie do wystąpienia z tego rodzaju żądaniem.Od powyższego wyroku wniosły rewizję obie strony, powód w części oddalającej, a pozwana w części uwzględniającej powództwo.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozważył co następuje:Zgodnie z ustalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, opartym na przepisach ustawy o spółdzielniach i ich związkach i na podstawowych zasadach rządzących spółdzielczością, rola sądu w stosunku do postępowania wewnątrzspółdzielczego polega jedynie na kontroli, czy konkretna uchwała Spółdzielni, zaskarżona w trybie przewidzianym przez art. 38 ustawy o spółdzielniach i ich związkach, narusza przepisy prawa, postanowienie statutu albo uchwały właściwych związków lub Naczelnej Rady. Sąd nie może natomiast wnikać w merytoryczną działalność spółdzielni, oznaczałoby to bowiem naruszanie zasady samorządności Spółdzielni i zastępowania jej w jej kompetencjach.Zasady te dotyczą również uchwały o wykluczeniu członka ze Spółdzielni. Rola sądu w postępowaniu o uchylenie uchwały Walnego Zgromadzenia Spółdzielni w przedmiocie wykluczenia członka polega nie na ocenie całokształtu zachowania się i działalności członka, lecz jedynie na zbadaniu, czy przyczyny, podane w uchwale o wykluczeniu, istniały i czy wykluczenie członka Spółdzielni z tych właśnie przyczyn nie naruszało przepisów prawa, postanowień statutu lub uchwał naczelnych organów spółdzielczych. Sąd nie może więc badać, czy istniały inne jeszcze przyczyny niepowołane w uchwale o wykluczeniu, które mogłyby ewentualnie uzasadniać wykluczenie członka Spółdzielni.Należy dodać, że kwestia wykluczenia członka ze spółdzielni zastrzeżona jest organem spółdzielni zarówno w sensie pozytywnym, tj. że tylko właściwy organ spółdzielczy może członka wykluczyć, jak i w sensie negatywnym, tj. że organy spółdzielcze mogą odstąpić od wykluczenia członka Spółdzielni mimo istnienia obiektywnych przesłanek uzasadniających wykluczenie (jeżeli np. uważają, że ze względu na konkretną sytuację życiową członka Spółdzielni wykluczenie byłoby środkiem zbyt daleko idącym).Również więc i z tej przyczyny sąd nie może zajmować się takimi przesłankami wykluczenia członka ze Spółdzielni, które nie były przedmiotem rozważań w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym. Nie wiadomo bowiem, jak organy spółdzielcze ustosunkowałyby się do kwestii wykluczenia członka, gdyby doszło do omawiania tych nowych przesłanek.W tych warunkach Sąd Wojewódzki prawidłowo przyjął, że przedmiot sporu ogranicza się do zbadania zasadności tych przyczyn wykluczenia powoda, które zostały powołane w uchwale Rady i Walnego Zgromadzenia Spółdzielni, i trafnie odmówił dopuszczenia dowodów na okoliczność, czy istniały inne przyczyny uzasadniające wykluczenie.Rewizja strony pozwanej oparta jest poza tym na zarzucie sprekludowania roszczenia powoda. Zdaniem skarżącej przerwanie biegu terminu przewidzianego w art. 38 ustawy o spółdzielniach nastąpiło dopiero z datą przekazania pozwu do sądu rzeczowo właściwego, tj. do Sądu Wojewódzkiego, a nie z datą wniesienia pozwu do Sądu Powiatowego.Pogląd ten jest mylny.W myśl art. 123 § 1 pkt 1 k.c. bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Jedną z takich czynności jest wniesienie pozwu, które z reguły przerywa bieg przedawnienia. Wyjątki od tej zasady; gdy wniesienie pozwu nie przerywa przedawnienia, są wyraźnie przewidziane w ustawie procesowej (art. 130 k.p.c. - zwrot pozwu, art. 203 k.p.c. - cofnięcie pozwu, art. 182 k.p.c. - niektóre przypadki umorzenia zawieszonego, postępowania). Nie należy do nich wytoczenie powództwa przed sądem niewłaściwym. Dlatego też zgodnie z ustalonym orzecznictwem wniesienie pozwu przed sądem rzeczowo lub miejscowo niewłaściwym jest skuteczne dla przerwania biegu przedawnienia.W konkretnej sprawie powód wniósł pozew do Sądu Powiatowego przed upływem 6-tygodniowego terminu przewidzianego w art. 38 ustawy o spółdzielniach, a tym skutecznie przerwał bieg przedawnienia.Skarżąca Spółdzielnia nie podważa ustaleń Sądu Wojewódzkiego, że zerwanie przez powoda więzi gospodarczej ze Spółdzielnią nie miało miejsca i że z tego punktu widzenia nie zachodziły uzasadnione podstawy do wykluczenia powoda.Sąd Najwyższy nie znalazł również podstaw do zakwestionowania powyższych ustaleń z urzędu, albowiem są one zgodne z materiałem sprawy.W tym stanie rzeczy i na mocy art. 387 k.p.c. rewizję strony pozwanej należało oddalić.Nie zasługuje również na uwzględnienie rewizja powoda.