VI KZP 20/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Budzianowski. Sędziowie: F. Karolus, Z. Nyczaj (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Pozorski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Tadeusza G., skazanego z art. 182 § 1 k.k. w związku z art. 59 § 1 i 60 § 1 k.k., po rozpoznaniu przekazanego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki dla Województwa Warszawskiego w Warszawie postanowienia z dnia 18 marca 1971 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy zawarty w art. 60 § 1 k.k. warunek odbycia co najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności może się odnosić do kary łącznej za umyślne przestępstwa podobne, czy tylko do kar za poszczególne przestępstwa podobne?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneJak wynika z akt sprawy, oskarżony został przedtem skazany za przestępstwo z art. 239 § 1 k.k. z 1932 r. oraz z art. 256 § 1 tegoż kodeksu w związku z art. 1 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 152) na kary po 3 miesiące aresztu, a łącznie na 6 miesięcy aresztu, i karę tę odbył. Na tle takiego stanu powstała wątpliwość, czy warunek odbycia co najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności określony w art. 60 § 1 k.k. może dotyczyć także kary łącznej wymierzonej za umyślne przestępstwa podobne.Wykładnia przepisu art. 60 § 1 k.k., zarówno gramatyczna jak i logiczna, daje w tym względzie odpowiedź negatywną.Już z literalnego brzmienia cytowanego przepisu: "jeżeli sprawca skazany za przestępstwo umyślne (...) popełnia (...) po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary (...)" wynika, że w grę wchodzi poprzednie skazanie za przestępstwo umyślne na karę co najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności. Taka wykładnia jest nadto zgodna z ratio legis tego przepisu.Kodeks karny wprowadził obligatoryjne obostrzenie sankcji ustawowej jedynie w stosunku do recydywistów specjalnych (powracających do umyślnych przestępstw podobnych), i to tylko do takich, którzy dopuścili się przedtem przestępstwa poważniejszego, czego wykładnikiem było wymierzenie im co najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności, a następnie odbycie tej kary. Prowadzi to do wniosku, że kodeks karny eliminuje z kręgu osób określonych w art. 60 § 1 k.k. sprawców skazanych poprzednio za przestępstwa drobniejsze na kary poniżej 6 miesięcy pozbawienia wolności.Celem takiego unormowania jest "rozwarstwienie" przestępców powrotnych i stosowanie obligatoryjnych obostrzonych rygorów jedynie do sprawców przestępstw bardziej społecznie niebezpiecznych. Skoro zaś wykładnikiem tego - jak już powiedziano - jest wymierzona za poszczególne przestępstwa kara, to właśnie ona też oraz jej odbycie decydują o tym, czy przestępca powrotny znajdzie się w kręgu osób określonych w art. 60 § 1 k.k. Stosowanie tego przepisu nie może być uzależnione od okoliczności, będącej nieraz dziełem przypadku, czy sprawca kolejno odbywa kary orzeczone odrębnymi wyrokami i nie podlegające połączeniu, czy też odbywa karę łączną powstałą z połączenia kar wymierzonych za zbiegające się przestępstwa podobne.