II CR 244/71

SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 23 lipca 1971 r. sprawy z powództwa Zygmunta D. przeciwko Przedsiębiorstwu Montażu Elektrowni i Urządzeń Przemysłowych "E." w K. o zapłatę na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 31 grudnia 1970 r., sygn. akt II C 457/70 zmienia zaskarżony wyrok w ten tylko sposób, że zasądzoną na rzecz powoda kwotę 7 560 zł obniża do kwoty 5 640 zł (pięć tysięcy sześćset czterdzieści) z odsetkami, oddala rewizję w pozostałej części i znosi wzajemnie między stronami koszty postępowania rewizyjnego. Uzasadnienie faktyczneW 1963 r. powód opracował instrukcję bhp. Instrukcja ta w maju 1965 r. została wydana drukiem na zlecenie pozwanego. Powód domagał się zasądzenia od pozwanego kwoty 10 800 zł tytułem wynagrodzenia za opracowanie tej instrukcji oraz nakazanie pozwanemu zaniechania dalszego naruszania autorskich dóbr osobistych powoda przez zamieszczenie na wydanych egzemplarzach nazwiska i tytułu naukowego powoda. Pozwany zarzucił, że instrukcja bhp została opracowana przez powoda w ramach jego obowiązków służbowych jako zastępcy naczelnego inżyniera ds. produkcji i w czasie godzin służbowych. Poza tym pozwany twierdził, że instrukcja ta nie jest utworem w rozumieniu przepisów prawa autorskiego oraz podniósł zarzut przedawnienia roszczeń powoda. Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 7 650 zł, oddalił zaś powództwo w pozostałej części. Sąd Wojewódzki ustalił, że instrukcja opracowana przez powoda jest kompilacją ogólnych przepisów prawa pracy, a ściślej - podstawowych pojęć z tej dziedziny, że zawiera ona wskazówki dla pracowników fizycznych wszystkich podstawowych specjalności pozwanego przedsiębiorstwa, jak również wyjaśnienia o pierwszej pomocy w nagłych wypadkach oraz instrukcję przeciwpożarową, że instrukcja ta wydana została w nakładzie 1 500 egzemplarzy o objętości 3,78 arkuszy autorskich oraz, że opracowanie instrukcji nie należało do obowiązków służbowych powoda. Przy ustaleniu wysokości roszczenia powoda Sąd Wojewódzki miał na uwadze, że instrukcja powoda przedstawia wartość poradnika popularnego o wartości 1 arkusza w kwocie 2 000 zł oraz, że pozwany płacił za podobne opracowania z innych dziedzin kwotę 2 500 zł za arkusz. W rewizji pozwany zarzucił, że Sąd Wojewódzki naruszył przepisy prawa autorskiego przez przyjęcie, że opracowana przez powoda instrukcja bhp podlega przepisom tej ustawy, że nie uwzględnił zarzutu przedawnienia roszczenia powoda, że nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych dla wyjaśnienia, w jaki sposób doszło do zawarcia umowy między stronami i w jakich godzinach (służbowych, pozasłużbowych) powód opracowywał instrukcję, jak również, że bezpodstawnie przyjął, iż powodowi należy się honorarium autorskie na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 czerwca 1955 r. (Dz. U. Nr 32, poz. 190) według jego części III pod poz. 46. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje: Prawidłowy jest pogląd Sądu Wojewódzkiego, że opracowana przez powoda instrukcja bhp ma charakter popularnego poradnika i że w związku z tym jest utworem w rozumieniu art. 1 Prawa autorskiego. Za trafnością tego poglądu przemawia treść utworu, w której autor w formie popularnej zapoznaje czytelnika z wieloma przepisami prawnymi z dziedzin, których znajomość potrzebna jest pracownikom pozwanego. Prawidłowe są również ustalenia Sądu Wojewódzkiego, że do obowiązków powoda jako pracownika pozwanego nie należało opracowanie omawianej instrukcji oraz że strony poza wstępnymi pertraktacjami nie zawarły umowy upoważniającej pozwanego do wydania drukiem instrukcji powoda. Ustalenia te w szczególności znajdują uzasadnienie w zeznaniach świadków S. i P. W świetle powyższych okoliczności pozwany, wydając drukiem instrukcję powoda bez jego zgody i bez ujawnienia jego autorstwa, naruszył prawa autorskie powoda i jest zobowiązany do wyrównania mu szkody z tej przyczyny wyrządzonej. Szkoda wynosi tę kwotę, którą powód byłby uzyskał, gdyby zawarł z wydawcą umowę o wydanie opracowanej przez siebie instrukcji. Sąd Najwyższy przy uwzględnieniu charakteru i poziomu utworu powoda uznał, że utwór ten jest poradnikiem technologiczno­popularnym i że w związku z tym powód mógł jako autor uzyskać wynagrodzenie według punktu 58 tabeli wynagrodzeń autorskich, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 czerwca 1955 r. "w sprawie określenia wynagrodzeń oraz zasad zawierania umów o wynagrodzenie w formie książkowej dzieł literackich, naukowych i zawodowych" (Dz. U. Nr 32, poz. 190) oraz przyjął jako najodpowiedniejszą dla utworu powoda stawkę po 1 500 zł za 1 arkusz autorski. Szkoda powoda zatem wynosi kwotę 5 640 zł. Podniesiony przez skarżącego zarzut nie wyjaśnienia przez Sąd Wojewódzki, czy powód opracował instrukcję w czasie godzin służbowych czy poza tymi godzinami, nie ma istotnego znaczenia. Naruszenie bowiem obowiązków służbowych nie pozbawia pracownika jego uprawnień wynikających z przepisów prawa autorskiego. Chybiony jest zatem zarzut skarżącego w przedmiocie przedawnienia roszczenia powoda, naruszenie bowiem cudzych praw autorskich jest przestępstwem przewidzianym w art. 59 § 2 Prawa autorskiego i wynikające zeń roszczenie ulega przedawnieniu w terminie 10­letnim. Z tych względów Sąd Najwyższy z mocy art. 390 § 1 kpc zmienił zaskarżony wyrok w ten tylko sposób, że obniżył zasądzone odszkodowanie do kwoty 5 640 zł, oddalając rewizję pozwanego w pozostałej części (art. 387 kpc) i znosząc wzajemnie między stronami koszty postępowania rewizyjnego (art. 100 kpc).