V KRN 427/69

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Dąbrowski. Sędziowie: M. Budzianowski, K. Wagner (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: M. Rzeszewicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Henryka P., oskarżonego z art. 132 § 1 i 133 § 1 d.k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej założonej przez Prokuratora Generalnego PRL na niekorzyść oskarżonego od wyroku Sądu Powiatowego w Chojnicach z dnia 23 czerwca 1969 r. i od darującego karę z powyższego wyroku postanowienia amnestyjnego tegoż Sądu z dnia 23 lipca 1969 r.,uchylając postanowienie o zastosowaniu amnestii z dnia 21 lipca 1969 r., zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że przyjął, iż przypisane oskarżonemu występki miały charakter chuligański, i za przypisane w powyższej postaci występki skazał oskarżonego: za czyn przypisany z punktu I oskarżenia - na podstawie art. 236 § 1 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k. - na karę 7 miesięcy pozbawienia wolności, a za czyn przypisany z punktu II oskarżenia - na podstawie art. 234 § 1 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k. - na karę 9 miesięcy pozbawienia wolności. Jako karę łączną wymierzył na podstawie art. 66 i 67 § 1 k.k. 10 miesięcy pozbawienia wolności (...).Uzasadnienie faktycznePrawomocnym wyrokiem Sądu Powiatowego w Chojnicach z dnia 23 czerwca 1969 r. oskarżony Henryk P. został uznany za winnego tego, że:I. w dniu 20 kwietnia 1969 r. na stacji PKP w C., będąc w stanie nietrzeźwym, znieważył pełniącego służbę funkcjonariusza MO Zygfryda W. oraz konduktora rewizyjnego Mieczysława K., używając pod ich adresem słów powszechnie uznanych za obelżywe;II. w tym samym miejscu i czasie uderzył w twarz konduktora rewizyjnego PKP Mieczysława K., pełniącego służbę,i skazany odpowiednio - na podstawie art. 132 § 1 i 133 § 1 d.k.k. - za każdy z tych czynów na kary po 7 miesięcy więzienia. Na mocy art. 31 d.k.k. Sąd wymierzył oskarżonemu łączną karę pozbawienia wolności 7 miesięcy więzienia.Postanowieniem z dnia 23 lipca 1969 r. tenże Sąd Powiatowy darował na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151) obie powyższe kary. Postanowienie to, nie zaskarżone przez Urząd Prokuratorski, uprawomocniło się.Rewizja nadzwyczajna Prokuratora Generalnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, założona - z zachowaniem terminu z art. 463 § 2 k.p.k. - od powyższego prawomocnego wyroku Sądu Powiatowego w Chojnicach z dnia 23 czerwca 1969 r. i od pochodnego od tego wyroku postanowienia z dnia 23 lipca 1969 r. zarzuca obrazę art. 8 i 320 d.k.p.k. polegającą na nienależytym uwzględnieniu wszystkich okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego, co doprowadziło do niesłusznego uznania, iż przypisane oskarżonemu czyny nie miały charakteru chuligańskiego.Rewizja w konkluzji wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku, a w konsekwencji również postanowienia Sądu Powiatowego w Chojnicach z dnia 23 lipca 1969 r. o zastosowaniu w sprawie oskarżonego Henryka P. przepisów ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151), o uznanie oskarżonego Henryka P. za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów z ustaleniem, że miały one charakter chuligański, o wymierzenie mu na podstawie art. 132 § 1 d.k.k. w związku z art. 1 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 152) i art. 133 § 1 d.k.k. w związku z art. 4 powołanej ustawy stosownych kar oraz o orzeczenie odpowiedniej kary łącznej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Powiatowy uprzedził oskarżonego na rozprawie w dniu 3 czerwca 1969 r., że czyn jego może być zakwalifikowany jako chuligański. Wobec braku uzasadnienia wyroku, nie wiadomo, czym kierował się Sąd Powiatowy, nie stosując do oskarżonego przepisów ustawy z dnia 22 maja 1958 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 152) w sytuacji, kiedy ujawnione w toku przewodu sądowego okoliczności wskazywały jednoznacznie na chuligański charakter czynu.Jak bowiem ustalono na rozprawie, oskarżony, będąc w stanie nietrzeźwym, wsiadł do pociągu bez biletu, a następnie odmawiając konduktorowi Mieczysławowi K. zapłaty za przejazd, sprowokował zajście, w trakcie którego znieważył wulgarnymi słowami Mieczysława K. oraz interweniującego milicjanta Zygfryda W., a nadto uderzył tegoż Mieczysława K. w twarz. Na podstawie zeznań pokrzywdzonych Mieczysława K. i Zygfryda W. oraz przesłuchanych na rozprawie świadków Marcelego R. i Edmunda G. należy uznać, że zachowanie się oskarżonego w opisanych przez nich okolicznościach stanowiło jaskrawy przykład niczym nie uzasadnionego lekceważenia i naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego.W tych warunkach przypisane oskarżonemu czyny miały charakter chuligański i Sąd powinien był zakwalifikować je odpowiednio z art. 132 § 1 i 133 § 1 d.k.k. w związku z art. 1 i 4 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo (Dz. U. Nr 34, poz. 152). Należy nadmienić, że jak wynika z wywiadu MO, ujawnionego w trybie art. 398 § 3 k.p.k., oskarżony ma złą opinię, a w przeszłości odpowiadał on już przed sądem dla nieletnich za chuligańskie wybryki w szkole.Ponieważ zebrane dowody pozwalają na zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie odmienne co do istoty, przeto Sąd Najwyższy rozstrzygnął sprawę merytorycznie zgodnie z art. 462-464, 472 § 1 oraz 386 i 387 pkt 1 i 3 k.p.k.W wyniku niesłusznego niezastosowania w wyroku przez Sąd Powiatowy w Chojnicach powołanej ustawy o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo, tenże Sąd postanowieniem z dnia 23 lipca 1969 r. darował w całości wymierzone oskarżonemu Henrykowi P. kary pozbawienia wolności na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii.Postanowienie to, wobec nietrafności wyroku Sądu Powiatowego w Chojnicach, również ulega uchyleniu.Rewizja nadzwyczajna rozpoznawana była już po wejściu w życie nowej kodyfikacji prawa karnego materialnego. Należało zatem stosownie do art. 2 § 1 k.k. rozważyć, czy k.k. z 1932 r. i ustawa z dnia 22 maja 1958 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 152) nie byłoby dla oskarżonego względniejsze.Odpowiednik art. 132 k.k. z 1932 r. w postaci art. 236 k.k. zagrożony jest karą pozbawienia wolności do lat 2, ograniczenia wolności albo grzywny, czyli karą łagodniejszą w porównaniu z sankcjami art. 132 k.k. z 1932 r. Sytuacja jest inna, jeśli chodzi o karę z art. 234 § 1 k.k. ponieważ górna granica sankcji z tego przepisu przekracza o 3 lata zagrożenie z art. 133 § 1 k.k. z 1932 r. Jednakże w konkretnym wypadku oskarżonego Henryka P. dawne przepisy nie są względniejsze wobec chuligańskiego charakteru czynu i treści art. 4 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 152), który musiałby znaleźć zastosowanie razem z art. 133 § 1 k.k. z 1932 r. i podwyższyłby dolne zagrożenie do 1 roku pozbawienia wolności. Natomiast przy przyjęciu chuligańskiego charakteru czynu przepisu art. 59 § 1 części ogólnej k.k. nakazuje podwyższenie dolnego progu kary o połowę, w ramach więc sankcji z art. 234 § 1 k.k., rozpoczynającej się od 6 miesięcy pozbawienia wolności, minimum zagrożenia wyniesie tylko 9 miesięcy pozbawienia wolności, co jest dla oskarżonego oczywiście korzystniejsze. Dlatego Sąd Najwyższy skazał oskarżonego na podstawie przepisów cytowanych w wyroku, mając na uwadze przy wymiarze kar poszczególnych i kary łącznej złą opinię oskarżonego i rażący charakter zajścia (...).