Rw 129/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: płk K. Mioduski (sprawozdawca). Sędziowie: płk W. Sieracki, płk H. Kostrzewa.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk E. Kemparowa.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 1970 r. na rozprawie sprawy Stanisława Jana L., skazanego nieprawomocnie na podstawie art. 108 § 1 k.k.W.P. i art. 261 d.k.k. na łączną karę 2 lat pozbawienia wolności, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie z dnia 12 stycznia 1970 r.,I. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, przy czym zamiast kwalifikacji czynów oskarżonego z art. 108 § 1 k.k.W.P. i art. 24 k.k.W.P. w związku z art. 261 d.k.k. przyjmuje kwalifikację z art. 303 § 1 i art. 11 § 1 w związku z art. 211 k.k., II. zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa tytułem opłaty sądowej za obie instancje kwotę 1.500 zł, a kosztami postępowania rewizyjnego obciążył Skarb Państwa.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Zaskarżonym wyrokiem Stanisław Jan L. uznany został za winnego, że: 1) dnia 12 października 1969 r. samowolnie opuścił jednostkę wojskową stacjonującą w N. i udał się do N1, N2 i N3, gdzie przebywał do momentu zatrzymania go przez organy MO w dniu 21 października 1969 r., i za to skazany został na mocy art. 108 § 1 k.k.W.P. na 4 miesiące pozbawienia wolności; 2) w okresie od 14 do 21 października 1969 r. w N1, grożąc ciężkim okaleczeniem dziesięcioletniego Andrzeja M., wysłał dwa listy do ojca tegoż, Władysława M., z żądaniem okupu w wysokości 20.000 zł, jednakże zamierzonego celu nie osiągnął, gdyż rodzice nieletniego zwrócili się o pomoc do organów MO, w następstwie czego oskarżony został ujęty w miejscu, gdzie miała być według jego żądania złożona suma okupu, i za ten czyn został skazany na mocy art. 24 § 1 k.k.W.P. w związku z art. 261 d.k.k. na dwa lata pozbawienia wolności; łącznie - na 2 lata pozbawienia wolności.Obrońca domaga się w rewizji wydanego złagodzenia wymierzonej kary i warunkowego zawieszenia jej wykonania. Obrońca powołuje się na to, że oskarżony ze względu na cechy niedojrzałości psychicznej i fizycznej miał według opinii psychiatrów ograniczoną zdolność rozpoznania znaczenia czynu, w związku z czym został przez GWKL uznany za czasowo niezdolnego do służby w wojsku i formacjach samoobrony. Mając nadto na uwadze młodociany wiek oskarżonego oraz okoliczność, że nie myślał on poważnie o spełnieniu groźby w razie nieotrzymaniu okupu, należy - zdaniem obrony - uznać, że wymierzona kara jest niewspółmiernie surowa.Po wysłuchaniu obrońcy popierającego złożoną rewizję oraz prokuratora wnoszącego o utrzymanie wyroku w mocy, Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Zarzut wymierzenia oskarżonemu za przypisane mu przestępstwa niewspółmiernie surowej kary jest niezasadny. Oskarżony, pełniący służbę wojskową od kwietnia 1969 r., był żołnierzem mało zdyscyplinowanym, karanym dwukrotnie dyscyplinarnie za samowolne oddalenia i dlatego kara 4 miesięcy pozbawienia wolności, wymierzona mu za trwające 9 dni samowolne oddalenie się, popełnione bez żadnych usprawiedliwiających je częściowo powodów, nie może być uznana za niewspółmiernie surową.To samo należy powiedzieć o karze 2 lat pozbawienia wolności, wymierzonej za ciężkie przestępstwo usiłowania wymuszenia okupu pod groźbą okaleczenia nieletniego Andrzeja M. Przy wymiarze tej kary Sąd I instancji miał już na uwadze okoliczność, że oskarżony według opinii psychiatrów jest osobnikiem o cechach niedojrzałości psychicznej, w następstwie czego miał on w stopniu nieznacznym ograniczoną zdolność rozumienia znaczenia czynu i kierowania swym postępowaniem. Z tej właśnie przyczyny wymierzona kara niezbyt odbiega od dolnej granicy sankcji za występek zagrożony karą do 10 lat pozbawienia wolności. Być może, oskarżony nie zdecydowałby się na zrealizowanie swej groźby w razie odmowy wypłacenia mu okupu, niemniej jednak jego listy kierowane pod adresem rodziców nieletniego Andrzeja M. wzbudziły w adresatach poważne obawy, co ze względu na treść tych listów jest zupełnie zrozumiałe.Kara łączna orzeczona została z zastosowaniem pełnej absorpcji, a więc na zasadzie najkorzystniejszej dla oskarżonego.W tych warunkach zarzut niewspółmiernej surowości kary nie zasługuje na uwzględnienie.W myśl art. 2 § 1 k.k. należało stosować do czynów przypisanych oskarżonemu przepisy tego kodeksu, albowiem uchylone przepisy, jakie zastosował w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji, nie są dla sprawcy względniejsze i jego sytuacja nie ulega pogorszeniu wskutek przyjęcia kwalifikacji według ustawy obowiązującej w chwili ferowania niniejszego wyroku.Kwestią prawną, która wymagała rozważenia, było to, czy czyn oskarżonego opisany w pkt 2 zaskarżonego wyroku, a polegający na wysłaniu listu z żądaniem okupu, popartym groźbą okaleczenia Andrzeja M., stanowił usiłowane czy też dokonane zmuszenie, o jakim mowa w art. 211 k.k. Sąd Najwyższy uznał, że przestępstwo z art. 211 k.k. jest dokonane dopiero z chwilą, gdy pokrzywdzony pod wpływem groźby określonej w tym przepisie rozporządzi mieniem. Samo użycie takiej groźby w celu określonym w art. 211 k.k. stanowić może jedynie usiłowanie rozbójniczego wymuszenia. Przepis art. 211 k.k. stoi na straży mienia i jeżeli mienie osoby, której grożono, nie doznało uszczerbku, to nie można mówić o dokonanym występku z tego przepisu prawa.Wysokość zasądzonej opłaty sądowej wynika z przepisów art. 15 dekretu z dnia 23 stycznia 1947 r. o opłatach sądowych w sprawach karnych (Dz. U. Nr 19, poz. 73 z późn. zm.).