Rw 237/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak (sprawozdawca). Sędziowie: płk J. Górski, płk J. WoźniakWiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk S. Przyjemski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 1980 r. na rozprawie sprawy Jerzego Bronisława M., skazanego nieprawomocnie za przestępstwo określone w art. 303 § 3 k.k. - z zastosowaniem art. 293 § 1 k.k. - na karę 1 roku i 3 miesięcy aresztu wojskowego, przeciwko któremu na podstawie art. 361 § 1 k.p.k. w związku z art. 11 pkt 3 k.p.k. jednocześnie umorzono postępowanie karne o czyn określony w art. 205 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez Wiceprokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w N. na niekorzyść oskarżonego od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 6 czerwca 1980 r., częściowo uwzględniając rewizję prokuratora, zaskarżony wyrok zmienił przez poprawienie podstawy prawnej umorzenia postępowania karnego o czyn przewidziany w art. 205 § 1 k.k. - na art. 361 § 1 k.p.k. w związku z art. 11 pkt 2 k.p.k. i art. 26 § 1 k.k., i z tą zmianą utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) Prokurator w rewizji zakwestionował zasadność wyroku sądu pierwszej instancji wyłącznie w części umarzającej postępowanie karne. Zarzucił on mianowicie temuż wyrokowi obrazę przepisów prawa materialnego (art. 387 pkt 1 k.p.k.), polegającą na uznaniu, że ten czyn oskarżonego stanowi jedynie wykroczenie określone w art. 119 § 2 k.w., a nie - jak uznano w akcie oskarżenia - przestępstwo przewidziane w art. 205 § 1 k.k. W związku z tym prokurator domagał się też uchylenia zaskarżonego wyroku we wspomnianej części i przekazania sprawy w tym zakresie sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawnePo wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, który poparł rewizję, oraz po wysłuchaniu obrońcy, wnoszącego o utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Podniesiony w rewizji pod adresem zaskarżonego wyroku zarzut obrazy przepisów prawa materialnego należy uznać za trafny.Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, sąd pierwszej instancji uznał, że czyn oskarżonego, polegający na wyłudzeniu pieniędzy od Bronisławy R., nie stanowi przestępstwa określonego w art. 205 § 1 lub 2 k.k., a jedynie wykroczenie przewidziane w art. 119 § 2 k.w., gdyż wyłudzona kwota nie przekracza 500 zł. Sąd pierwszej instancji dostrzegł przy tym, że wyłudzenie cudzego mienia nie jest przewidziane w art. 119 § 2 k.w., ale uznał to za okoliczność bez znaczenia, przepis ten bowiem wspomina przecież o przywłaszczeniu, a "pieniądze wyłudzone od Bronisławy R. oskarżony przywłaszczył sobie".Stanowisko sądu pierwszej instancji nie może być jednak aprobowane. Nie trzeba chyba szerzej wyjaśniać, że kradzież (art. 203 k.k.), przywłaszczenie (art. 204 k.k.) i oszustwo (art. 205 k.k.) stanowią różne zamachy na mienie, i tylko w pewnych, ściśle określonych wypadkach, jeżeli dotyczą mienia społecznego, zrównane są pod względem karalności (art. 120 § 8 k.k. w związku z art. 199-202 k.k.). Ilekroć zatem ustawa wspomina o kradzieży albo przywłaszczeniu, tylekroć nie można uważać, że chodzi również o oszustwo, i odwrotnie. Niedopuszczalne jest więc rozumowanie, że skoro kradzież i przywłaszczenie mienia o wartości nie przekraczającej 500 zł - obojętnie społecznego czy cudzego - stanowią wykroczenia (art. 119 § 1 i 2 k.w.), to pod tym samym warunkiem wykroczeniem jest również oszustwo. Poza szczególnym wypadkiem, gdy oszustwo popełnione zostaje "przy sprzedaży towaru lub świadczeniu usług" (art. 225 § 1 k.k. w związku z art. 134 k.w.), ustawa nie nadaje nigdzie temu zamachowi na mienie cech wykroczenia. Dlatego też należy stwierdzić, że poza wypadkiem określonym w art. 134 k.w. oszustwo, czyli podjęte w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadzenie innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem za pomocą wprowadzenia w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, pozostaje przestępstwem przewidzianym w art. 199 k.k. (gdy chodzi o mienie społeczne) albo w art. 205 k.k. (gdy chodzi o mienie cudze) również wtedy, gdy wartość wyłudzonego mienia nie przekracza 500 zł.II. Podzielenie trafności zarzutu rewizji nie oznacza jednak jeszcze tego, że konieczne staje się uwzględnienie jej żądania, tj. uchylenia zaskarżonego wyroku w części umarzającej postępowanie i przekazania sprawy w tym zakresie sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.Oskarżony - jak wynika z zeznań pokrzywdzonej Bronisławy R. - wyłudził od niej w istocie tylko 200 zł, gdy dalsze 100 zł dodała mu ona od siebie "na taksówkę". Z zeznań pokrzywdzonej wynika też, że wybaczyła ona oskarżonemu jego czyn, gdyż gdyby rzeczywiście wspomniane pieniądze dotarły do jej syna, to "syn również straciłby te pieniądze". Skoro zatem wartość wyłudzonego przez oskarżonego mienia cudzego była niewielka, a szkoda stąd wynikła dla pokrzywdzonej mało ważna, co oczywiście przesądzało i o nieznacznym stopniu zawinienia oskarżonego, to można uznać, że ów czyn nie stanowił przestępstwa ze względu na jego znikome społeczne niebezpieczeństwo (art. 26 § 1 k.k.). W związku z tym, że konsekwencją takiego poglądu jest również umorzenie postępowania (art. 11 pkt 2 k.p.k. w związku z art. 361 § 1 k.p.k.), przeto wystarcza zmiana wyroku sądu pierwszej instancji w zaskarżonej części przez odpowiednie poprawienie podstawy prawnej umorzenia postępowania (...).